27 تامىز، 2010

“ە-ليتسەنزيالاۋ” ءىس ۇستىندە

1033 رەت كورسەتىلدى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بيىلعى “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ءور­لەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىن­دىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ نەگىزگى مىندەت­تەردىڭ ءبىرى رەتىندە انىقتالعان بولاتىن. وسىعان وراي 2010 جىلدىڭ 19 ناۋرى­زىندا پرەزيدەنت جارلىعىمەن 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بەكىتىلدى. وسى باعدارلاماعا سايكەس اعىمداعى جانە كەيىنگى جىلدارى “بولاشاق ەكونوميكا” سەكتورلارى اقپا­راتتىق تەحنولوگيالار، ەلەكتروندى قىز­مەت جانە “ەلەكتروندى ۇكىمەتتى” دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بيزنەس جانە حالىق­تىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىن جە­ڭىل­دەتۋ جانە وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن “ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ” ارحيتەكتۋراسى قۇ­رىلىپ، كەدەن وداعى شەڭبەرىندە ءمالى­مەتتەرمەن الماسۋ ءۇشىن ينفوكوممۋني­كا­تسيالىق ينفراقۇرىلىم جانە دە ەلەك­تروندى ليتسەنزيانىڭ، ەلەكتروندى نوتارياتتىڭ جانە ەلەكتروندى ساتىپ الۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى ەنگىزىلەتىن بولادى. وسىعان وراي اعىمداعى جىلدىڭ 15 شىلدەسىندە مەملەكەت باسشىسى “ەلەك­تروندى ۇكىمەت” جۇيەسىنىڭ رەس­پۋب­ليكامىزدا قولدانىلىپ، بولاشاقتا ودان ءارى دامۋىنا باعىتتالعان “ەلەكتروندى ۇكىمەتتى” دامىتۋ ماسەلەلەرى زاڭناما­سى­نىڭ اكتىلەرىنە كەيبىر وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى. زاڭنىڭ نەگىز­گى ماقساتى “ەلەكتروندى ۇكىمەت” جۇيەسىن دامىتۋدا اق­پا­راتتىق جۇيەنى قولدانا وتىرىپ قۇقىقتىق نورما­لار­دى بەكىتۋ جولىمەن، ەلەك­تروندى فورماداعى مەملەكەت­تىك قىزمەتتى كورسەتۋ جانە اكىمشىلىك ىستەردى وڭتايلان­دى­رۋ، ەلەكتروندى قىزمەت كور­سەتۋدە مەملەكەتتىك باس­قا­رۋ­دىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپانى ارتتىرۋ جانە ولاردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ. قازاقستان تمد-داعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلادى. 2010 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا رەسەي جانە بەلارۋسسيامەن بىرىگىپ قۇرعان كەدەن وداعى ءوز كۇشىنە ەندى، بۇل – قازاقستاندىق بارلىق باستامالاردىڭ سەرپىندى العا باسۋى. ءۇش ەلدىڭ بىرىگۋىنىڭ كەلەسى ءبىر ماڭىزدى كەزەڭى 2012 جىلدىڭ 12 قاڭتارىندا ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ بولماق. بۇل كاپي­تال مەن جۇمىس كۇشىنىڭ ەركىن قوزعالىسى قامتاماسىز ەتىلەتىن بىرىگۋدىڭ اناعۇرلىم جو­عارى دەڭگەيى. تمد-داعى وڭىرلىك ەكو­نوميكالىق بىرىگۋلەردى قولداي وتىرىپ، ۇكىمەت قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنا جاۋاپ بەرەتىندەي جاعدايدا بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ ۇدەرىسىن بەلسەندى جۇرگىزۋى كەرەك. وسىعان بايلانىستى، قازىردەن باستاپ ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر پايدا بولعان جاڭا مۇمكىندىكتەردى دۇرىس باعالاۋلارى قاجەت. