ماسەلەن, جۇرت ءشامشى قالداياقوۆتى ء«ۆالستىڭ كورولى» دەپ بىلەدى. بىراق شامشىگە دەيىن دە 70-شاقتى ءان جازىپ, «ەرتىس ءۆالسى», «سەن عانا», «گ ۇلىم قايدا», «مەرەكە ءۆالسى», «قاراعاندى ءۆالسى», «ساۋىنشى», «قوشتاسۋ», ء«تۇن سىرى», «جالعىزدىق تويى», «سىرلاسۋ» سياقتى اندەرى حالىققا كەڭ تاراپ, «ۆالس كورولى» اتانعان اۋەسقوي كومپوزيتوردىڭ دا تىڭعىلىقتى جوقتاۋشىسى تابىلماي تۇرعانى وكىنىشتى. ايتپەسە, ەسىكتەن اتتاعان 2016 جىلى بەكەن جاماقاەۆتىڭ تۋعانىنا 85 جىل تولادى ەكەن. دەگەنمەن, اڭگىمە ءبىر عانا ءاننىڭ توڭىرەگىندە بولعاندىقتان نەبارى 41 جىل ءومىر ءسۇرىپ, زامانداسى ءشامشى قالداياقوۆپەن قاتارلاس قازاقتىڭ ءان ونەرىنە ۆالس جانرىن جىمىن بىلدىرمەي كىرىكتىرىپ جىبەرگەن كومپوزيتورلاردىڭ ءبىرى – بەكەن جۇمابەك ۇلىنىڭ تاعدىر تالايىن تولىق قامتي المايتىنىمىز وكىنىشتى-اق. سونىمەن: «جانىم دەپ ماعان ءۇن قاتقان, جۇرەكتەن ءسۇيىپ ۇناتقان. باقىتىم مەنىڭ, تاپپاسپىن تەڭىن, ماحاببات گۇل اتقان», – دەيتىن جولدارى قۇلاقتان كەتپەيتىن ۆالس قالاي تۋىپ ەدى؟ ءان تاريحى مىناداي. بەكەن جاماقاەۆپەن دامدەس-تۇزداس بولعان, سەمەي وڭىرىنە تانىمال ازاماتتاردىڭ ءبىرى بالتابەك ەرسالىم ۇلى سازگەردىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەن اڭگىمەلەرىنە سۇيەنىپ, مۇرات امىرەنوۆكە ايتقان ەستەلىكتەرىندە بىلاي دەپتى: «…بۇل جولى اۋرۋحانا توسەگىندە ۇزاق جاتتى. ءبىر ءسات مىناۋ قىزىعى تاۋسىلماعان, ەركىن ساۋىق-سايران سالا الماعان جارىق دۇنيەدەن اۋلاقتاپ بارا جاتقانداي سەزىنەتىن. دىمكاستىگىنەن مەملەكەتتىك ەمتيحانعا دا جەتە الاتىن ءتۇرى جوق. ايتەۋىر كوڭىلگە نالا, كوزگە مۇڭ ۇيالاتقان ءبىر بەيمازا كۇندەر ەدى بۇل. اۋرۋحانادا سارىلىپ سارتاپ بولىپ جاتقان ادامنىڭ ارتىنان كوڭىلىن سۇراپ ساپىرىلىسىپ كەلىپ جاتقاندار دا بار. سولاردىڭ ىشىنەن ماينۇردى كورگەندە ءبىر سەرگىپ, سەرپىلىپ قالاتىن. جازداي جادىراپ پالاتاعا ماينۇر كىرىپ كەلگەندە كوكىرەگىن ءبىر اسەم اۋەن كەرنەي جونەلەتىن. بىراق اق كوگەرشىندەي اۋەدە قالقىپ جۇرگەن ءاننىڭ جالىنا جارماسا الماي الەككە تۇسەتىن. وسى ءبىر سۇيكىمدى قىزعا بايلانىستى ويناقى اۋەننىڭ تۇلا بويىن كەرنەپ, جۇرەك قىلىن شەرتە باستاعانىن بار بولمىسىمەن سەزىنگەن. «شىركىن-اي, وسى اۋەندى اسەم انگە اينالدىرىپ, ونى ماينۇرعا سىيلاسام-اۋ!» دەگەن وي كۇندىز-ءتۇنى مازا بەرمەدى. بەكەننىڭ ءمولدىر سەزىمىن وياتقان ماينۇر قىزعا ارنالعان سىيقىرلى اۋەن ءان بولىپ نوتاعا دا ءتۇستى. بىراق جاڭا ءان كوپكە دەيىن نوتا كۇيىندە جاتىپ قالدى. انگە لايىقتى ولەڭ جوق بولاتىن. سۇيگەن قىزى ماينۇرعا ەرتىستىڭ ەركە سامالىنداي كوڭىل كۇيىن كوككە شالقىتاتىن اۋەندى سىرنايمەن سىزىلتا ورىنداپ بەرىپ ءجۇردى. ءبىر عاجايىپ ءان تۋدى دەپ جار سالعان