ساياسي سايىس, سىندارلى سىناق

كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكا­تسيالار قىزمەتىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2016 جىلعى 20 ناۋرىزعا تاعا­ي­ىن­دالعان پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتات­تارىنىڭ جانە 2016 جىلعى 21 ناۋرىزعا تاعايىندالعان قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سى سايلايتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى سايلاۋ راسىمدەرىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا ءباسپاسوز ءماسليحاتى بولدى. ورتسايلاۋكوم توراعاسى ق.تۇر­­عان­­قۇلوۆ بۇقارالىق اقپارات قۇرال­­دارىنىڭ وكىلدەرىن 20 قاڭ­تاردا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ور­تالىق سايلاۋ كوميسسياسى اتال­عان سايلاۋ ناۋقاندارىن ءازىر­لەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى نەگىز­گى ءىس-شارالاردىڭ كۇنتىزبەلىك جوس­پار­لارىن بەكىتكەنى تۋرالى اقپا­راتتاندىردى. «جالپى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى قوسا وتكىزۋ قازىرگى ەكونوميكالىق جاعدايدا وبەك­تيۆتى نەگىزدەلگەن شەشىم دەپ سانايمىز. بۇل سايلاۋ ناۋ­قان­دارىن وتكىزۋگە بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن ەداۋىر ۇنەمدەۋدى قام­تا­ماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ال بۇل شامامەن – 4,8 ميلليارد تەڭ­گە», – دەدى ق.تۇرعانقۇلوۆ. بەكىتىلگەن كۇنتىزبەلىك جوس­پارلارعا سايكەس سايلاۋ ناۋقان­دارى­نىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرى كەلە­سى­دەي مەرزىمدەردە وتەدى. پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدا كانديداتتاردى ۇسىنۋ 2016 جىلعى 8 اقپانعا دەيىن, ال پارتيالىق تىزىمدەردى تىركەۋ 19 اقپانعا دەيىن جۇرگىزىلەدى. «سايلاۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن ءماجىلىس دەپۋ­تات­تىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ قۇقىعى ساياسي پارتيالارعا, ال قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى سايلايتىن ءماجىلىس دە­پۋ­تاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ قۇقىعى اسسامبلەيا كەڭەسىنە تيەسىلى. ءماجىلىس دەپۋتاتى بولىپ ساي­لانۋ ءۇشىن ازامات قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كونس­تي­تۋتسياسى بەلگى­لەگەن تالاپتارعا ساي كەلۋى ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس, ءماجىلىس دەپۋتاتى بولىپ 25 جاسقا تولعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازا­مات­تىعىندا تۇراتىن جانە ونىڭ اۋماعىندا سوڭعى ون جىل تۇراقتى تۇراتىن ازامات بولا الادى. سوت ءىس-ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانى­عان, سونداي-اق سوت ۇكىمىمەن باس بوس­تاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ازاماتتاردىڭ سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقى جوق. ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا سايلانۋ ءۇشىن پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزۋ ساياسي پارتيانىڭ جوعارعى ورگانى مۇشەلەرىنىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىگىمەن جۇرگىزىلەدى. بۇل رەتتە, ساياسي پارتيالار پارتيالىق ءتىزىم­دەرگە وسى ساياسي پارتيانىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلمايتىن ادامداردى ەنگىزۋگە قۇقىعى جوق. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سايلايتىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى سايلاۋ رەسىم­دەرى­نىڭ مەرزىمدەرى پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىن سايلاۋ ءۇشىن ايقىندالعان مەرزىمدەرمەن تۇسپا-تۇس كەلمەيدى. قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنان ءماجى­لىس دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ 29 اقپانعا دەيىن سوزىلىپ, ال ولاردى تىركەۋ 29 اقپان – 5 ناۋرىز ارالىعىندا وتەدى. ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋدا كانديداتتاردى ۇسىنۋ 2016 جىلعى 19 اقپانعا دەيىن جۇرگىزىلەدى. بۇل رەتتە ءماسليحاتتار دەپۋ­تات­تىعىنا كان­دي­داتتاردى ۇسىنۋدى بەلگىلەنگەن ءتارتىپ­تە تىركەلگەن رەسپۋبليكالىق نەمەسە جەرگىلىك­تى قوعامدىق بىرلەستىكتەر, سونداي-اق, ولاردىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى جانە ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ جولىمەن ازاماتتار جۇزەگە اسىرادى. ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا ورت­سايلاۋكوم باسشىسى قازىرگى ۋاقىتتا ورت­سايلاۋكومدا سايلاۋدى وتكىزۋگە قاجەتتى بار­لىق كادرلىق جانە ماتەريالدىق رەسۋرس­تار بار جانە وعان دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ازاماتتارعا جانە سايلاۋ ۇدەرى­سىنە قاتىسۋشىلارعا وزدەرىنىڭ كونس­تي­تۋتسيالىق قۇقىعىن ەركىن ىسكە اسى­رۋ مۇمكىندىگى قامتاماسىز ەتىلەدى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ورتسايلاۋكوم باسشىسى جاقىن ارادا سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ ۋاقىتىنا تۇراقتى تۇردە جۇمىس جاسايتىن ءباسپاسوز ورتالىعىنىڭ اشىلاتىندىعى تۋرالى ايتتى. ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا ورت­ساي­لاۋكوم مۇشەلەرى بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارى وكىلدەرىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ سايلاۋ ورگاندارىنىڭ ماڭىزدى ءمىن­دەت­تەرىنىڭ ءبىرى – سايلاۋدى ۇيىمداس­تى­رۋ­دىڭ, ازىرلەۋ مەن وتكىزۋدىڭ نەگىزگى حالىقارالىق قاعيداتتارىن ساقتاۋ­دى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندەگى ونىڭ اشىقتىعىنا, جاريالىلىعى مەن ترانسپارەنتتىگىنە سونداي-اق وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ سايلاۋدى بايقاۋعا بەلسەندى قاتىسۋى ىقپالىن تيگىزە­تىن بولادى. ول ءۇشىن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ حالىق­ارالىق بايقاۋشىلار ينستيتۋتى جۇمىس ىستەمەك. ورتسايلاۋكوم سايلاۋ ورگاندارىنا قاجەتتى ۇيىمداستىرۋشىلىق, ادىستەمەلىك جانە اقپاراتتىق قولداۋ كورسەتەدى. ءتيىستى قۇرالدار, كى­تاپ­شالار, باسپا, سونداي-اق, دىبىس جانە بەينەماتەريالدار ازىرلەنۋدە. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».