06 تامىز، 2010

قاۋىپ قايدان دەمەڭىز ونىڭ ءبىر اتى – جول اپاتى!

400 رەت كورسەتىلدى
جامبىل وبلىسىنىڭ مەركى اۋدانىنا قاراستى اسپارا اۋىلى ماڭىندا بولعان ەكى جۇرگىزۋشى مەن ون سەگىز جولاۋشىنىڭ ءومىرىن قيعان جول اپاتى، بىلە-بىلگەنگە، وتە اۋىر قازا. وسى قاسىرەتتى اپاتتىڭ الدىندا عانا 125 ميلليوننان استام حالقى بار رەسەي ەلىنىڭ ءبىر وبلىسىندا جول-كولىك وقيعاسى ورىن الىپ، ءبىراز ادامنىڭ ءومىرى ۇزىلگەنىن ەستىگەنبىز. سونى رەسەي جۋرناليستەرى “وتە ءۇل­­كەن جول اپاتى بولىپ، وندا 7 ادام قا­زا تاپتى” دەپ حابارلادى. ال اس­پارا ماڭىندا بۇدان ءۇش ەسە كوپ ادام شىعىنى بولدى. دەمەك، بۇل نەبارى 15-16 ميلليون حالقى بار قازاقستان ءۇشىن ورنى تولماس شىعىن. كورشى رەسەيدە تابيعات اپا­تىنان نەمەسە شاحتالارداعى توسىن جارىلىستاردان ونشاقتى ادام قازا تاپسا، سول ءوڭىر­­دەگى ەل تۋى تومەن ءتۇ­سىرىلىپ، “قارالى كۇن” جاريالانىپ، ال ادام شىعى­نىنا جول بەرگەن وقي­عانىڭ سەبەپتەرى مەن سالدارلارى ەل پارلامەنتىنىڭ زالدارىندا قىزۋ تال­قىعا ءتۇسىپ جاتادى. سوندىقتان اسپارا ماڭىن­داعى جيىرما ادام­نىڭ ءومىرىن قيعان جول-كولىك وقي­عا­سىن ءباسپاسوز بري­فينگىمەن نۇكتە قويا سالاتىن جەڭىل-جەلپى وقيعا دەپ قاراۋعا بولماس. مەن بۇل وقيعانى قىتاي ەلىنىڭ ءۇرىمشى قالاسىنان كەل­گەن ءتۇنى، ياعني 31 شىلدەدە ەستىدىم. ەستىدىم دە وكىنىشتەن بارماعىمدى تىستەدىم. ۇرىمشىدەن كەشقۇرىم شىققان اۆتوبۋستىڭ جايلى ءجۇرىسى تەربەپ، ۇيىقتاپ كەتىپپىن. بىراق تاڭعى ساعات 4 شاماسىندا ويانىپ كەتتىم. ورىنىم اۆتوبۋستىڭ الدىڭعى جاعىنا ورنا­لاس­قاندىقتان ءبارىن قالت جىبەرمەي بايقاپ وتىرمىن، جۇرگىزۋشىنىڭ ال­دىنداعى ءبىر تەتىك اندا-ساندا قىتاي تىلىندە بىردەڭە-بىردەڭە دەپ قويادى. ودان سوڭ تاقتايداي تەگىس جولدا كەلە جاتقانىنا قاراماستان اۆتوبۋستىڭ جىلدامدىعى اسا باسەڭ كورىندى. سوسىن جۇرگىزۋشى ۇيعىر ازاماتى ەكەن، قازاقشالاپ: “نەگە جاي ءجۇرىپ كەلە جاتىرسىز؟” دەپ سۇرادىم. ول: “جولدىڭ بويىنا بەينەكامەرالار قويىلعان، ول ءبارىن باقىلاپ تۇر، سوندىقتان جىلدامدىقتى رۇقسات ەتىلگەن شەكتەن استە اسىرۋعا بول­مايدى” دەدى. “ال انا قىتاي تىلىندەگى داۋىس قايتا-قايتا نە دەپ كەلەدى؟”. “جۇرگىزۋشى، جول بويىنداعى ەرەجە­لەرگە قارا، رولىڭە ۋاقاپ بول، جىلدامدىقتى ءتيىستى شەكتەن اسىرما، قالعىپ كەتپە دەپ كەلەدى.”