ءپىر بەكەت اۋليە رۋحىنا قۇرمەت

تاعزىم اتاق-داڭقى التى الاشقا جايىلىپ, ءپىر اتان­عان قاسيەت يەسى بەكەت مىرزاعۇل ۇلىنىڭ تۋعانىنا 260 جىل تولۋىنا وراي ۇشقوڭىر اۋىلى اۋماعىندا اس بەرىلىپ, الامان بايگە ءوت­كى­زىلدى. الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبە­توۆ­تىڭ قولداۋىمەن جانە “داۋلەت-بەكەت” جاۋاپ­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ۇي­ىمداس­تى­رۋىمەن وتكەن بۇل جيىنعا قاتىسۋ­شىلار عۇلاما ومىرىنە قاتىستى قۇندى دە­رەكتەردى تىلگە تيەك ەتتى. “بەكەت اتا اسىنىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۋعان اۋىلى ءۇش­قوڭىردا ءوتۋىنىڭ ۇلكەن تاربيەلىك ماڭىزى زور. ويتكەنى, اس – ەل مەن ەلدى جاقىن­داتاتىن, ادامداردى باۋىرمالدىققا, ىنتىماققا ۇندەي­تىن يگىلىكتى ءىس شارا عوي. ال, استى ۇي­ىمداس­تىرىپ وتىرعان “داۋلەت-بەكەت” جشس-نىڭ توراعاسى سىدىق داۋلەتوۆتىڭ ۇلت تاري­حىن­داعى ءىرى تۇلعاعا باعىشتاعان قۇرمەتى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. كەيىنگى ۇرپاق ءۇشىن ۇلىلار رۋحىن ۇلىقتاۋدان ارتىق ماقسات بولۋى مۇمكىن بە دەيدى قاراساي اۋداندىق اقساقالدار القا­سىنىڭ توراعاسى سەيىتحان يساەۆ. شىن مانىسىندە دە, ء“ولى ريزا بولماي, ءتىرى بايىمايدى” دەمەكشى, بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن تۋعان حالقىن قالتقىسىز ءسۇيىپ, تۋعان ەلىنە ادال قىزمەت ەتۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتكەن اتا-بابا رۋحىن اسقاقتاتۋدان ارتىق مۇددە, ودان قىمبات پارىز جوق ەكەندىگى ءسوزسىز. ء“مادينادا – مۇحاممەد, تۇركىستاندا – قوجا احمەت, ماڭ­عىستاۋدا – ءپىر بەكەت” دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى كوپ ءنار­سەنى اڭعارتاتىندىعى ايدان انىق. عۇمىر بويى قۇداي مەن قۇران ءسوزىن ناسيحاتتاپ, ۇرپاقتارعا تاعىلىمى مول تاربيە بەرۋدى ماقسات ەتكەن ءپىر بەكەتتىڭ ءومىرىن زەرتتەۋشىلەر ونىڭ بويىنداعى اسىل قاسيەتتەردى دە اتاپ ايتادى. اسىرەسە, اۋليەنىڭ كورىپكەلدىك, اعارتۋشىلىق, ۇستازدىق جانە ساۋلەتشىلىك ەرەكشە قابىلەتى كوپشىلىكتى تاڭعالدىرماي قويمايدى. ەڭ باستىسى, ءپىر بەكەتتىڭ قولىنا قارۋ الىپ جاۋعا قارسى شاپ­پاسا دا, ءوز بويىنداعى اسقان قاسيەتى ارقىلى مىڭ سان قولعا ۇرەي تۋعىزىپ, وق اتپاستان ولار­دى قاشۋعا ءماجبۇر ەتۋى جاراتقاننىڭ وعان جىبەر­گەن قۇدىرەتى دەمەسكە امال جوق. بەكەت مىرزاعۇل ۇلىنىڭ تۋعانىنا 260 جىل تولۋىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىنعا قازاق­ستاننىڭ حالىق جازۋشىلارى قادىر مىرزا ءالى, تۇمانباي مولداعاليەۆ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ قاتىسىپ, شىنايى تىلەك­تە­رىن ءبىلدىردى. “نۇر وتان” حدپ ماڭعىستاۋ وب­لىس­تىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­با­سارى جاۋىنباي قاراەۆ باستاعان دەلەگاتسيانىڭ مۇشەسى, وبلىستىق اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى ومىرزاق وزعانباي اۋليەنىڭ ءومىر جولى تۋرالى كەڭىنەن باياندادى. “بەكەت اتانىڭ بۇكىل عۇمىرى ءدىن-شاريعات جولىنا ادال قىزمەت ەتۋدىڭ, تۋعان حالقىنىڭ باقىتتى بولۋ كۇرەسىنە ارنالىپ ءوتتى. بەكەت اتا – ۇلتتىق دەڭگەيدەگى تۇلعا, ويتكەنى ول قۇلاعاندى دەمەپ, قىسىلعاندى جەبەي بىلگەن حالىق قامقورشىسى دا بولدى. سول ءۇشىن دە كەيىنگى ۇرپاق – مىنا بىزدەر اۋليە اتا رۋحى الدىندا باسىمىزدى يەمىز” دەدى عالىم. اتىراۋ وبلىسى, جىلىوي اۋدانى اقكيىز­توعاي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلىپ, ءحVىىى عاسىردا ءومىر سۇرگەن ابىز اعارتۋشىعا ارنالىپ كوكباستاۋ ات بايگەسى الاڭىندا الامان بايگە ءوتتى. باستى جۇلدە – “نيۆا” اۆتوكولىگى جامبىل اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ايان ابىكەنوۆكە بەرىلدى. قاراسايلىق باپكەر باۋىرجان كەنباەۆ “جيگۋلي” اۆتوكولىگىن يەلەندى. “بابالارىن قالتقىسىز قاستەرلەي العان حالىق بالالارىنىڭ بولاشاعىن دا قاپىسىز قامداي الماق” دەپ مەملەكەت باسشىسى اتاپ ايتقانداي, بۇگىنگى جيىننىڭ تانىمدىق ىقپالى زور. مەنىڭ تۇيگەنىم – جاراتقاننىڭ سۇيىكتى ق ۇلى – بەكەت اتامىزعا دەگەن شىنايى سەزىمى­مىزدى جۇدىرىقتاي جۇرەگىمىزدىڭ تورىندە ساقتاساق بولعانى. باعالاي بىلسەڭ, باقىت دەگەن وسى” دەيدى وسى جيىنعا وراي “جەر كيەسى” اتتى جۋرنالدى دايىنداپ, شىعارعان اسكەري جۋرناليست كەن­جەبەك تۇمانباي ۇلى. ونىڭ بۇل پىكىرىن بەلگىلى كاسىپكەر سىدىق ءابۋ­ ۇلى دا قولدايدى. “ەس بىلگەننەن بەرى قۇلا­عىمىزعا ءسىڭىستى بولعان اياۋلى ەسىم, ول – بەكەت اتا. ءابىش اعامىز “بەكەت اتا” اتتى كىتاپقا جاز­عان العىسوزىندە “السىزگە – مەدەت, كۇشتىگە – ايبار, اسقانعا – توسقان, ۇرپاققا – ۇستاز, ەل يەسى, جەر كيەسى” دەپ ايتقان ەدى. بۇدان ارتىق اتا­نىڭ قاسيەتىنە قانداي تەڭەۋ جاراسار. اتانىڭ رۋ­حىنا ارنالعان اس حاق ءدىنىمىز – يسلامنىڭ بەس پا­رىزىنىڭ ءبىرى – وتىز كۇن ورازانىڭ الدىندا, رۋ­حاني-تانىمدىق باعىتتا وتكەندىگىنە قۋا­نىش­تىمىز”. سالتاناتتى راسىمدە عۇبايدوللا قاجى ءابىش ۇلى بەكەت مىرزاعۇل ۇلىنىڭ رۋحىنا ارناپ قۇران-حاتىم ءتۇسىرىپ, ەلىمىزدىڭ اماندىعىنا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ماڭگىلىك بولۋىنا تىلەك قوستى. بابالار رۋحىنا كەيىنگى ۇرپاقتىڭ تاعزىمى – كەلەشەككە كەمەل دە باقىتتى جول اشپاق. ۇلىلار ۇلاعاتى وسى. باقىت بالعارينا. الماتى.