04 تامىز، 2010

ءۇش ايعا سوزىلعان اپتاپ باتىسقازاقستاندىقتاردى الاڭداتىپ وتىر

323 رەت كورسەتىلدى
ءيا، ورال وڭىرىندە مي قاينا­تار اپتاپ ىستىقتىڭ تابانداپ تۇرىپ العانىنا ءۇشىنشى ايعا كە­تىپ بارادى. مۇندا كۇندىز كۇننىڭ ىستىعى 40-42 گرادۋستى كورسەتسە، سوڭعى اپتالاردا قاپىرىق ءتۇننىڭ وزىندە دە تومەندەمەي، 30 گرادۋس­تىڭ توڭىرەگىندە بولىپ وتىر. بۇل ىستىق قاشان قايتار ەكەن دەگەن الاڭ كوڭىلمەن باتىسقازاقستان­دىق­تار عالامتور بولجامدارىنا دا كوبىرەك دەن قويۋدا. الايدا ىزدەگەندەرىن تابا ال­ماي مازاسىز كۇي كەشۋدە. اۋا رايى جونىندە تامىزدىڭ ورتا­سىنا دەيىن جاسالعان عالامتور مالىمەتتەرى مەن دەرەكتەرى ولار­دىڭ كوڭىلدەرىن كونشىتەر ەمەس. ويتكەنى وندا تامىز ايىنىڭ ورتا شەنىنە دەيىن وڭىردەگى اۋانىڭ تەم­پەراتۋراسى 40 گرادۋستان ءتو­مەن­­دەمەيتىنى كورسەتىلگەن. مۇنىڭ ءوزى تاپ وسىنداي قاپىرىق ىستىق ءارى قاراي دا جالعاسا بەرەدى دەگەن ءسوز. ارينە، تابيعاتتىڭ وسىنداي توسىن قۇبىلىسىنا بايلانىستى ەل اراسىندا ءارتۇرلى جورامالدار دا ايتىلۋدا. ونى اتىراۋ مەن اقجايىقتاعى مۇناي-گاز شيكىزا­تىن وندىرۋدەن تۋىندايتىن ەكو­لوگيالىق فاكتورلارمەن بايلا­نىس­تىرىپ وتىرعاندار دا جوق ەمەس. مۇمكىن ءبىر ەسەپتەن بۇل جاع­دايدى مۇلدەم جوققا شىعارۋ­عا دا بولماس. الايدا بۇلاي دەيىن دەسەڭ رەسەيدىڭ مۇنداي كاسىپپەن مۇلدەم اينالىسپايتىن ايماقتا­رى دا بۇعان دەيىن بولىپ كورمە­گەن جويقىن ىستىقتى باستارىنان كەشۋدە. ءبىز بيىلعى الابوتەن اپتاپ ىستىق سىرى نەدە دەگەن ساۋالدى باتىس قازاقستان گيدرومەتە­ورو­لوگيا ورتالىعى اۋا رايىن بول­جاۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى تات­يانا شيلينگكە قويعان ەدىك. – رەسپۋبليكانىڭ باتىس وب­لىستارىنداعى بيىلعى ىستىقتى وسى ءوڭىردىڭ اۋماقتارىنا ەنىپ ۇزاق ۋاقىت تۇرىپ قالعان ءىرى تسيك­لونمەن بايلانىستىرا قاراۋعا بو­لادى. بۇل جويقىن تسيكلون وڭ­تۇستىك ازيادان، ءىشىنارا قاراقۇم شولىنەن سوققانىن دا ايتا الا­مىز. مۇنداي اپتاپ ورال وڭىرىندە 1971، 1972 جانە 1984 جىلدارى ورىن العان. الايدا بيىلعى ىس­تىق­تىڭ ايىرماشىلىعى وتە ۇزاق تۇرىپ، 2-3 ايعا دەيىن سوزى­لۋ­ىن­دا. سونداي-اق بيىلعى تەمپە­را­تۋرا ورتاشا دەڭگەيدەن 6-7 گرا­دۋس­­قا جوعارىلاپ رەكوردتىق دەڭ­گەيگە جەتسە، جوعارىدا اتالعان جىلدارى ول 4 گرادۋستان اسقان جوق. بۇگىندە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە قاراستى وبلىستاعى باسقارمالار مەن دەپارتامەنتتەر جەرگىلىكتى باق ارقىلى تۇر­عىن­داردى ءورت قاۋپىنەن ساقتان­دى­رۋدا. اتالعان ۆەدومستۆو مامان­دا­رى مەن كەزەكشىلەرى شىلدەنىڭ 29-نان باستاپ وبلىستىڭ ءبورلى، زەلەنوۆ جانە تەرەكتى اۋداندا­رىن­دا ءتور­تىنشى دارەجەلى، ال قال­عان اۋدان­داردا بەسىنشى دارەجەلى ءورت قاۋپى قالىپتاسىپ وتىرعانىن