باسەكەلەستىك نەگىزى – كاسىبي بىلىكتىلىكتە

قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى مەيرام پىشەمباەۆ پەن «قازاگروماش حولدينگ» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى دين كيم پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ ساياسي ناۋقانىنا قاتىستى ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. «قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋشىلار وداعى ەلباسىنىڭ پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتات­تارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى حالىققا ۇندەۋىن تولىقتاي قولدايدى. ەلىمىزدىڭ ءىرى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارىن جانە ەڭبەك رەسۋرستارىن ءوز قۇ­رامىنا بىرىكتىرە وتىرىپ, ءبىز 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى ءجۇ­زە­گە اسىرۋعا جول اشاتىن ۇلت جوس­­پارىنداعى كەشەندى ماقسات-مىندەتتەردى دە قولدايمىز», – دەدى ءوز سوزىندە م.پىشەمباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, 5-ءشى شا­­قى­­رىلىمداعى پارلامەنت ءماجىلىسى داعدارىسقا قارسى باع­دارلامانى ەنگىزۋ ءۇشىن ونى ءتيىستى زاڭنامامەن قامتاماسىز ەتۋ, اۋ­قىمدى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ سىندى مىندەتتەردى ورىنداي ءبىلدى. «ال پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىن كەزەكتەن تىس سايلاۋ – سول رەفورمالاردى ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋعا, سول ارقىلى داع­دارىسقا قارسى ءىس-شارالاردى ءتيىمدى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بە­رەدى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ حالىققا ۇندەۋىندە پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ جانە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋدىڭ قانداي قاجەتتىلىكتەن تۋىنداپ وتىر­عانىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ بەردى. پرەزيدەنت جاڭا جاعدايدا, ماسەلەن, شيكىزات باعاسىنىڭ كۇرت تومەندەگەن كەزىندە ءومىر ءسۇ­رۋ­دى ۇيرەنۋ قاجەتتىگىن, سوعان قاراماستان, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, ەلدى يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق جاعىنان دامىتۋدى جالعاستىرا بەرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. بۇگىندە ەلىمىزدە جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر ەلباسىنىڭ وسى شەشىمىن قازاقستاندىقتاردىڭ 90 پايىزىنىڭ قولدايتىنىن كور­سەتىپ بەردى. ياعني, ءبىز كاسىپوداق ۇيىمدارى, ەڭبەك ۇجىمدارى, ساراپشىلار, جاستار ۇيىمدارى, ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەر, قوعام قايراتكەرلەرى مەن قوعامنىڭ باسقا دا سالالارىندا جۇرگەن ازاماتتار پىكىرلەرىنىڭ بۇل شەشىممەن ۇندەسەتىنىنە كوز جەتكىزدىك. ءبىز جاھاندىق داعدارىستىڭ سالدارىنان اينالامىزدا, جالپى ەكونوميكادا قانداي قيىن جاعداي ورىن الىپ وتىرعانىن بىلەمىز. ال بۇل وتكىر, ستاندارتقا باعىنبايتىن شەشىمدەردى قاجەت ەتەدى. دەمەك, بيىلعى جىلى پارلامەنت ءما­­جى­­لىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن, «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسىن, 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشادى دەپ ويلايمىن», – دەدى م. پىشەمباەۆ. وسىلاي دەگەن ول, قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى باس­قارماسىنىڭ مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن ساياسي باعدارمەن جۇرۋگە ءازىر ەكەندىگىن, سەبەبى, قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىر مۇددەگە توپتاسۋى قيىن جاعدايدا مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋعا كۇش بەرەدى, دەگەن ويىمەن ءبولىستى. سونداي-اق, ول: «الەمدەگى داعدارىس ماشينا جاساۋ ونەركاسىبىنە دە اسەر ەتىپ وتىرعانى انىق. الايدا, ۇكىمەت بۇل سالاعا قولداۋ جاساپ, ءتيىستى شارالاردى جۇزەگە اسى­رۋدا. مەنىڭ ويىمشا, ءبىزدىڭ ءوندىرىسىمىز بىلتىرعىدان تومەن كورسەتكىش كورسەتپەيدى. بيىل تەڭگەنىڭ رەسەيلىك رۋبلگە شاق­قانداعى باعامى باسەكەلەستىك ساۋدا جۇرگىزۋ دەڭگەيىنە كەلىپ قالدى, ياعني بىزدە شىعارىلعان اۆتوموبيلدەر باسەكەلەستىك تۇرعىدا رەسەيدىڭ اۆتوونەركاسىبىنەن كەم ءتۇسىپ وتىرعان جوق. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, بىلتىرعى جاعداي باسقاشا بولعان ەدى», – دەدى. م.پىشەمباەۆتىڭ سوزىنە قا­راعاندا, ەلىمىزدە شىعارىلعان كولىكتەردى كورشى مەملەكەتتەرگە شىعارىپ, ساۋدالاۋعا جاقسى مۇمكىندىكتەر تۋىنداپ وتىر. «ەڭ باستىسى – كاسىپكەرلەر جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى جالعاستىرۋى ءتيىس. ءونىم باعاسى دا باسەكەلەستىك دەڭگەيىندە بەلگىلەنۋى قاجەت. جال­پى, وتاندىق ماشينا جاساۋ وندىرىسىندە مامانداردى قىسقارتۋ بولمايدى. بارلىق زاۋىتتار ءوز­دەرىنىڭ ءوندىرىسىن ساقتاپ, كاسىبي مامانداردى تۇراقتى جۇمىس ورىندارىندا ۇستاپ تۇرۋى قاجەت. ويتكەنى, قازىر ولاردى قىسقارتساق, جاعداي دۇرىستالعاننان كەيىن بىلىكتى مامانداردى قايدان ىزدەيمىز؟ ال, مامانداردى دايارلاۋ – وتە كۇردەلى ماسەلە», – دەدى ول. ال «اگروماش حولدينگ» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى دين كيم دۇنيەجۇزىن جايلاعان قارجىلىق داعدارىستىڭ, ەكونو­ميكالىق قيىندىقتىڭ كۇن وتكەن سايىن بەلەڭ الا تۇسكەنىن ايتا كەلە, جاھاندىق جانە الەمدىك ەكو­نوميكانىڭ ءبىر بولشەگى رەتىندە قازاقستانعا دا مۇنداي سىرتقى فاكتورلار ىقپال ەتەتىنىن جەتكىزدى. «دوللار باعامىنىڭ ءوسۋى, ەنەرگيا تاسىمالداۋشى ونىمدەر باعاسىنىڭ تومەندەۋى سەكىلدى جايتتەردى مى­سالعا كەلتىرۋگە بولادى. بۇلار, ءسوزسىز, ءبىزدىڭ ءىس-قيمىلىمىزعا, قا­زاقستاننىڭ نارىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. دەسەك تە, پرەزيدەنتتىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىن العان جىلداردان بەرگى جۇرگىزگەن ساياساتى نەگىزىندە ءبىز ءوزىمىزدىڭ ءوندىرىسىمىزدى وركەندەتىپ, دامىتۋعا مۇمكىندىك الىپ, موينىمىزعا جۇكتەلگەن بارلىق الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى تولىقتاي سەزىنىپ وتىرمىز. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ 5-ءشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنت ءماجىلىسىن تاراتۋ جونىندەگى جار­لىققا قول قويۋى – سالماقتى ويدان جانە الىستى بولجاعاننان تۋعان شەشىم. سايلاۋ ءار كەزدە دە حالىقتى جۇمىلدىرۋشى سيپاتقا يە بولعان. بۇل پارلامەنتكە دە جالپىۇلتتىق سەنىمدى قالىپتاستىرۋعا, جاھاندىق سىن ساعاتتاردان سۇرىنبەي ءوتۋ جولىندا ءتيىمدى شەشىمدەر قا­بىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبۇ­گىندە الەمدىك ەكونوميكالىق داع­دارىس كەزەڭىندە ەلدى ىلگەرىلەۋگە باس­تايتىن ءبىرشاما مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلداندى. دە­مەك, بىزگە ءوزىمىزدىڭ ويىمىزعا ال­عان جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋعا ەشتەڭە كەدەرگى كەلتىرمەۋى كەرەك», – دەدى ول. سونىمەن قاتار, دين كيم مەملەكەت تاراپىنان قابىلدانعان كەز كەلگەن شەشىم قازاقستان ەكونوميكاسىنا وڭ ىقپال ەتۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىنىن جەتكىزدى. «ارينە, داع­دارىس كەزىندە حالىقتىڭ ءبىر مۇددە جولىندا توپتاسۋى – زاڭدىلىق. مۇنداي كەزەڭدە ءبىزدىڭ كوپەتنوستى مەملەكەتىمىز ۇلتجاندىلىقتىڭ جوعارى ۇلگىسىن كورسەتۋى كەرەك», – دەدى «قازاگروماش حولدينگ» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».