دا جوق. ءان ءماتىنىن ىزدەۋمەن بولدى. وسىنداي الاكوڭىل كۇندەردىڭ بىرىندە سەمەيگە قۇداي ايداعانداي اقىن نۇتفوللا شاكەنوۆتىڭ كەلە قالعانى. اۋەندى تىڭداعان اقىن بىردەن ءسوزىن ءوزىم جازامىن دەگەن. ءبىراز سازگەرلەرمەن شىعارماشىلىق ىنتىماقتاستىقتا بولىپ, تاجىريبە جيناقتاپ قالعان نۇتفوللا ءدۇيىم جۇرتتى ءدۇر سىلكىندىرەتىن ۆالس ىرعاعىنداعى ءبىر اسەم ءاننىڭ دۇنيەگە كەلگەنىن قاپىسىز سەزگەن. سەزگەن دە, الماتىعا ورالعان بويدا ءسوزىن جازۋعا بار ىنتا-ىقىلاسىمەن شابىتتانا كىرىسىپ كەتكەن. 1955 جىلدىڭ 28 قازانىندا قازاق راديوسىنان جەزتاڭداي ءانشىمىز روزا باعلانوۆانىڭ ورىنداۋىندا بۇرىن بەلگىسىز ءبىر ءاننىڭ تۇساۋى كەسىلگەن ەدى. جاڭا ءاننىڭ ەفيرگە شىعۋى سول ەكەن, كەڭ-بايتاق قازاق دالاسىن شارلاي جونەلدى. انمەن بىرگە سازگەر بەكەن جاماقاەۆتىڭ داڭقى دا كوككە ورلەدى. بەكەننىڭ باعىن اشقان, نۇتفوللانىڭ اقىندىق قارىمىن تانىتقان, روزاداي ساڭلاق ءانشىنىڭ رەپەرتۋارىن بايىتقان ءان دۇنيەگە وسىلاي كەلگەن بولاتىن. ايگىلى ءانشىنىڭ ورىنداۋىنداعى «ماحاببات ءۆالسى» قازاق جەرىن بىلاي قويىپ, بارا-بارا بيرما, ءۇندى, قىتاي, موڭعوليا, ۆەنگريا اسپانىندا قالىقتادى. ال ءوز جەرىمىزدە «ماحاببات ءۆالسىنسىز» توي-دۋمان, ساحنالىق ويىن-ساۋىق وتپەيتىن بولدى. الپىسىنشى جىلداردىڭ جاستارى وسى انمەن ويانىپ, وسى انمەن ۇيقىعا كەتەتىن دەسەك, ءسىرا, ارتىق ايتقاندىعىمىز بولماس. بەكەننىڭ دەرتىنە داۋا, جانىنا شيپا بولعان, ومىرگە قايتا اكەلگەن, ءمولدىر ماحابباتىنىڭ كۋاسى بولعان ءان ەدى بۇل», دەيدى ارىپتەسىمىز. سول سياقتى بەكەن جاماقاەۆتىڭ «ماحاببات ءۆالسىن» ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى قاتتى ۇناتقان دەگەن دەرەكتەردى بالتابەك ەرسالىم ۇلى بىلاي دايەكتەيدى: «بەكەننىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەنمىن. ونى الماتىعا ءبىرىنشى بولىپ شاقىرتقان مۇحاڭ ەكەن. ءاننىڭ شىعۋ تاريحىن سۇراپتى. ءوزىنىڭ وكپە اۋرۋىنا شالدىققاندىعىنان ءان ارناعان سۇيگەن قىزىنا ۇيلەنە الماي جۇرگەنىن مۇڭ ەتىپ ايتقان عوي. مۇنى ەستىگەن ۇلى جازۋشى ونىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە كومەگىن اياپ قالماعان سىڭايلى. مۇحتار ومارحان ۇلى كەز كەلگەن مادەني شارالاردا روزاعا «ماحاببات ءۆالسىن» ورىندا دەپ قولقا سالادى ەكەن. روزا تاجىبايقىزىنىڭ ەستەلىگىندە مۇحاڭنىڭ ءبىر كەشتە وسى ءاندى ون رەت قايتالاتىپ سالدىرعانى تۋرالى ايتىلادى». ءسوز سوڭىندا ءدال وسى ءاننىڭ ىرعاعىنداي ماينۇر ارۋ وسىدان كەيىن دە اۋەسقوي كومپوزيتور, ديكتورعا شابىت سىيلاپ, دەرتتى بولعان كۇندەردە دەم بەرىپ, قىسقا عۇمىرىندا ادال جارىنا اينالىپ, ءۇش ۇل, ءبىر قىز سىيلاعانىن ايتقىمىز كەلەدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
