كارى قۇرلىق – ەۋروپادا ءوز تاريحىمەن, الەمدىك مادەنيەت پەن ادەبيەتكە قوسقان ۇلەسىمەن ەرەكشەلەنەتىن ءبىر ەل بولسا, ول – فرانتسيا. ەيفەل مۇناراسى, لۋۆر, ۆەرسال, بۋلون توعايى, ەليسەي الاڭى, مونمارتر, مونپارناس, پانتەون, پومپيدۋ ورتالىعى, نوتر-دام دە پاري, ءتريۋمفالدى قاقپا, تيۋيلري باعى, مارس الاڭى, پەع-لاشەز, مادلەن, سەنت-شاپەل ءشىركەۋلەرى, ت.س.س بىلمەيتىن ادام كەمدە-كەم شىعار. ەۋروپانىڭ قيىر باتىسىندا يسپانيا, بەلگيا, يتاليا, گەرمانيا, شۆەيتساريا سىندى ەلدەرمەن كورشىلەس جاتقان وسى ءبىر فرانتسۋز جۇرتىنا بيىل كۇزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسمي ساپارمەن بارىپ قايتتى.
ال بيىلعى جىلى ءبىزدىڭ ەلىمىز توراعالىعىن اتقارىپ وتىرعان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (ەقىۇ) كەلسەك, مۇندا دا پاريج ۇلەسى ايتارلىقتاي. ەقىۇ تاريحىندا پاريج حارتياسى دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى تاريحي قۇجات وسى قالادا قابىلدانعان ەدى. ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ فرانتسياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى نۇرلان دانەنوۆپەن عالامتور ارقىلى حابارلاسىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساپارى جانە الدا وتەتىن ەقىۇ سامميتىنە قاتىستى ساۋالدار قويعان بولاتىن.
– قۇرمەتتى نۇرلان جۇماعالي ۇلى, ءوزىڭىز جاۋاپتى ەتىپ بەكىتىلگەن ەل – فرانتسيادا جۋىردا عانا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولدى. ساپار تابىستى ءوتتى. ونىڭ قورىتىندىسى جايىنان جالپى جۇرتشىلىق حاباردار. دەگەنمەن, قىسقاشا توقتالا كەتكەن ارتىقتىق ەتپەيدى عوي دەپ ويلايمىز.
– قازاقستاندىق باق-تاردا, سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە “ەگەمەندە” بۇل ايرىقشا ماڭىزدى ساپار جايىن ەگجەي-تەگجەيلى قامتىعان ماقالالار جارىق كوردى. سوندا دا بولسا ونىڭ ناتيجەلەرىن ءالى وي ەلەگىنەن وتكىزۋ قاجەت دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, ولاردىڭ الىس بولاشاقتى دا كوزدەيتىن وڭ ناتيجەلەرى بار بولاتىنىنا ءشۇبا جوق.
فرانتسيا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى جانە ەۋروپانىڭ جەتەكشى ەلدەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قازاقستانمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىككە دە باسا ءمان بەرەدى. فرانتسيا پرەزيدەنتى نيكوليا ساركوزي قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن عالامدىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك, ءالەمدىك ساياساتتىڭ كوكەيكەستى پروبلەمالارى بويىنشا مۇددەدەن شىعاتىن ۇنقاتىسۋدى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى.
قازاق-فرانتسۋز قارىم-قاتىناسىن باعالاۋدا سوڭعى كەزدەرى قولدانىلاتىن “ستراتەگيالىق ارىپتەستىك”, “قالاۋلى ىنتىماقتاستىق” ۇعىمدارىنىڭ استارىندا تەرەڭ ماعىنا, بارلىق دەڭگەيدەگى كۇردەلى تىنىمسىز جۇمىستار مەن مۇددەلەردىڭ ءۇندەسۋى جاتىر. بۇل سىندى جوعارى ساياسي ماعىنالى باعالاۋ شىن مانىندە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بۇگىنگى ساپالىق جاعدايىنان, قازاقستان مەن فرانتسيا كوشباسشىلارىنىڭ استانا مەن پاريجگە سوڭعى ساپارلارى مەن كەلىسسوزدەرىنىڭ قورىتىندىسىنان اشىق كورىنەدى. قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ناقتى كورىنىسىن حالىقارالىق ارەناداعى ەكى ەلدىڭ ءوزارا ىقپالداستىعى مىسالىنان دا اڭعارۋعا بولادى.
ياعني, مەملەكەت باسشىلارى دەڭگەيىندە استانادا ەقىۇ سامميتىنەن ءبىر اي بۇرىن پاريجدە وسى ۇيىمنىڭ كۇن ءتارتىبىندەگى ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىرلەر الماسىلدى. ن.ساركوزي قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىنداعى قىزمەتىن, ەلباسىنىڭ تەڭگەرىمدى سىرتقى ساياساتىن, ونىڭ وڭىردەگى تۇراقتاندىرۋشى ءرولىن جوعارى باعالادى جانە كەلە جاتقان سامميتكە قاتىساتىنىن تاعى راستادى. بۇل دەگەنىڭىز, استانادا جوعارى دەڭگەيدە وتەتىن كەزدەسۋدىڭ ەرەكشە ماندىلىگىن اڭعارتىپ, فرانتسيانىڭ ەقىۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ بارلىق كوشباسشىلارىنا ءوزى تۇرعىسىنان بەرىپ وتىرعان بەلگىسى. پاريج ەقىۇ كۇن تارتىبىندەگى كەيبىر وتكىر ءماسەلەلەردى شەشۋدە ءبىزدىڭ ەلباسىنىڭ حالىقارالىق تانىمال بەدەلىنە ارقا سۇيەپ وتىر.
سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت ن.ساركوزيدىڭ ت–20-داعى فرانتسيانىڭ توراعالىعى كەزىندە الەمدىك ەكونوميكا مەن قارجى ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان كوشباسشىسىمەن كەڭەس وتكىزۋگە دايىن ەكەندىگى دە ايتارلىقتاي ەسكەرىلەتىن نارسە. ونىڭ الەمدىك ۆاليۋتا جانە الەمدىك ەكونوميكانىڭ داعدارىستان كەيىنگى دامۋى جونىندەگى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ماقالالارى مەن سويلەگەن سوزدەرىندە كەلتىرىلگەن يدەيالارمەن جاقسى تانىس ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
سونداي-اق ساپار بارىسىندا فرانتسۋزدىڭ ەڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن پايدالانۋعا بايلانىستى يندۋستريالىق-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ساپالى جاڭا كوكجيەكتەرى, ياعني بولشاقتاعى دامۋ باعىتتارى ناقتى ايقىندالىپ, ۋاعدالاستىقتار بەلگىلەندى.
اتالعان ساپار كۇندەرىندە مادەنيەت پەن عىلىم سالالارىندا تاعى ءبىر جاڭا ماڭىزدى بەتبۇرىس كورىنىس بەردى. العاش رەت فرانتسۋز قاۋىمىن ءبىزدىڭ ەلدىڭ باي مادەني مۇراسىمەن تانىستىرۋعا قول جەتتى.
قازاقستان باسشىسىنىڭ فرانتسياعا رەسمي ساپارى بارىسىندا اتقارىلعان شارالاردى فرانتسۋزدار جەمىستى دەپ باعالاۋدا. پاريجدە وتكەن كەلىسسوزدەر ەكى ەل قاتىناسىنىڭ ستراتەگيالىق سيپاتىن بەكىتىپ, ونسىز دا ەكى كوشباسشىنىڭ ارقاسىندا بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن ديناميكاعا يە بولىپ, كوپ سالالى, سان ءتۇرلى جوسپارلارعا نەگىزدەلگەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ودان ءارى دامۋىنا قۋاتتى سەرپىن بەردى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ ساپارىن قورىتىندىلاي كەلە, ونى تاريحي دەپ اتاۋى كەزدەيسوق ەمەس.
– قازاق-فرانتسۋز ستراتەگيالىق ءارىپتەستىگىنىڭ ءبىر تىرەگى – ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بولىپ سانالادى. ساپار كەزىندە وسى باعىتتا قانداي جاڭا قادامدار جاسالدى؟
– الدىمەن ايتاتىنىم – وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرىلىپ وتىرعانى باسى اشىق ماسەلە. ەكى ەل اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار جانە قول قويىلعان كەلىسىمدەر ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ماقساتتارىنا تولىق سايكەس كەلەدى. ساپالى, بۇگىنگى زامانعى جاڭا جوبالار شىنىمەن دە شەپبۇزعىش سيپاتقا يە. ون كومپانيا (“Areva”, “Alstom”, ء“Aىr ءLىquىde”, “Aubert et Duval”, “EADS-ءAstrىum”, “EADS-Eurocopter”, ء“CEىS”, “Thales”, ء“Vىcat” جانە “Vallourec”) پرەزيدەنت ن.نازارباەۆقا قازاقستان-فرانتسيا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ارىپتەستىكتىڭ وزەكتى ەلەمەنتتەرى بولىپ تابىلاتىن ءونىم جانە زاۋىت ماكەتتەرىن, جوبا بويىنشا فوتو جانە بەينە ماتەريالداردى كورسەتتى. ەڭ ءىرى دەگەن فرانتسۋز كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى سانالاتىن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى باياندادى جانە ءبىزدىڭ ەلدەگى جۇمىستارىنىڭ بولاشاقتاعى دامۋ جوسپارلارى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
اڭگىمە سونىڭ ىشىندە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى كرەمنيدەن الىنعان فوتوۆولتالىق مودۋلدىڭ ءوندىرىسى, تىكۇشاق قۇراستىرۋ جانە وعان تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, اتوم ەنەرگەتيكاسىندا جىلۋ بولەتىن قۇراستىرمانى ءوندىرۋ سالاسىندا بىرلەسكەن قىزمەت, عارىش اپپاراتتارىن, بىرلەسكەن ونىمدە جەرگىلىكتى مازمۇن ۇلەس سالماعى جوعارى ەلەكتروۆوز قۇراستىرۋ, جوعارى تەحنولوگيالاردىڭ ناقتى ترانسفەرتى جونىندە بولىپ وتىر. جالپى العاندا, ساپار بارىسىندا شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كولەمدە – 2 ميلليارد ەۋرودان اسا 20-دان استام كەلىسىمدەر مەن شارتتارعا قول قويىلدى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ەنەرگەتيكا, تەمىر جول جانە اۋە جول كولىگى, عارىشتى يگەرۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, قارجى, اۋىل شارۋاشىلىعى, ءبىلىم بەرۋ جانە باسقا دا سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى مەن ناقتى دامۋ جولدارىنىڭ تىنىسى اشىلۋدا.
ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ قوسارلاس توراعاسى سانالاتىن, فرانتسيانىڭ سىرتقى ساۋدا جونىندەگى مەملەكەتتىك حاتشىسى انن-ماري يدراك ەكى ەلدىڭ 300-دەن استام ىسكەر توپ وكىلدەرى جينالعان بيزنەس-فورۋمدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساپارى ەڭ جوعارى دەڭگەيدەگى ۇنقاتىسۋمەن تۇراقتى تۇردە تەرەڭدەتىلگەن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاعى “جاڭا ۇلى كۇن” دەپ مالىمدەدى. ول قازاقستان فرانتسيانىڭ ورتالىق ازياداعى باستى ارىپتەسى دەپ اتاپ كورسەتە كەلىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءوز ەلىنىڭ بولاشاعىن اپ-ايقىن جانە جارقىن كورە الاتىنىنان اسەر العانىن اتاپ ءوتتى.
– ەلشى مىرزا, استاناداعى ەقىۇ ءسامميتى قارساڭىندا ءبىزدىڭ وقىرماندارىمىز ءۇشىن وسى بەدەلدى ۇيىم شەڭبەرىندە قازاقستان-فرانتسيا ىنتىماقتاستىعى قالاي دامىپ جاتقانىن ءبىلۋ قىزىق بولار ەدى.
– ەكى ەلدىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەستىگى قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىن باستاعان كۇننەن جانە وعان دايىندىق كەزەڭى كەزىندە اشىق كورىنگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. كوپشىلىككە ايان, بۇل ۇيىم سوڭعى جىلدارى ءوزىنىڭ قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارىنا قاتىستى وتە تومەن تيىمدىلىك پەن تەڭگەرىمسىزدىگى ءۇشىن ادىلەتتى تۇردە سىنعا ۇشىراعان بولاتىن. سونداي-اق بارىمىزگە ءمالىم, توراعالىق قىزمەتىن اتقارعان ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 56 مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن ۇيىمنىڭ جۇمىسىنا جەر شارىندا ءۇشىنشى مىڭجىلدىق باستاۋىندا جاڭا باعالاۋلار ءجۇرىپ, سايما-ساي ءىس-ارەكەتتەردى تالاپ ەتەتىن ءىرى وقيعالار بولىپ جاتقانىندا ونىڭ قىزمەتىنە تۇپكىلىكتى وزگەرىس ەنگىزۋ دە قيىن ەكەنى انىق.
سوندىقتان دا جانە تىپتەن 2010 جىل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالۋىنىڭ 65 جىلدىعى, حەلسينكي قورىتىندى اكتىسىنىڭ 35 جىلدىعى جانە جاڭا ەۋروپا ءۇشىن پاريج حارتياسىنىڭ 20 جىلدىعى ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋدى باستاماستىڭ الدىندا ن.ساركوزيمەن ۇيىمنىڭ ءسامميتىن وتكىزۋدىڭ ماقساتقا ساي ەكەندىگىن تالقىلاعان بولاتىن. بۇل يدەيا فرانتسيا پرەزيدەنتىنىڭ 2009 جىلدىڭ قازانىنداعى استاناعا مەملەكەتتىك ساپارى بارىسىندا قولداۋعا يە بولدى. ايتسە دە, سول مەزەتتە بىردە-ءبىر ەۋروپالىق كوشباسشى ەقىۇ سىرتقى ىستەرى مينيسترلەرىنىڭ سوڭعى جىلدار جيىلىسىندا, تىپتەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دەڭگەيىندەگى قورىتىندى قۇجاتتى قابىلداۋعا قول جەتكىزبەگەنىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل جاعداي مۇمكىن بولادى-اق دەپ ويلاعان دا جوق. ونىڭ ءمان-جايىنا تەرەڭ بويلاعىم كەلمەيدى, سەبەپتەرى جەتكىلىكتى تۇردە جاقسى بەلگىلى جانە ولار جونىندە از ايتىلعان جوق.
تاعى ءبىر نازار اۋداراتىن ءجايت – فرانتسيا جينالىپ قالعان عالامدىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى تۋراسىندا, الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس فونىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا, حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنا جانە باسقا دا ءىرى حالىقارالىق ينستيتۋتتار قىزمەتتەرىنە سوڭعى ۋاقىتتا تەرەڭ وزگەرىستەر قاجەت دەگەن ءمالىمدەمەلەردى بارعان سايىن تاباندىلىقپەن جاساي باستادى.
ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتىڭ ەقىۇ باعدارى جونىندەگى باستاماسىن پاريجدە ءبارى ەستىپ ءبىلدى جانە ءبىزدىڭ توراعالىعىمىزدىڭ بارلىق كەزەڭىندە فرانتسيا بىزگە قولداۋ كورسەتىپ كەلدى جانە كورسەتۋدى جالعاستىرۋدا. بۇل قولداۋ جىلدىڭ باسىندا-اق, فرانتسيانىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى توراعالىعى كەزىندە مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ق.ساۋداباەۆتىڭ قازاقستاننىڭ ەقىۇ-داعى باسىمدىقتارىن جاريا ەتىپ, سويلەگەن كەزىندە كورىنگەن. بۇعان قازاقستان مەن فرانتسيا سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ تۇراقتى كەزدەسۋلەرى, كونسۋلتاتسيالارى جانە حات الماسۋلارى, ۆەناداعى ەكى ەل ميسسيالارىنىڭ ءوزارا تىعىز ىقپالداستىقتارى دالەل بولا الادى.
ارينە, فرانتسيانىڭ قولداۋى ەقىۇ قىزمەتىنىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا ءبىزدىڭ جۇمسار كۇش-جىگەرىمىزدە سەنىمدىلىك بەرمەۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. ىستەلگەن قىم-قۋىت جۇمىس ناتيجەسىندە بۇگىن ءتىپتى استاناداعى ەقىۇ ءسامميتى تۋرالى ايتا الامىز. ونى وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جانە تابىستى قازاقستاندىق توراعالىقتى ءىس ۇستىندەگى ساياساتكەرلەر عانا ەمەس, سونداي-اق بۇرىنعى بەلگىلى ساياساتكەرلەر دە ايتۋدا. فرانتسيانىڭ بۇرىنعى سىرتقى ءىستەر ءمينيسترى رولان ديۋما ەقىۇ-نىڭ جۋىردا بولاتىن ەقىۇ ءسامميتىنىڭ ءماندىلىگىن اتاپ كورسەتە كەلىپ, قازاقستاندىق توراعالىق ۇيىم قىزمەتىنە جاڭارۋ اكەلدى, دەپ اتاپ ءوتتى. حەلسينكي قورىتىندى اكتىسىنە قول قويعان فرانتسيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ۆالەري جيسكار د'ەستەن قازاقستاندىق ديپلوماتيانىڭ اشىقتىعىن, ونىڭ حالىقارالىق تولەرانتتىلىقتى نىعايتۋعا جانە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن كۇشەيتۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن اتاپ كورسەتتى.
– وتكەن عاسىردىڭ سۇمدىق ەكى سوعىسى ەۋروپادا باستالىپ, كەيىننەن بۇكىل الەمگە جايىلدى. وسىعان بايلانىستى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن بۇل تەك ەۋروپانىڭ عانا باس اۋرۋى جانە جەكە ەۋروپانىڭ ءىسى دەپ قاراۋعا كەلمەيدى ەمەس پە؟ 11 جىلعى ۇزىلىستەن سوڭ ۇيىمداستىرىلىپ جاتقان سامميتكە فرانتسۋز دەلەگاتسياسى قانداي ۇسىنىستارمەن كەلمەك؟
– ەڭ الدىمەن, فرانتسيا جوعارى حالىقارالىق بەدەل مەن ىقپالعا يە بولا وتىرىپ, ەقىۇ-دا باستى رولدەردىڭ ءبىرىن وينايدى. بۇل ونىڭ بيۋدجەتكە تولەيتىن جارعىسىنىڭ كولەمىنەن, سونداي-اق وسى ۇيىمدا تۇراقتى جۇمىس اتقاراتىن قىزمەتكەرلەر قۇرامىنان دا بىلىنەدى. وسىلاردىڭ ارقاسىندا ۇيىمنىڭ شەڭبەرىندە ءوزىنىڭ باستامالارىن العا جىلجىتا الادى, بۇل جانە 2008 جىلى ەۋروپالىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا فرانتسيا پرەزيدەنتى ۇسىنعان ەقىۇ-داعى باستالعان ۇنقاتىسۋدان دا ايقىن كورىنەدى.
بۇل ۇنقاتىسۋ كورفۋداعى سىرتقى ءىستەر مينيسترلەرىنىڭ بەيرەسمي وتىرىسىندا ناقتى كەلبەتىن تاپتى. جانە دە 2009 جىلى جەلتوقساندا افيناداعى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن قولداۋعا يە بولدى. وقىرماندارعا تۇسىنىكتىرەك بولۋ ءۇشىن ايتا كەتەيىن, بۇل جۇمىس داعدارىستاردى ەسكەرتۋ جولىمەن, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا, سونداي-اق تەرروريزم جانە ۇيىمداسقان قىلمىس سياقتى قاۋىپ-قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋدا بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ نەگىزىندە ەۋروپانىڭ ءوزىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.
جوعارىدا ايتقانىمداي, قازاقستان مەن فرانتسيا كوشباسشىلارىنىڭ اراسىنداعى ەكەۋارا ەرەكشە قارىم-قاتىناس كوپ جاعىنان بيىلعى جىلدىڭ 1-2 جەلتوقسانىندا استانادا ەقىۇ ءسامميتىن شاقىرۋ يدەياسىنىڭ العا باسۋىنا كومەكتەستى. فرانتسيا سامميتتەن قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ەقىۇ ماقسات-مىندەتتەرىنە جەتۋ جولىندا بارلىق 56 مۇشە مەملەكەتتىڭ كۇش-جىگەرلەرى بىرىگەتىندىگىنىڭ راستالاتىندىعىن كۇتەدى. ءپاريجدىڭ ەسەبىنشە, استانا ءسامميتى گرۋزياداعى, مولدوۆاداعى, سونداي-اق ارمەنيا مەن ءازىربايجانداعى سوزىلىپ كەتكەن داعدارىستاردى رەتتەۋدە پروگرەسكە جەتۋ ءۇشىن جاعداي جاسايدى.
ودان باسقا, جۋىردا بولاتىن سامميت ءپاريجدىڭ پايىمىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اراسىنداعى, سونىڭ ىشىندە كادىمگى قارۋ-جاراقتى قىسقارتۋ مەن مولدىرلىك سياقتى ماسەلەلەردەگى سەنىمدى ەلەۋلى تۇردە نىعايتۋعا كومەكتەسەتىن بولادى. “قىرعي-قاباق” سوعىستىڭ ءبىتكەندىگىن بىلدىرەتىن قۇجاتقا قول قويىلعان ەلدىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ قابىرعاسىندا 2010 جىلى 28 قازاندا پاريج حارتياسىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كونفەرەنتسيانى اشىپ تۇرىپ, مينيستر ب.كۋشنەر “ەۋروپانىڭ اۋماعىندا سوڭعى 20 جىل بويى كوپ داعدارىس جيىلىپ قالدى. ەقىۇ ءسامميتى وسى پروبلەمالاردى ويلاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋى ىقتيمال. پاريج حارتياسىنىڭ باستى باعىتتارىن ىسكە اسىرۋدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەقىۇ ەلدەرىنىڭ پروگرەسكە جەتۋى قولدارىنان كەلەتىنىنە كۇماندانبايمىن”, دەپ اتاپ ءوتتى.
وكىنىشكە قاراي, حەلسينكي قورىتىندى اكتىسى قابىلدانعان كۇننەن باستاپ جەتكىلىكتى ۋاقىت وتكەنىنە قاراماستان, ەقىۇ كەڭىستىگىندە پروبلەمالار وزىنەن-ءوزى جوعالىپ كەتكەن جوق, قايتا جاڭا فورمالارعا اۋىستى, قاۋىپ-قاتەرلەر مەن ادامزات بالاسىنىڭ الدىندا سىناقتىڭ جاڭا تۇرلەرى پايدا بولدى. وسىعان بايلانىستى اتالعان كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ سەنىمدەرى بويىنشا, استانا ءسامميتى اجىراماس ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن ايرىقشا مۇمكىندىككە يە بولماق. فرانتسۋز سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى كەزدەسۋ قورىتىندىسىن جاساي وتىرىپ, پاريج حارتياسى مەن حەلسينكي قورىتىندى اكتىسى تۋرالى ايتىلاتىنىنداي, كەلەشەكتە استاناداعى كەزدەسۋ تۋرالى دا ايتىلاتىنىنا ءۇمىتىن ءبىلدىردى.
– ءبىزدىڭ سۇحباتىمىزدىڭ باسىندا ءسىز قازاقستان-فرانتسيا ىنتىماقتاستىعى بارلىق باعىتتار بويىنشا دامۋدا جانە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ساپارى ەكى ەلدىڭ بۇرىنعىدان دا جاقىنداسۋىنا سەپ بولعانىن ايتتىڭىز. ءبىزدىڭ ەلگە بارعان سايىن ساياسي جانە ەكونوميكالىق توپ وكىلدەرىنىڭ قازاقستانعا دەگەن نازارى ارتا بەرەتىنى تۇسىنىكتى, ال ەندى فرانتسۋز حالقىنىڭ اراسىندا وتانىمىز قانشالىقتى تانىمال؟
– بۇل وتە ماڭىزدى ءارى كوكەيكەستى ماسەلە جانە وسى جۇمىستى تولىققاندى اتقارۋدا جاسالاتىن ىستەر ءالى دە بولسا از ەمەس. بىراق, وسى باستان مىنا جايتتەردى ايتىپ وتۋگە بولادى. فرانتسيادا قازاقستاننىڭ تاريحى مەن ساياساتى, بۇگىنگى تاڭداعى دامۋى تۋرالى جىل سايىن شىعاتىن كىتاپتار, فيلمدەر, ماقالالار, ماتەريالدار بارعان سايىن كوبەيىپ كەلەدى. فرانتسۋزداردىڭ ءوزى دە ءتۇرلى ماقساتتارمەن ءبىزدىڭ ەلگە كوپتەپ كەلىپ كەتۋدە. وسىنىڭ بارىنە, ءسوز جوق, ەڭ الدىمەن مەملەكەت كوشباسشىلارى ن.نازارباەۆ پەن ن.ساركوزي, سونداي-اق ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيالار, پارلامەنتاريلەر جانە ءىرى بيزنەس وكىلدەرى كەلىسسوزدەرىنىڭ ناتيجەلەرى وڭ ىقپال ەتۋدە.
سوڭعى ۋاقىتتا عىلىم, مادەنيەت جانە ءبىلىم سالاسىندا بارىس-كەلىس, تاجىريبە الماسۋلاردىڭ تۇراقتى ءۇردىسى بايقالادى, قازاقستانمەن ءتۇرلى دوستىق قۇرۋ نەگىزىندەگى قاۋىمداستىقتار مەن بىرىككەن ۇيىمدار پايدا بولۋدا. جانە مۇنىڭ ءوزى قازاق ەلى مەن فرانتسۋز جۇرتى قاتىناسىنىڭ وربيتاسىنا ەنگەن ادامدار توبىنىڭ قاتارىن كوبەيتۋدە. فرانتسيادا قازاق كينوسىن بىلەدى, قازاقستاندىق ارتىستەردىڭ كونتسەرتتەرى مىڭداعان كورەرمەندەر جينايدى. وسى كۇندەرى كوپتەگەن فرانتسۋزدار فرانتسيادا كەڭىنەن تانىمال جۋرناليست, جازۋشى پەر ليۋك سەگيوننىڭ جاڭادان شىققان “قازاقستان ەۋرازيانىڭ وزەگى” اتتى كىتابىن ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن وقۋدا.
فرانتسيادا قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىنا ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتىڭ فرانتسياعا ساپارى ۋاقىتىندا كوزىمىز جەتتى. ياعني, 27 قازان كۇنى پاريج قالاسىنداعى گيمە اتىنداعى بەلگىلى ازيا ونەر مۋزەيىندە ەكى ەلدىڭ مادەنيەت مينيسترلەرى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پەن فرەدەريك ميتتەراننىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستاندىق كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتى بولدى. فرانتسۋزدارعا جانە پاريج قوناقتارىنا العاش رەت كوشپەلىلەردىڭ ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق مادەنيەتىن باياندايتىن باي ارحەولوگيالىق جانە ەتنوگرافيالىق جادىگەرلەردىڭ كوللەكتسيالارى ۇسىنىلدى. مينيستر ف.ميتتەران ءوزىنىڭ سويلەگەن سوزىندە ەجەلگى كوشپەلىلەردىڭ وركەنيەتتەرى دەڭگەيلەرىنىڭ جوعارى ەكەندىگى جونىندە ەكسپوناتتار كۋالەندىرەتىنىن مالىمدەي كەلە, اتالعان كورمەنىڭ ەرەكشەلىگىن اتاپ كورسەتتى.
سول كۇنى كينەماتوگرافيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە جانە الماتى قالاسىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەيى مەن گيمە اتىنداعى ازيا ونەر مۋزەيىنىڭ اراسىندا مادەنيەت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى نيەت حاتتاماسىنا قول قويىلدى.
تاعى ءبىر تاريحي وقيعا, حالقىمىزدىڭ كورنەكتى ساياسي قايراتكەرى مۇستافا شوقايدىڭ سانالى ءومىرىنىڭ ەلەۋلى بولىگى وتكەن نوجان-سۋر-مارن قالاسىندا ونىڭ ءمۇسىنىن اشۋ سالتاناتى ۇيىمداستىرىلدى.
الەمدە ەڭ بەلگىلى جانە تانىمال “تۋر دە فرانس” ۆەلوجارىسىنا قازاقستاندىق ۆەلوسيپەدشىلەردىڭ قاتىسۋى تۋرالى ەرەكشە ايتقان ءجون. استانا مەن قازاقستاندى كوپتەگەن فرانتسۋزدار تاپ وسى جارىس ارقىلى بىلەدى, ويتكەنى, شىن مانىندە ءبىر اي بويى بۇكىل فرانتسيانىڭ ەلەكتروندى جانە وزگە دە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا “استانا” كومانداسى تۋرالى جارىسا ايتىپ, جازىلىپ جاتادى. سونداي-اق بۇل تاقىرىپ جۋىردا وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا فرانتسيا باسشىلارىنىڭ نازارىنان تىس قالعان جوق. پرەزيدەنت ن.ساركوزي ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ باسشىسىمەن بولعان سۇحباتىندا ۆەلوسپورتتى جاقسى كورەتىنىن جانە ونىمەن اينالىسۋدى داعدىعا اينالدىرعانىن, سونداي-اق ءبىزدىڭ كوماندانىڭ جەتىستىگىن مۇقيات نازاردا ۇستايتىنىن ايتتى.
– حالقىمىزدا “ەلدەستىرمەك – ەلشىدەن, جاۋلاستىرماق – جاۋشىدان” دەگەن ءسوز بار. وسىعان بايلانىستى حالىق ءبىزدىڭ ەلشىلىكتەن كوپتەگەن نارسە كۇتەدى. فرانتسۋزدارمەن جولعا قويىلعان ءبىزدىڭ بايلانىستارىمىز جايىندا اقپاراتتى ءوز اۋزىڭىزدان ەستىگىمىز كەلەدى.
– جوعارىدا ءسوز بولعان پاريجگە جاساعان ءبىزدىڭ ەلدىڭ باسشىسى ساپارىنىڭ مازمۇنى جانە ونىڭ قورىتىندىسى ەكىجاقتى قاتىناستىڭ, كوپ جوسپارلى ىنتىماقتاستىق دەڭگەيى مەن جاعدايىنىڭ ەڭ ۇزدىك يلليۋستراتسياسىن بەرەدى. سوڭعى جىلدارى بايقالعان ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىق دامۋىنىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان ديناميكاسى ەڭ الدىمەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جەكە كۇش-جىگەرىنىڭ, ونىڭ كورەگەن دە سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا دەي الامىز. فرانتسيا ءبىزدىڭ ەلگە سەنىم نەسيەسىنىڭ جوعارى دارەجەسىندەگى سەنىمدى جانە پەرسپەكتيۆالى ارىپتەسى رەتىندە قارايدى.
ساياسي جوسپار تۇرعىسىنان, بۇدان بۇرىن ايتقانىمداي, قازاقستان مەن فرانتسيا ءوزارا ءتۇسىنىسۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىنە جەتتى جانە بۇگىنگى الەمنىڭ ەڭ ءبىر وتكىر, شەتىن پروبلەمالارى بويىنشا ۇقساس باعا بەرىپ, ۇستانىمدار ۇستانۋدا. فرانتسيا ءبىزدىڭ ەلگە سەنىمدى دە كەلەشەگى مول ارىپتەس رەتىندە قارايدى. ءبىزدىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدى مودەرنيزاتسيالاۋ, ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالاردى تەرەڭدەتۋ, قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىن جوعارى باعالايدى.
ەكىجاقتى قاتىناستىڭ تاريحىنا تەرەڭدەمەي تۇرىپ, سوڭعى كەزدەرى استانا مەن ءپاريجدىڭ اراسىندا جوعارى دەڭگەيلى دەلەگاتسيالارمەن الماسۋلار قالىپتى جاعدايعا اينالعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وسىنداي قولايلى ءارى ءتيىمدى جاعدايدا ەلشىلىككە ەكى ەل مەملەكەتتىك, ۇكىمەتتىك ءجانە بيزنەس قۇرىلىمدارىمەن تىعىز جۇمىس ىستەي وتىرىپ, ەلدەر كوشباسشىلارىنىڭ اراسىنداعى ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق تەتىكتەرىن تولىققاندى كۇشىنە ەندىرۋ كەرەك.
فرانتسيا جاعدايىندا ەڭ الدىمەن ءوزىنىڭ قىزمەتىنە كىرىسكەن “نازارباەۆ-ساركوزي” پرەزيدەنتتىك كوميسسياسىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا سەنات پەن ۇلتتىق اسسامبلەيانىڭ پارلامەنتارالىق دوستىق توپتارى ۇلكەن ۇلەس قوسۋدا.
ۇكىمەتارالىق كوميسسيا (ۇاك) ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى بولىپ تابىلادى. سونداي-اق بۇل باعىتتا قازاقستان-فرانتسيا ءىسكەرلىك كەڭەسى دە ءوز ءرولىن وينايدى. مۇنىڭ ءبارى ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ديناميكالىق سيپاتىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتساق, بۇگىن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق مۇناي-گاز, تاۋ-كەن, اەروعارىش سالالارىندا, اتوم ونەركاسىبىندە, كولىك جانە بانك سەكتورىندا دامۋدا. قازاقستاندا فرانتسۋز كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 100-دەن استام كومپانيا جۇمىس ىستەۋدە. سول سەبەپتەن ينۆەستيتسيا كولەمى دە وسۋدە جانە دە ءبىر ەرەكشەلىگى, ءبىز عىلىمدى كوپ قاجەت ەتەتىن ونەركاسىپتىك بىرلەسكەن مەكەمەلەر قۇرۋعا كىرىستىك. سونداي-اق اسكەري-تەحنيكالىق سالادا جانە توتەنشە جاعدايلار سالدارلارىن جويۋ مەن الدىن الۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىق دامۋدا.
فرانتسيامەن ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ باسقا دا ماڭىزدى اسپەكتىلەرىنىڭ قاتارىنا مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق جاتادى. استانادا, الماتىدا, شىمكەنتتە جانە اقتوبەدە ءبىزدىڭ ازاماتتارعا فرانتسۋز ءتىلىن وقىپ-ۇيرەتەتىن “اليانس فرانتسەز” مادەني-اعارتۋ اگەنتتىگىنىڭ وكىلدىكتەرى جۇمىس جاسايدى.
فرانتسيانىڭ جوو-لارىندا ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم الۋدا. “نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى” باعىتىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ كۇن تارتىبىندە. جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا تىكەلەي كەلىسىمدەر شەڭبەرىندە جۇرەتىن مۇعالىمدەرمەن جانە ستۋدەنتتەرمەن الماسۋلار ارتىپ كەلەدى. جوعارى باسقارۋ كادرلارىمىزدى دايىنداۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى مەن فرانتسۋز ۇلتتىق اكىمشىلىك مەكتەبىنىڭ اراسىندا ىنتىماقتاستىق قالىپقا كەلتىرىلدى. رەنن جانە الماتى قالالارى ۋنيۆەرسيتەتتەرى اراسىندا بەلسەندى قاتىناس دامۋدا. ايتا كەتۋ كەرەك, 2011 جىلى وسى قالالاردىڭ اراسىنداعى باۋىرلاستىق قاتىناسقا 20 جىل تولۋى اتالىپ وتىلمەك.
ۇستىمىزدەگى جىلى ماۋسىمدا پاريج قالاسىندا ءبىزدىڭ ەلشىلىك كومەگىنىڭ ارقاسىندا ءبىرىنشى قازاقستان-فرانتسيا ءبىلىم بەرۋ فورۋمى ەكى ەلدىڭ 20 شاقتى جوو-لارى رەكتورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ەدى. ونىڭ شەڭبەرىندە ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرقاتار ۋنيۆەرسيتەتارالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.
بۇگىن ءبىز عىلىمي زەرتتەۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاندانۋىنىڭ كۋاگەرىمىز. سوڭعى مىسالداردىڭ ءبىرى رەتىندە ەكى ەل عالىمدارىنىڭ اراسىندا بيو-سانالۋاندىق سالاسىندا دانەكەرلىكتەردىڭ جولعا قويىلۋىن اتاۋ كەرەك. جۋىردا پاريجدە قازاقستاننىڭ بوتانيكا جانە فيتوينترودۋكتسيا ينستيتۋتىنىڭ دەلەگاتسياسى ساپارمەن بولدى. فرانتسيادا تانىمال كينورەجيسسەر جانە بوتانيك عالىم كاترين پەكس “المانىڭ شىعۋ تەگى” اتتى فيلم جانە كىتاپ شىعاردى. وندا الەمنىڭ بۇكىل المالارىنىڭ قازاقستاندىق ءتۇبىرى بار ەكەندىگىن دالەلدەۋ جولىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بەرىلگەن.
فرانتسيا قازاقستاننىڭ ەجەلگى جانە بۇگىنگى مادەنيەتىنە, ءبىزدىڭ حالىقتىڭ ءداستۇرىنە جانە سالتىنا بارعان سايىن قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. ونىڭ كۋاسى رەتىندە, مەن جەتىستىگىن اتاپ وتكەن, بۇگىندە جۇمىسىن جاساپ جاتقان ءپاريجدىڭ گيمە مۋزەيىندەگى بۇرىن-سوڭدى بولماعان مادەني-ەتنوگرافيالىق ەرەكشە كورمەنى اتاۋعا بولادى. وسى كورمەگە وراي بيىلعى 29 قازاندا فرانتسۋز استاناسىندا كوشپەلىلەردىڭ وركەنيەتى دامۋىنىڭ مادەني-تاريحي اسپەكتىلەرىنە ارنالعان حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلدى. وسى شاراعا شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى جاك لەگران, گيمە مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى جاك جيەس, پروفەسسور كاترين پۋجول, زەرتتەۋشى ەتنوگراف ۆاندا درەسسلەر جانە باسقالار قاتىستى. اتاپ كەتكەن ءجون, ۆاندا درەسسلەر جۋىردا فرانتسيادا جارىق كورگەن “قازاقستان” اتتى فوتوالبوم اۆتورلارىنىڭ ءبىرى. عالىم, ەتنوگراف گزاۆە اللەز جاساعان وراسان زور ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا فرانتسۋز تىلىندە ءتۇسىنىكتەمەلەر بەرىلگەن ء“تاتتىمبەتتىڭ مۋزىكالىق مۇرالارى” كومپاكت ديسكىسى شىعارىلدى.
قازاقستان مەن فرانتسيا اراسىندا كينو مەن تەلەۆيدەنيە سالاسىندا ىنتىماقتاستىق ءوزىن جاقسى كورسەتىپ كەلەدى. پاريجدە 28 قازاندا ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ باسشىسى جەكە كەزدەسۋ وتكىزگەن بۇكىل الەمگە بەلگىلى اكتەر جەرار دەپاردەنىڭ بىرلەسكەن جاڭا جوبالار ارقىلى ىنتىماقتاستىققا دەگەن ۇمتىلىسىنىڭ ەرەكشە ءرولىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
تۋريزم مەن سپورت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا ءبىزدىڭ كوز قىرىمىزدا. وسى كۇندەرى پاريجدە “قازاقستان ءۇيىن” اشۋ يدەياسىن پىسىقتاۋ ۇستىندەمىز. جوعارىدا ءسوز بولعان مارتەبەسى ەڭ جوعارى ۆەلوجارىسقا “استانا” ۆەلوكومانداسىنىڭ جىل سايىن قاتىسۋى سپورتتىق بايلانىستارعا قاتىستى ەڭ ايتۋلى فاكتىگە جاتادى.
بۇگىندە ەكى تاراپ قازاقستاندا فرانتسيانىڭ جىلىن, فرانتسيادا قازاقستاننىڭ جىلىن الداعى ۋاقىتتارى اتاپ ءوتۋ كەزەڭىنە كىرىسۋ ۇستىندە.
ءبىر سۇحبات اياسىندا مەن ەكى ەل اراسىنداعى جوبالار مەن باستامالاردىڭ بارلىعىن اتاماسام دا, قازاقستان-فرانتسيا ىنتىماقتاستىعى كوپقىرلى جانە ايتارلىقتاي ەكەندىگىنە كوز جەتكىزۋگە بولادى عوي دەپ ويلايمىن. قازاقستاننىڭ فرانتسياداعى ەلشىلىگى پاريجدە ءتيىستى مەملەكەتتىك جانە ۇكىمەتتىك ورگاندارمەن, ەكى ەلدىڭ ىسكەر, مادەني جانە مەديالىق توپتارىمەن, قازاقستان مەن فرانتسيا پرەزيدەنتتەرىنىڭ, ەكى حالىقتىڭ جاقىنداسۋىن جانە ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ ودان ءارى دامۋىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ءوزىنىڭ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرەدى.
– اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن انار تولەۋحانقىزى.