. 1 جارىم ميلليارد حالقى بار قىتاي ەلى ءاربىر جولاۋشىسىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن وسىلاي الاڭدايدى ەكەن! نە دەگەن قامقورلىق! تاعى ءبىر بايقاعانىم، جول قاق ورتاسىنان تە­مىر شارباقپەن بولىنگەن. ەكى با­عى­ت­تىڭ جولى ەكى بولەك. سوندىقتان قارسى كەلە جاتقان كولىكتەردىڭ ءبىر-بىرىنە ەشقانداي قاۋىپ-قاتەرى جوق. جولدىڭ شەتى دە قورشالعان. ول - جان-جانۋارلار ويدا-جوقتا جولعا شىعا كەلمەسىن دەگەن قاۋىپتەن تۋىن­داعان ساقتىق شاراسى ەكەن. قىس­قاسى، ادەتتەگىدەن جاي ءجۇرىپ كەلە جاتقانداي كورىنگەن جۇرگىزۋشىگە ايتارعا ءۋاج تاپپادىم. ال بارماعىمدى تىستەگەنىم، ەلگە كەلگەن سوڭ وسىنىڭ ءبارىن جوعارعى جاقتا تىڭدار قۇلاق، ۇعار باس بولسا مايىن تامىزىپ جازايىنشى دەگەن ەم، بىراق اۋىلعا تابان تىرەمەي جاتىپ، الدىمنان 20 ادامنىڭ ءومىرىن جالماعان جامانات حابار قارسى الدى. بىراق ەشتەن كەش جاقسى، باسقا قازاقستاندىقتار مەن قازاق ەلىنىڭ قوناقتارى تەككە قىرىلماي تۇرعاندا ۇكىمەت بولىپ، مينيسترلىكتەر بولىپ، جول اپاتىنىڭ الدىن الۋ تۇرعى­سىن­دا كەزەك كۇتتىرمەيتىن شارالاردى قولعا العان ءلازىم سياقتى. الماتىدان تارازعا كەلە جاتىپ الگى جول-كولىك وقيعاسى سالدارىنان ورتەنىپ كەتكەن اۆتوبۋس پەن جۇك ءما­شيەسىنىڭ كۇيەگە ورانعان قاڭقالارىن كوردىم. ەكەۋىن جولدىڭ ەكى شەتىنە شىعارىپ تاستاپتى. جولدىڭ ءۇستى قاپ-قارا كۇل. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، وسى ەكى كولىكتى وقيعا ورىن العان جەردەن قوزعاماۋ كەرەك ەدى. ال قاسىنان قازا تاپقان­داردىڭ اتى-ءجونى جازىلعان ۇلكەن ەسكەرتكىش ورناتسا ءتىپتى جاقسى. بۇل تىرلىكتى ەلىمىزدىڭ ءىىم قولداپ، ءوز موي­نىنا السا، وسى كۇندەرى جولعا شىققان قازاقستاندىقتاردىڭ تاعدى­رى ءۇشىن اسا قاۋىپتى قاتەرگە اينالىپ وتىرعان جول-كولىك وقيعاسىنىڭ الدىن الۋداعى ۇلكەن جۇمىستىڭ ءبىرى بولار ەدى. ءويت­كەنى، الماتى-تاشكەنت اۆتوجولىنىڭ قورداي، مەركى، لۋگوۆوي اي­ماق­تا­رىندا سوڭعى جىل­­دارى جول اپاتى وتە كوپ تىركەلۋدە. ولاردىڭ كوبىسى ادام ولىمىمەن اياقتالىپ جاتىر. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى، جامبىل وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىمنەن كەتپەس ەكى ەتيۋد

رۋحانيات • كەشە

بەسىنشى ەلەمەنت

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار