ورنەگىمەن مەرەي وسىرگەن عيماراتتار

كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “سامۇرىق-قازىنا” جىلجى­ماي­تىن م ۇلىك قورى” اق-قا تيەسىلى “سەۆەرنوە سيانيە” جانە “يزۋمرۋدنىي كۆار­تال” تۇرعىن ءۇي-اكىمشىلىك كەشەنىن ارالاپ كوردى. ەكەۋى دە استاناداعى قۇ­رىلىس نىساندارىن اياقتاۋدىڭ داعدارىس­قا قارسى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قارجىلاندىرىلعان. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ استانانىڭ وركەندەپ, گۇلدەنۋىن ەرەك­شە ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ كەلەدى. كوپتەگەن نىسانداردىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە وراي ارنايى بارىپ جاقىن تانىسۋى دا سوندىقتان. ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنان ورىن تەپكەن وزىندىك ساۋلەت ۇلگىسى بار “سولتۇستىك شۇعىلاسى” تۇرعىن ءۇي كەشەنىمەن تانىسىپ شىققان ەلباسى ونىڭ قۇرىلىسىنا وڭ باعا بەردى. قۇرىلىستى جۇرگىزگەن ەلىمىزگە بەلگىلى “بازيس-ا” كومپانياسى. ءبىز ءسال ەرتەرەك كەلىپ, ەلباسىنىڭ كەلۋىن تولقي ءارى تاعاتسىزدانا كۇتىپ تۇرعان “بازيس-ا” كومپانياسىنىڭ باسشىسى الەكساندر بەلوۆيچتى سوزگە تارتقان ەدىك. ول ءوز كومپانياسىنىڭ استانا مەن الما­تى قالالارى جانە وڭتۇستىك قازاقستان مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا قۇرىلىس جۇرگىزىپ كەلە جاتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, داعدارىس باستالعالى بەرى 2 جىل بويى جاڭا نىساندار قۇرىلىسىن باستا­ما­عاندىقتارىمەن ءبولىستى. تەك بيىل عانا, ياعني جاعدايدىڭ تۇراقتانۋىنا وراي جاڭا قۇ­رىلىستار قولعا الىنادى, دەيدى كوم­پا­نيا باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا, رىنوكتا جوعارى سىنىپتى پاتەرلەرگە دەگەن سۇرا­نىس جوعارى, سوندىقتان دا قۇرىلىس جۇ­مىس­تارى جالعاسىن تاباتىن بولادى. تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ اياقتالۋىن قار­جى­لاندىرۋ تۋرالى كەلىسىم وسىدان ەكى جىل بۇرىن جىلجىمايتىن م ۇلىك قورىمەن جاسالعان-دى. سونىڭ نەگىزىندە “سولتۇستىك شۇ­عىلاسى” تۇرعىن ءۇي كەشەنىندەگى قۇرى­لىستى اياقتاۋ ءۇشىن 2 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. بيلەپ تۇرعان تۇرعىن ۇيلەر كەيپىندە سالىنعان كەشەن ءۇش نەگىزگى عيماراتتان جانە استىڭعى قوسارلانعان ورتاق عيمارات­تان تۇرادى. مۇندا نەگىزىنەن نەگىزگى ينفرا­قۇرىلىم شوعىرلانعان. ياعني, تۇرعاندار دالاعا شىقپاي-اق ءسان سالونىنا, سپورت­زالعا, باسسەينگە بارا الادى. سونداي-اق بالالاردى قاراۋعا قالدىراتىن ورىن دا بار. ەرەكشە ۇلگىدەگى ء“بيشى” عيماراتتاردان تۇراتىن كەشەننىڭ جوباسىن وتاندىق ءساۋ­لەت­شى ياكوۆ ۆەنيامينوۆيچ ەزاۋ باستاعان جوبالاۋ فيرماسى ازىرلەپتى. قازىرگى تاڭدا كەشەندەگى ءۇش نىساننىڭ سوڭعىسى – “بيزنەس” سىنىپتى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, سونىڭ 30 پاتەرى  ۇلەس­كەرلەرگە تيەسىلى ەكەن. ال قالعان 135 پاتەر قوردىڭ يەلىگىندە. اتالعان پاتەرلەر ارتىنان ساتىپ الىناتىنداي ەتىپ جالعا بەرىلەدى.  “سامۇرىق-قازىنا” جىلجىماي­تىن م ۇلىك قورى” اق باسقارما توراعاسى­نىڭ ورىنباسارى نۇرلان نۇرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, نىسان قۇرىلىسى 2009 جىلدىڭ ساۋىرىنەن باستالعان. ال قورعا تيەسىلى 135 پاتەر جالعا بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا رىنوكقا شىعارىلادى. بۇل جەردە ءبىر شارشى مەترگە جال باعاسى 1300 تەڭگەنى قۇ­رايتىندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. جىلجىمايتىن م ۇلىك قورىنىڭ قارا­ماعىندا 27 تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى بولسا, سونىڭ 26-سى استانا قالاسىندا شو­عىر­لان­عان. ۇستىمىزدەگى جىلى وسى نىساندار­دىڭ 11-ءى پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى كەزدە “اقجايىق” جانە “ال اركا” تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى پاي­دالانۋعا بەرىلگەن. سونداي-اق مومىش ۇلى مەن ميرزويان كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورىن تەپكەن “ماريا” تۇرعىن ءۇيى سالىنىپ بىتسە,  وندا 88 پاتەر بار ەكەن. ونىڭ 49-ى قورعا تيە­سىلى, ال قالعاندارى ۇلەسكەرلەردىڭ ۇلەسىن­دەگى پاتەرلەر. نۇرلان امانجول ۇلى پاتەر­لەردى بىردەن ساتۋعا شىعارماۋدىڭ ارتىندا ولاردىڭ الىپ-ساتارلاردىڭ قولىنا ءوتىپ كەتپەۋى قارەكەتى تۇرعاندىعىمەن ءتۇسىندىردى. ساتىپ الۋعا نيەت بىلدىرگەن ادام الدىمەن سول پاتەردە بەس جىل بويى تۇرۋى ءتيىس. مۇنان كەيىن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ “يزۋمرۋدنىي كۆارتال” اكىمشىلىك كەشە­نى­نە ات باسىن تىرەدى. – استانامىزدىڭ ىشىندە جاڭا تاماشا عيماراتتار ىسكە قوسىلىپ جاتىر. مىنا “بيلەپ” تۇرعان ءۇش ءۇيدى كورىپ تۇرسىزدار, ەلى­مىزدەگى ەڭ تاماشا پاتەرلەر وسىنىڭ ءىشىن­دە بولايىن دەپ تۇر. ونىڭ ىشىندە مىڭ­نان اسا پاتەر بولسا, سونىمەن بىرگە, استىندا اۆتوكولىك قوياتىن  جەرى مەن دۇكەندەرى سالىنۋدا. ال مىنا بۋلۆاردىڭ بەرگى جاعىندا استاناداعى ەڭ بيىك 47 قاباتتى ءۇي سالىنىپ, كەلەر جىلى بىتەتىن بولادى. سونىمەن, ورتالىقتاعى ەڭ ۇلكەن عيماراتتار مەن تۇرعىن ۇيلەر, وفيستەر ءبىتىپ,  ارى قاراي ەلوردامىز ءوز باعىتىمەن وركەندەپ وسە بەرەدى, – دەگەن ەلباسى استاناداعى ۇلەسكەرلەر ماسەلەسىنىڭ دە ءوز شەشىمىن تاۋىپ, سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى جالعا بەرىلەتىندىگىن جانە ولاردىڭ جالعا تولەگەن اقشالارى كەيىن سول ءۇيدى ساتىپ الۋ قارجىسىنا قوسى­لا­تى­نىن جەتكىزدى. سونداي-اق پرەزيدەنت مەم­لەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان مەم­لە­كەت­تىك ۇيلەر بولاتىندىعىن دا ايتتى. – تاۋەلسىزدىك سارايىنىڭ وڭ جاعىنان ۇلكەن تاريحي مۋزەي سالىنسا, جاڭادان كورەرمەندەر كوزايىمىنا اينالاتىن وپەرا جانە بالەت تەاترى ورىن تەبەتىن بولادى, – دەگەن مەملەكەت باسشىسى وسى­مەن قالانىڭ ىشىندەگى تۇرعىن ءۇي, سپورت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار قۇرىلىستارىنىڭ بارلىعى بۇيىرتسا, كەلەر جىلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جيىرما جىلدىق مەرەكەسىنە وراي اياقتالاتىنىن مالىمدەدى. وسى رەتتە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى استانانىڭ اكىمشىلىك ورتالىعىندا تەلەارنالار ورنالاساتىن مەديا-كەشەن سالىنىپ جاتقانىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى.  – “بۇل جەردە “حابار” جانە “قازاقستان” تەلەارنا­لارى­مەن قاتار, وزگە دە تەلەارنالار ورنالا­ساتىن بولادى”, – دەدى پرەزيدەنت. “يزۋمۋرۋدنىي كۆارتال” اكىمشىلىك كە­شەنى ەلوردانىڭ ەسىل وزەنىنىڭ سول جا­عالاۋىندا سۋلى-جەلەكتى بۋلۆاردا ورنا­لاسقان. بۇل نىسان كەلەر جىلى قاراشادا جالپى قولدانىسقا بەرىلۋى ءتيىس. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە ەكونوميكالىق اينالىمعا 112 مىڭ شارشى مەتر كوممەر­تسيالىق عيمارات, قارجىلاندىرۋ قۇنى 25 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 750 پاركينگ اينالىمعا ەنگىزىلمەك. بيىلعى جىلدىڭ 1 تامىزىنا قاراعاندا جىلجىمايتىن م ۇلىك قورى جالپى سوماسى 90,7 ميلليارد تەڭگەگە 27 قۇرىلىسى بىتپە­گەن نىساندى قارجىلاندىرۋ جونىندەگى كەلىسىم جاسالعان. ونىڭ 24 نىسانى (69,67 ميلليارد تەڭگە) استانا قالاسىندا, 2 نىسانى الماتى قالاسىندا (4,75 ميلليارد تەڭگە), 1 نىسانى الماتى وبلىسىندا (16,05 ميلليارد تەڭگە) شوعىرلانعان. جىل باسىندا 2 قۇرىلىس نىسانى (“ال-اركا”– 153 پاتەر جانە “اقجايىق” – 96 پاتەر) پايدالانۋعا بەرىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 8 نىسان جانە كەزەگىمەن 4 نىسان پايدالانۋعا بەرىلىپ, وسىلايشا 1502 ۇلەسكەردىڭ پروبلەماسىن شەشۋ كوزدەلگەن. تاعى دا جالپى قۇنى 44 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 8 نىساندى قارجىلاندىرۋ جايى ءتۇرلى دەڭگەيدە قاراستىرىلۋدا. ءسويتىپ, نىسانداردى قارجىلاندىرۋ شەڭبەرىندە 3304 ۇلەسكەردىڭ پروبلەماسىن شەشۋ جوسپارلانعان. اسقار تۇراپباي ۇلى, ءابدىراحمان قىدىربەك,  سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.