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا ليتسەنزيالىق قىزمەتپەن 22 ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان، ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 288 وبلىستىق بولىمشەلەرى اينالىسادى. ودان باسقا دا ليتسەنزيالاۋ باعىتىنداعى 27 سالا بار (ونەركاسىپتەر، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم جانە ت.ب.). ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ ساۋدا كومي­تەتى تاريفتىك كۆوتالار جانە تاۋار بيرجاسى سالاسىندا قىزمەتپەن اينالى­سۋدى قام­تاماسىز ەتەتىن جەكەلەگەن يم­پورت تاۋار­لارىنا ليتسەنزيالار، رۇقسات قاعازدار بەرۋدى جۇزەگە اسىرادى. اعىم­داعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىندا كوميتەت “ليتسەنزيالاۋ تۋرالى”، “ىشكى ساۋدا سالاسىندا ليتسەنزيالاۋ ەرەجەسى تۋرالى كەلىسىمنىڭ بەكىتىلۋى تۋرالى”، “تاۋار بيرجاسى تۋرالى” زاڭدارعا سايكەس 150-دەن استام رۇقساتتىق قۇجاتتار بەردى. قازىرگى ۋاقىتتا ساۋدا كوميتەتى “ۇلت­تىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار” اق-پەن بىرلەسە وتىرىپ ليتسەنزيالاۋ ۇدەرىسىن اۆ­توماتتاندىرۋ جانە مەملەكەتتىك ورگاندار – ليتسەنزيارلار مەن بيزنەس قاۋىم­داس­تىقتار اراسىنداعى ءتيىمدى، اشىق مەحا­نيزم­دى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن “ە-ليتسەن­زيالاۋ” مەملەكەتتىك مالىمەتتەر بازاسىن سىناقتىق پايدالانىلۋعا ەنگىزدى. “ە-ليتسەنزيالاۋ” مالىمەتتەر بازاسى – اۆوماتتاندىرىلعان قۇرىلىم. ول كاسىپكەرلىك قىزمەت تۇرلەرىن، سونداي-اق تاۋارلاردى يمپورتتاۋ-ەكسپورتتاۋدى ليتسەنزيالاۋ كەزىندەگى مالىمەتتەردى جيناۋ، قايتا وڭدەۋ، كوكەيكەستىلەندىرۋ، ساقتاۋ ءۇشىن قاجەتتى اقپاراتتىق جۇيە. جۇيە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بەرىلگەن، توقتاتىلعان جانە قايتارىپ الىنعان ليتسەنزيالاردىڭ بىرىڭعاي ەسەبىن جۇرگىزۋ قىزمەتىن اتقارادى. سونىمەن قاتار ليتسەنزيا الۋعا ءوتىنىش بەرۋ، ەسەپ جىبەرۋ، ليتسەنزياسى بار-جوعى تۋرالى مالىمەتتەر الۋ پروتسەسىن اۆتومات­تاندىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ءومىر ءسۇرۋ قارقىنىنىڭ ءوسۋى جانە تۇر­عىلىقتى حالىقتىڭ جۇمىسباستى­لى­عىن ەسەپكە العاندا، مەملەكەتتىك ليتسەن­زيالاردى بەرۋدىڭ ەلەكتروندى ءتۇرى ەرەكشە ماڭىزعا يە بولماق. ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلۋ قىزمەتىنە باعانىڭ تومەندەۋى حالىقتىڭ اقپاراتتىق ساۋاتتىلىعىنىڭ وسۋىنە جول اشىپ، web-تەحنولوگيا بازاسىندا وسىنداي جاڭالىق­تاردى ەنگىزۋگە جانە ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتالمىش قىزمەتتى اۆتوماتتاندىرۋ مەملەكەتتىك ليتسەنزيا الۋ ءۇردىسىن جەڭىلدەتىپ قانا قويماي، پاراقورلىقتىڭ جولىن كەسۋگە دە ۇلەسىن قوسادى. سونىمەن قاتار، web-پورتالدا ليتسەنزيا الۋ كەزىندە باسشىلىققا الى­ناتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتار جۇيەسىن جاريالاۋ ارقىلى ازاماتتارعا ليتسەنزيا الۋ ءتارتىبىن تۇسىندىرۋگە جانە تو­لىق ەمەس نەمەسە دۇرىس رەسىمدەلمەگەن ارىزدار سانىن ازايتۋعا جانە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردىڭ تومەندەۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. “ە-ليتسەنزيالاۋ” جوباسىنىڭ ايا­سىن­دا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اقپاراتتىق جۇيە قۇرىلاتىن بولادى. وسى جۇيە ار­قىلى بيزنەس-ۇردىستەردى اۆتوماتتان­دى­رۋعا نەمەسە بار اقپاراتتىق جۇيەنى، وكىلەتتى مينيسترلىكتەر، ۆەدومستۆولار (اۋماقتىق بولىمشەلەردى قوسا العاندا)، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بەلگىلى ءبىر قىزمەت تۇرىمەن اينالىسۋ قۇقىعىنا مەملەكەتتىك ليتسەنزيالاردى بەرۋ، سونداي-اق ليتسەنزيالاۋ سالاسىنداعى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ قىزمەتىن بىرىكتىرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. “ە-ليتسەنزيالاۋدى” ەنگىزۋ بويىنشا حالىقارالىق تاجىريبەنى الىپ قارايتىن بولساق، “ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ” كومەگى­مەن ۇلىبريتانيادا ءۇش جىل ىشىندە 400 ملن. فۋنت ۇنەمدەۋ كوزدەلۋدە. اعىلشىن­داردىڭ كوپشىلىگى مەملەكەتتىك قىزمەت الۋ كەزىندە ۇكىمەت سايتىنا جۇگىنۋدە. ءوت­كەن جىلدىڭ قاڭتارىمەن سالىستىرعاندا ولاردىڭ سانى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭ­تارىندا 11 ميلليوننان 27 ميلليونعا دەيىن ءوستى. ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ كەڭ تاراعانى تەك ونىڭ ىڭعايلىلىعىندا عانا ەمەس، سونداي-اق ۋاقىت ۇنەمدەۋ جانە پوشتا ماركالارىنا جانە كولىك قۇرال­دارىنا كەتەتىن شىعىندى ازايتۋمەن دە بايلانىستى. وسى سەبەپتەردىڭ اراسىندا ءتۇرلى اۋرۋلاردى، مىسالى، “شوشقا تۇ­ماۋى” جۇقتىرۋ قاۋپىن ازايتاتىنىن دا جوققا شىعارۋعا بولمايدى. جەكە قارىم-قاتىناستى، كولىكپەن قاتىناۋدى قىس­قارتۋ ءۇشىن اعىلشىندار ون-لاين باي­لانىسىنا كوبىرەك كوڭىل بولۋدە. وسى ماسەلەمەن ەرتەدەن اينالىسىپ جۇرگەن بريتاندىق ساراپشىلاردىڭ دە­رەكتەرى بويىنشا، ەلەكتروندى ۇكىمەت بۇل ەلدە تەك ءۇشىنشى تالپىنىستان سوڭ عانا تانىمالدىلىققا يە بولا باستاعان. ونى قۇرۋ 1998 جىلدىڭ باسىندا باستالدى. بىراق تەك سوڭعى بەس جىل ىشىندە عانا بۇل باعدارلاما ايتارلىقتاي دامي باستاعان. قازىرگى ۋاقىتتا انگليادا جەرگىلىكتى جانە فەدەرالدىق تۇرعىدا كورسەتىلەتىن ەلەك­تروندى مەملەكەتتىك قىزمەت سانى – 171. ولارعا سالىق ينسپەكتسياسىمەن بايلا­نىس، ونىڭ ىشىندە سالىق دەكلاراتسياسىن تولتىرۋ، ءارتۇرلى ليتسەنزيالاردى الۋ، ءتۇرلى باج سالىقتارىن تولەۋ جاتادى. سونىمەن بىرگە ازاماتتارعا جانە زاڭدى تۇلعالارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن قىزمەتتەر ەكى پورتالدا ۇسىنىلادى. تۇرعىنداردىڭ مۇددەسىن ەسكەرەتىن دە دەپارتامەنتتەر بار. ولار ءبىر-بىرىمەن ءDىrectGov ارقىلى حابارلاسادى. بيزنەس مۇددەسىن ويلاۋ­شىلاردىڭ ءBusىnessLىnk ارقىلى قارىم-قاتىناس جاساۋلارىنا بولادى. قولدانۋشىعا ءوز ءىسىن ۇيىمداستىرۋ قاجەت بولسا، ءDىrectGov قىزمەتى ءۇشىن بولەك پارول بولۋى كەرەك، ونى ولار جەكە تۇلعا رەتىندە قولدانادى جانە ءBusىnessLىnk قىزمەتى ءۇشىن دە جەكە پارول كەرەك، ونى كاسىپكەرلەر قولدانادى. بىراق بارلىعى اقپاراتتىڭ ءوتۋىن باقىلايتىن بىرىڭعاي شليۋز ارقىلى وتەدى. مۇنداي شەشىمدى “مايكروسوفت” كومپانياسى ۇسىنعان جانە انگليادا ول بارىنشا وڭ­تايلى بولىپ سانالادى. ستاتيستيكا ءما­لىمەتتەرىنە جۇگىنسەك، ازاماتتار مەن ۇكى­مەت اراسىنداعى ەلەكتروندى بايلانىس، ءتىپتى بۇل جوبانىڭ جارناماسىنا كەتكەن بارلىق شىعىندى قوسا العاندا دا ءتيىمدى. ساراپشىلار الداعى ۋاقىتتا بۇل ۇنەم وسە تۇسەدى، ويتكەنى ينتەرنەت ارقىلى باي­لانىس كوبىرەك بولادى، شەنەۋنىكتەردىڭ اپپاراتى ازايادى، پوشتا شىعىندارى قىسقارادى، قاعاز شىعىنى ازايادى دەپ سانايدى. قازىرگى تاڭدا ساۋدا كوميتەتى قاعاز جانە ەلەكتروندى نۇسقادا بىردەي ءوتىنىش­تەردى قابىلدايدى. تاۋاردىڭ ايرىقشا ءتۇرىنىڭ يمپورتىنا ليتسەنزيا العىسى كەلەتىن مەكەمەلەرگە، سونداي-اق تاۋار بير­جاسى سالاسىنداعى قىزمەتپەن اينا­لىسۋ ءۇشىن كوميتەتكە ليتسەنزيا الۋعا قا­جەتتى قۇجاتتاردىڭ تولىق پاكەتىن (نوتا­ريالدىق كۋالاندىرىلعان جارعىلىق قۇجاتتار بىلىكتىلىك تالاپتارىنا سايكەس­تى­گىن راستايتىن قۇجاتتار) ۇسىنۋ قاجەت. ءوتىنىشتى سكانەرلەنگەن قۇجاتتارمەن “ە-ليتسەنزيالاۋ” ۆەب-پورتالى ارقىلى دا بەرۋگە بولادى. ءوز كەزەگىندە، دايىن ليتسەنزيالاردى بەرۋ دە وسىلايشا “قوسارلاناتىن” بولادى. ليتسەنزيات قاعاز بلانكتە جانە كوميتەت توراعاسىنىڭ ەلەكتروندى-سان­دىق قولتاڭباسىمەن كۋالاندىرىلعان جانە وعان بار-كود تۇسىرىلگەن ەلەكتروندى ليتسەنزيانى الادى. جاڭا قىزمەتتىڭ ىڭعايلىلىعى ليتسەن­زيات “ە-ليتسەنزيالاۋ” ۆەب-پورتالى ارقىلى كەز-كەلگەن ۋاقىتتا ءوز ءوتىنىشىنىڭ قاراستىرىلۋى قانداي ساتىدا ەكەنىن بىلە الادى، ياعني، ءوتىنىشتىڭ كەڭسەگە كەلىپ ءتۇسۋى، كوميتەت توراعاسىنىڭ ۇستەلىندە جاتۋى، ليتسەنزيالاۋ ءبولىمى ساراپشى­لارىنىڭ قاراۋىندا بولۋى نەمەسە ليتسەنزيانى بەرۋ (بەرۋدەن باس تارتۋ) تۋرالى شەشىمنىڭ قابىلدانۋى تۋرالى مالىمەت الادى. ءوتىنىشتى ەلەكتروندى تۇردە بەرۋ ءۇر­دىسىمەن نەعۇرلىم تولىعىراق “ە-ليتسەنزيالاۋ” ۆەب-پورتالىندا https:ء//elىcense.kz ادرەسى بويىنشا، سونداي-اق “ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار” اق Call-ورتالىعىنىڭ 8-8000-80-7777 (قوڭىراۋ شالۋ اقىسىز) تەلەفونىنا حابارلاسىپ تانىسۋعا بولادى. ايدار قازىباەۆ، ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگى ساۋدا كوميتەتىنىڭ توراعاسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار باعامى قايتا ءوستى

قارجى • بۇگىن، 16:12

ۇقساس جاڭالىقتار