فورۋم الاڭىندا ەكى ەلدىڭ 70-تەن استام بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرى ساۋدا, لوگيستيكا, اوك, IT جانە جاساندى ينتەللەكت سياقتى ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستان مەن كيپر پرەزيدەنتتەرى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن نيكوس حريستودۋليديس كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءوزارا ساۋدانى دامىتۋ الەۋەتىن بەلگىلەپ, ءوزارا ءتيىمدى ۋاعدالاستىقتار جاساسۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ايتتى. ءوز كەزەگىندە ديالوگ الاڭى ىسكەر توپتاردىڭ تىكەلەي ىنتىماقتاستىعىن ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, يننوۆاتسيالاردى ىنتالاندىرۋعا ءارى بىلىمگە نەگىزدەلگەن دامۋ مودەلىن ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى ساياسي رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. قازاقستان حالقى قۋاتتى, وزىق جانە باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەتتىڭ نەگىزىن قالايتىن جاڭا كونستيتۋتسيانى قولدادى. وسى تۇرعىدان العاندا, ينۆەستيتسيا تارتۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا جانە ءوندىرىستى جاڭعىرتۋعا جول اشاتىن ماڭىزدى قۇرال بولىپ وتىر», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
نيكوس حريستودۋليديس ءوز سوزىندە كيپر قازاقستاندىق كومپانيالار ءۇشىن ەۋروپالىق نارىققا شىعۋدىڭ ءتيىمدى نۇكتەسى, سونداي-اق وڭىرلىك وپەراتسيالار مەن قۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالارعا سەنىمدى ارىپتەس بولا الاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«كيپر قازاقستاندى ورتالىق ازياداعى ستراتەگيالىق ماڭىزدى ارىپتەس دەپ باعالايدى. ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتىپ, بۇكىل ەۋرازيا ىشىندە جاڭا ساۋدا, ينۆەستيتسيالىق دالىزدەردى دامىتۋدا اناعۇرلىم ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن وڭىرلىك, حالىقارالىق ماڭىزى بار ەل رەتىندە قاراستىرادى. جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرى مەن كولىك باعىتتارىن تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋ جاعدايىندا ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. قازاقستان ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى بايلانىس كونتەكستىندە وسى جاڭا ارحيتەكتۋرانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتىنە اينالىپ جاتىر. كيپر ەكونوميكاسى قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان ورنىقتى ءارى تۇراقتى ءوسىم كورسەتۋدى جالعاستىرۋدا. بىرگە جۇمىس ىستەي وتىرىپ, ءبىز بۇل الەۋەتتى ناقتى ناتيجەلەرگە اينالدىرامىز ءارى جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن بەرىك ەكونوميكالىق بايلانىستار قۇرىپ, قوس ەلدىڭ حالقى مەن ەكونوميكاسىن وركەندەتەمىز», دەدى نيكوس حريستودۋليديس.
سەسسيا مودەراتورى, Freedom Holding Corp. توراعاسى تيمۋر تۋرلوۆ كيپردىڭ وتاندىق كومپانيالار ءۇشىن ماڭىزدى سەرىكتەستەردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەل وتاندىق بيزنەسكە قارجىلىق ءارى ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتەر ۇسىنىپ قانا قويماي, ءتۇرلى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. سونداي-اق ول قازاقستان مەن كيپردىڭ كاسىپكەرلەرى اراسىنداعى ىسكەرلىك بايلانىستى نىعايتۋ جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسۋعا, ينۆەستيتسيا تارتۋعا, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە قوسىمشا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ءسوز ەتتى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى مەن ىسكەرلىك ەكوجۇيەسى ۇسىنىلدى. قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى ەكى ەلدىڭ كاسىپورىندارىن, اسىرەسە ءوزارا قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن جاڭا سالالاردا بەلسەندى ىنتىماقتاسۋعا شاقىردى.
قازاقستان ينۆەستورلار مەن جوعارى بىلىكتى مامانداردى تارتۋعا مۇددەلى. وسى ماقساتتا كوشى-قون ساياساتى جەتىلدىرىلىپ, «التىن ۆيزا» ارنايى ۆيزالىق رەجىمى ەنگىزىلدى. «زاڭ مەن ءتارتىپ» پرەزيدەنتتىك قاعيداتىنا سايكەس ەلىمىزدە ينۆەستورلارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە ءتيىمدى سۇيەمەلدەۋ ارحيتەكتۋراسى قۇرىلعان. استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اعىلشىن جالپى قۇقىعىنىڭ يۋريسديكتسياسى مەن بيزنەستى جۇرگىزۋدىڭ بىرەگەي شارتتارىمەن جۇمىس ىستەيدى, وندا بۇگىندە كيپردەن 30-دان استام كومپانيا تىركەلگەن.
ينۆەستورلاردىڭ جۇمىسى ءۇشىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا, جي شەشىمدەرىن بەلسەندى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدىق بازا قۇرىلدى. استانادا جاساندى ينتەللەكت اياسىندا حالىقارالىق Alem.ai ورتالىعى, ەۋرازياداعى ەڭ ءىرى تەحنولوگيالىق الاڭداردىڭ ءبىرى Astana Hub جۇمىس ىستەيدى, ەكى قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر ىسكە قوسىلدى, سونداي-اق ء«دوو القابى» جوباسى سالىنۋدا جانە تاعى دا باسقالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
ولجاس بەكتەنوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن ۇزاقمەرزىمدى بايلانىستاردى نىعايتۋ ماقساتىندا ۇلكەن الەۋەتكە يە ەكونوميكا سەكتورلارىنا اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, كولىك-لوگيستيكا سالاسىندا ءوزارا ءتيىمدى پەرسپەكتيۆالار نازارعا ىلىكتى. ەۋرازيانىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان قازاقستان وڭىرلىك حاب ءرولىن نىعايتىپ, قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى قۇرلىقتاعى جۇك تاسىمالىنىڭ 80%-دان استامىن قامتاماسىز ەتەدى. ال كيپر شىعىس جەرورتا تەڭىزىندەگى مۇمكىندىكتەرى مەن تەڭىز قىزمەتتەرى, كەمە قاتىناسى جانە كەمەلەردى باسقارۋ سالاسىنداعى تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
اگرارلىق سالادا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتى دامۋدىڭ ارتىپ كەلە جاتقان ءرولىن ەسكەرە وتىرىپ, ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە الەۋەت بار. قازاقستان الەمدەگى ءىرى استىق وندىرۋشىلەردىڭ وندىعىنا كىرەدى ءارى ونى 70-تەن استام ەلگە ەكسپورتتايدى, سونداي-اق تىڭايتقىشتار ءوندىرىسىن دامىتىپ كەلەدى. ءوز كەزەگىندە كيپر جوعارى ساپالى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋدە مىقتى پوزيتسيالارعا يە.
تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار سالاسى ىنتىماقتاستىققا ەلەۋلى سەرپىن بەرەدى. دامىعان تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمى بار قازاقستان كيپرلىق كومپانيالارعا IT, فينتەح, GovTech جانە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن پراكتيكالىق الاڭ ۇسىنادى.
كيپر ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ءارى ەلەۋلى سەرىكتەستىك الەۋەتىن كورىپ وتىر. بۇل الەۋەتتى ناقتى ناتيجەلەرگە اينالدىرىپ, ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ءارى ەكى ەل حالقى مەن بيزنەسىنە جاڭا مۇمكىندىكتەر جاساۋعا بولادى. قازاقستان مەن كيپر اراسىنداعى العاشقى تىكەلەي اۋە رەيسىنىڭ اشىلۋى ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋى مۇمكىن. بۇل قادام كەمە قاتىناسى, تەڭىز قىزمەتتەرى, كولىك جانە لوگيستيكا سالالارىنداعى بايلانىستى كۇشەيتىپ قانا قويماي, فينتەح, تسيفرلىق تەحنولوگيالار, جاساندى ينتەللەكت, يننوۆاتسيالار, ەنەرگەتيكا, اسىرەسە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى باعىتىنداعى ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋگە جول اشادى. سونىمەن قاتار فارماتسەۆتيكا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى سياقتى ماڭىزدى سالالاردا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
فورۋم قورىتىندىسىندا ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ پەن كيپر پرەزيدەنتى نيكوس حريستودۋليديس ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ىسكەرلىك بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە ءارى ءوزارا ءتيىمدى جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن اتاپ ءوتتى. ءوز تاراپىنان قازاقستان ۇكىمەتى بارلىق قاجەتتى قولداۋدى كورسەتۋگە دايىن.
