قارۋ ساۋدالاعان قاراقشىعا اراشا سۇرايدى

تايلاندتىڭ اپەللياتسيالىق سوتىنىڭ قارۋ ساۋداسىمەن اي­نالىسقان رەسەيلىك كاسىپكەر ۆيكتور بۋتتى اقش-قا ەكس­ترا­ديتسيالاۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداۋى ءبىراز شۋ شىعاردى. شۋعا, باسقانى بىلاي قويعاندا, رەسەيدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆتىڭ ءوزى قوسىلعانى ءبىراز جايدى اڭعارتادى. بۇل جەردە ءوزى­­نىڭ ازاماتىنا ارا ءتۇسىپ وتىر­عان رەسەيدىڭ قا­دامدارىن دا ار­تىق كورمەۋگە بول­­­عانداي-اۋ. سول ورىستاردا “بۇل ءيتتىڭ عانا بالاسى عوي, ءبى­راق ءبىزدىڭ ءيتتىڭ با­لاسى” دەگەن ءسوز بار. ۆيكتور بۋت – ايتۋلى, الەمدى شۋلاتقان قىلمىسكەر, سويتسە دە ول رەسەيدىڭ ازاماتى. ونى باسقا ەلدىڭ جا­زالاۋىنا بەرىپ قويۋ رە­سەيگە سىن. سودان دا ولار, مي­نيسترى باس بولىپ, دۇرلىگىپ جاتىر. جالپى, ۆيكتور بۋت دەگەن كىم؟ وعان ايىپ تاعىلعانىنا تالاي بولعان. ايىپتاۋشىلاردىڭ با­سىن­دا, اقش-تى جانە باسقا دا ەلدەردى ايتپاعاندا, بىرىككەن ۇلتتار ۇيى­مى تۇر. رەسەيلىك قارۋ ساۋدالاعان قاراقشى بۇۇ-نىڭ ەمبارگوسىنا قاراماي, افري­كاداعى ءبىرشاما شيەلەنىستى اي­ماققا قارۋ جەت­كىزگەن. بۇل رەتتە انگولا, كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى, ليبەريا, رۋاندا, سەررا-لەونە, سۋدان ەلدەرى اتالادى. سونداي-اق بەلگيا ۇكى­مەتى ۆيكتور بۋتتىڭ اۋعان­ستان­داعى “تاليبان” مەن ء“ال-كايدا” لاڭكەستەرىنە قارۋ جەتكىزگەنى ءۇشىن ايىپتاعان. وسىدان ەكى جىل بۇرىن بۋت تاي­لاندتا ۇستالعان كەزدە رەسەي اقپارات قۇرالدارى ونىڭ بۇ­رىنعى قىلمىستارىن اتاعان ەدى. ال قازىر ونىڭ ءبىرىن دە ايتپاي, بۋتتىڭ ايىبى جوق, وعان ساياسي تۇرعىدا قىسىم جاسالىپ جاتىر دەگەن جالاڭ سوزگە كوبىرەك ءجۇ­گىنەدى. بۇرىن بۇل كاسىپكەردىڭ ءبىراز ۇشاقتارى بار ەكەنى, ول ءتۇرلى زاڭسىز تاپسىرىستاردى ورىنداپ وتى­راتىنى اي­تىل­عان. ەندى بۋتتىڭ تايلاندتا قالاي ۇستالعانىنا كەل­سەك, وندا دا ءبىراز ءدۇدامال جايلار بار. ءوزىنىڭ ايتۋ­ىنشا, ول تۋ­ريس­تىك ساپارمەن كەل­گەن. بىراق ناقتى ماقساتى ايقىن ەمەس. سوندا ول اقش ارناۋلى قىزمەتىنىڭ تو­رىنا تۇسكەن. بۋت كولۋمبياداعى ەكسترەميستىك FARC ۇيىمىنىڭ وكىلى رەتىندە كەزدەسكەن ادامعا ءبىراز “سىرىن” اشىپ قويعان. بۇل كەزدەسۋ, ونداعى اڭگىمە تاسپاعا جازىپ الىنىپ, كەيىن دالەل رەتىندە پايدالانىلىپ وتىر. ول ەكسترەميستىك ۇيىمعا 800 جەر-اۋە زىمىرانىن, 5000 اك-47 اۆتو­ماتىن, ميلليون داناداي وق-ءدارى, مينالار, جارىلعىش زاتتار, سونداي-اق تىكۇشاقتار جەتكىزىپ بەرۋگە ۋادە ەتكەن. تايلاندتىڭ ءوزى دە وتە ىڭ­­عاي­سىز جاعدايدا قالىپ وتىر. ال­عاشىندا ونىڭ سوتى دا, ۇكىمەتى دە بۋتتى اقتاماق ويدا بولعانعا ۇقسايدى. بىراق رەسەيدىڭ دەگەنىنە كونۋگە اقش-تان اسا الماي­تىنداي. جالپى, بۇۇ-دان باستاپ, ءبىراز حالىقارالىق ۇيىمدار, ەلدەر ايىپتاپ وتىرعان قارۋ ساۋداسىمەن زاڭسىز اينالىسقان قىلمىسكەردى اقتاۋ دا وڭاي ەمەس. بۇل ەلدە سوڭعى شەشىمدى ۇكىمەت ايتادى, ول سوت شەشىمىن بۇزا الادى. بىراق تايلاند ۇكىمەتىنىڭ ءوزى ىڭعايسىز جاع­داي­عا قالاتىن شەشىمگە بارۋى قي­ىن-اق. ۆيكتور بۋت اقش-قا جەتكى­زىلەتىن بولسا, ونىڭ ءومىر-باقي تۇرمەگە قامالۋ جازاسىنا كەسىلۋى ابدەن مۇمكىن.