ءمالىم­دەدى. ءىV-V دارەجەلى ءورت قاۋ­پى دە­گەنىمىز – كەز كەلگەن ەلەۋسىز ۇش­قىن، ءتىپتى قىزعان اينەكتىڭ ءوزى جەر-كوكتى وت-جالىنعا وراعان ءورتتىڭ شىعۋىنا سەبەپشى بولادى، – دەيدى مەتەورولوگ مامان. مىنە، سوندىقتان دا بۇگىندە باتىسقازاقستاندىقتار “ساقتانساڭ ساقتارمىن” دەگەن حالىقتىق قا­عيدانى بەرىك ۇستانۋعا ءماجبۇر. سو­نىڭ وزىندە دە وبلىستىڭ ءوڭتۇس­تىگىندە ورنالاسقان قازتالوۆ، ءجا­نىبەك اۋداندارىنا قاراستى مىڭ­داعان گەكتاردى قۇرايتىن دالالىق القاپتار ورتكە وراندى. ءناتي­جە­سىندە بىرقاتار شارۋا قوجالىق­تارىنىڭ جاز بويى تىرنەكتەپ جيناعان ءشوبى جانىپ كەتتى. سونداي-اق ۇزاققا سوزىلعان ىستىق وبلىس اۋماعىنداعى وزەن-كولدەر سۋىنىڭ تارتىلىپ كەتۋىنە اكەلىپ سوقتىردى. الاۋلاعان كۇن­نىڭ قىزۋى مەن وتتى لەپ ايدىن سۋدى دا قىزدىرىپ، ونداعى با­لىق­تاردىڭ تىنىسى تارىلىپ كە­تۋىنە اسەر ەتۋدە. ايتالىق، قاز­تا­لوۆ اۋدانىنا قاراستى سارشى­عا­ناق كولىنىڭ سولتۇستىك-شىعىس بولىگىندە بالىقتاردىڭ قىرىلۋ وقيعاسى تىركەلگەن. وسىعان باي­لانىستى شۇعىل وبلىستىق كوميس­سيا قۇرىلدى. ولار كولدە ءتيىستى تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ قايتتى. لابوراتوريالىق قورى­تىن­­دىلار ءالى تولىق شىعىپ ءۇل­گەر­گەن جوق. سوعان قاراماستان كو­ميسسيا مۇشەلەرىنىڭ العاشقى بول­جامدارى مەن جورامالدارى اتال­عان تابيعي فاكتوردى جوققا شىعارمايدى. ويتكەنى سارشى­عا­ناق كولىندە سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى شەكتەن تىس كوتەرىلىپ 35 گرادۋسقا دەيىن جەتكەن. وتكەن شىلدە ايىنىڭ ءۇشىنشى ونكۇندىگىندە وبلىسقا ىسساپارمەن كەلگەن رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترى ك.ءماسىموۆ مۇندا قا­لىپتاسىپ وتىرعان كۇردەلى جاع­دايعا كۋا بولدى. زەلەنوۆ اۋدا­نىن­دا استىق وسىرۋشىلەرمەن كەز­دە­سۋ كەزىندە كارىم قاجىمقان­ ۇلى­نا ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ حابارلاسقانىن گازەت وقىر­مان­دارىنا جەتكىزگەن ەدىك. سوندا نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى: باتىسقازاق­ستان­دىقتارعا مەنىڭ ىستىق ءسا­لەمىمدى جەتكىزىڭىز. ەگىن كۇيىپ كەت­تى دەپ ەڭسەلەرى تۇسپەسىن. ولارعا قاجەتتى دەڭگەيدە قولداۋ جاسالادى دەگەن بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى تاراپى­نان جاسالعان وسىناۋ شەكسىز قولداۋ بيىلعى جازدا تابيعاتتىڭ توسىن دا كۇردەلى سىنىنا كەزىككەن باتىسقازاقستاندىقتار ءۇشىن ۇلكەن دەمەۋ بولعانىن قالايشا ايتپاي قالا الامىز. تەمىر قۇسايىن، باتىس قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

جەتىم كورسەڭ، جەبەي ءجۇر

ايماقتار • كەشە

ار الدىندا ارىلۋ

رۋحانيات • كەشە

كەدەي ەلدەرگە كومەك

ەكونوميكا • كەشە

عاسىر ءاجىمى

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار