سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەسەنجول يسابەك
ەرتىس-بايان ءوڭىرى – ەلىمىزدىڭ ءىرى يندۋستريالىق ورتالىعى. مۇندا الىپ زاۋىتتارمەن قاتار, نارىققا يننوۆاتسيالىق ءونىم الىپ كەلگەن جاڭا بۋىن كاسىپورىندارى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى. سولاردىڭ ءبىرى – «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا ورنالاسقان, اليۋمينيدەن جەڭىل قۇيمالى اۆتوديسكىلەر شىعاراتىن «ۆەكتور پاۆلودار» جشس زاۋىتى. 2017 جىلى نەگىزى قالانعان كاسىپورىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اۋماعىنداعى ەڭ زاماناۋي ءارى جاڭا زاۋىتتىڭ ءبىرى. جوبالىق قۋاتتىلىعى دا تاڭعالدىرارلىق: جىلىنا 300 مىڭ دانا ديسكى شىعارادى. بۇل جاي عانا سان ەمەس, بۇل – وتاندىق نارىقتى قامتىپ, شەتەلگە ءونىم ەكسپورتتاۋعا قاۋقارلى ۇلكەن الەۋەت.
ىرگەلى كومپانيانىڭ پاۆلودار وڭىرىندە بوي كوتەرۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ارنايى ەكونوميكالىق ايماق ۇسىناتىن سالىقتىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق جەڭىلدىكتەر كاسىپورىننىڭ اياعىنان نىق تۇرۋىنا كومەكتەستى. ەڭ باستىسى, اليۋميني شيكىزاتىنىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ىڭعايلى لوگيستيكالىق ءتۇيىن زاۋىت ءونىمىنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ وتىر.
زاۋىت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قۋانىش بالتاباەۆتىڭ ايتۋىن-شا, شيكىزات ىرگەدەگى «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق-دان الىنادى. اليۋميني قورىتپالارى بۇل جەردە قايتادان بالقىتىلىپ, وعان مارگانەتس, مىرىش جانە تاعى باسقا قوسپالار قوسىلىپ, قۇرامى كۇشەيتىلەدى. ودان ءارى اۆتوكولىك ديسكىلەرىنىڭ قالىبى ورنالاسقان پەشتەرگە قۇيىلادى. پەشتەن قاجەتتى پىشىندە قۇيىلىپ شىعاتىن ءونىم ءارى قاراي ءتۇرلى مەحانيكالىق وڭدەۋدەن ءوتىپ, سىرتى جىلتىراتىلادى. دايىن ونىمدەر نەگىزىنەن رەسەيدىڭ ىشكى نارىعىنا جونەلتىلەدى.
– ءبىز بارلىق ءونىمدى اۋەلى رەسەيدىڭ تولياتتي قالاسىنا جونەلتەمىز. ول جەردە بۇيىمدارىمىز بويالادى. دايىن بولعان سوڭ 80 پايىزى رەسەيدە قالسا, 20 پايىزى قازاقستانعا قايتىپ كەلەدى. جەرگىلىكتى نارىقتا «الليۋر» كومپانياسىمەن شارتقا وتىرىپ, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندىق زاۋىتتان شىققان «Jac» اۆتوكولىكتەرىنە قويىلا باستادى. ودان سوڭ ەكىنشى دەڭگەيلى نارىقتا ساتاتىن ديلەرلەر بار. نارىقتا ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىز «Vector» اتاۋىمەن تانىمال, – دەيدى كاسىپورىن وكىلى.
كەلەر جىلى زاۋىتتا ديسكىلەردى بويايتىن تسەح اشىلىپ, تولىق وندىرىستىك تسيكلگە كوشۋ جوسپارلانىپ وتىر. سول ۋاقىتتا ءونىمنىڭ وتاندىق نارىققا تيەسىلى بولىگى بىردەن قالدىرىلىپ, بويالىپ وتىرادى. بۇل ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن ارزانداتۋى ىقتيمال. قازىرگى كۇنى 105 جۇمىسشىسى بار ءوندىرىس ورنى الداعى ۋاقىتتا سۇرانىس ارتاتىن بولسا, كەڭەيۋگە ىنتالى.
وندىرىستەن ولشەمى 15–20 ديۋم ارالىعىنداعى ديسكىلەردىڭ 200-دەن استام ءتۇرى شىعادى. ولار وتاندىق نارىقتا تانىمال اۆتوكولىك ماركالارىنىڭ كوپشىلىگىنە كەلەدى. ءبىر ديسكىنىڭ سالماعى شامامەن – 7-10 كگ, حالىقارالىق ستاندارتقا ساي. بۇيىمنىڭ زاماناۋي بەزەندىرىلۋىن, ءپىشىنى مەن قالىبىن ارنايى ديزاينەرلەر ازىرلەپ بەرىپ وتىرادى. ال كەز كەلگەن جاڭا ءتۇرى ەڭ اۋەلى جەرگىلىكتى زەرتحانادا سىنالىپ, جەتىلدىرىلگەن سوڭ عانا سەريالىق وندىرىسكە جولدانادى.
«بىرلەسكەن كومپانيا 2017 جىلدان بەرى پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسىنا شامامەن 8 ملرد تەڭگەدەي ينۆەستيتسيا قۇيدى. قازاقستان بويىنشا ازىرشە اۆتوكولىك ديسكىلەرىن شىعاراتىن جالعىز تولىققاندى ءوندىرىس ەكەنىمىزدى ماقتان تۇتامىز. بۇل بىزگە, ەڭبەك ۇجىمىنا سەنىمدىلىك سىيلايدى. سوندىقتان وتاندىق نارىقتا كەڭەيۋ مۇمكىندىگىمىز زور» دەپ اتاپ ءوتتى قۋانىش بالتاباەۆ.
جالپى, «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى 2011 جىلى قۇرىلعان. ايماقتى قۇرۋداعى نەگىزگى ماقسات – حيميا, مۇناي-حيميا, مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىن دامىتۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ, جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەر قۇرۋ, سونداي-اق ەكسپورتقا باعدارلانعان ونىمدەر شىعارۋ. كەيىنگى 15 جىلدا مۇندا 21 ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم نىسانى سالىنعان. ءوندىرىس ورىندارىنىڭ يەلەرى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى مەن قوسىمشا قۇن سالىعىنان, جەر مەن م ۇلىك سالىعىنان, كەدەندىك راسىمدەردەن بوساتىلعان. سونداي-اق كاسىپورىندارعا دايىن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمعا قوسىلۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى. وڭىرلىك يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ دەرەگىنشە, 38 كاسىپورىن ارنايى ايماقتىڭ قاتىسۋشىسى رەتىندە تىركەلسە, ونىڭ 24-ءى بۇگىندە تولىقتاي وندىرىستىك تسيكلگە كىرىسكەن. قۇرىلعان ساتىنەن باستاپ اەا-عا 258,5 ملرد تەڭگە سوماسىندا جەكە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. ونىڭ ىشىندە رەسەي, قىتاي, اقش, ەۋروپا مەن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنەن 175,7 ملرد تەڭگە سالىنعان.
– وسى ۋاقىتقا دەيىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ايماقتىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 14 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. ەسەسىنە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە الىم-سالىقتار تۇرىندە 40 ملرد تەڭگە كىرىس تۇسكەن. بۇل دەگەنىمىز قازىنادان بولىنگەن 1 تەڭگە 3,5 تەڭگە پايدا اكەلدى دەگەن ءسوز. ارنايى ايماقتا 117 ءتۇرلى دايىن ءونىم شىعادى. ول 12 مەملەكەتكە ەكسپورتتالىپ وتىر. تەك بىلتىر جالپى سوماسى 50,1 ملرد تەڭگەنىڭ ونىمدەرى شىعارىلعان. ەلىمىز بويىنشا 16 اەا بولسا, ءبىز توپ-3-تىككە ەنىپ وتىرمىز. مۇندا 1 739 ادام ەڭبەكپەن قامتىلعان. بارلىق 1 200 گەكتار جەردىڭ شامامەن 65 پايىزدايى عانا يگەرىلگەنىن ەسكەرسەك, ايماقتىڭ دامۋ كەلەشەگى ءالى زور ەكەنىن سەنىممەن ايتا الامىز. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن 100 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنادى, – دەيدى «پاۆلودار» اەا» اق باسقارما توراعاسى مادەنيەت احمەتوۆ.
جىل سوڭىنا دەيىن مۇندا تاعى 4 جوبانى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن. جۋىقتا رەسەيدىڭ ءنوۆوسىبىر وبلىسىنان ارنايى دەلەگاتسيا كەلىپ, پاۆلودارلىق تاجىريبەمەن تانىسقان. ماماندار شەتەلدىك كومپانيالارعا جاسالعان جەڭىلدىكتەرگە تاڭداي قاعىپ, ءوز كاسىپكەرلەرى ءۇشىن مۇنداي مۇمكىندىكتەر ارمان بولىپ وتىرعانىن جەتكىزىپتى. ەرەكشەلىگى, مۇندا شوعىرلانعان ءوندىرىس ورىندارى شيكىزاتتى جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردان الادى ءارى كەيبىرى ءوزارا تىعىز بايلانىستى. ەلىمىز بويىنشا تازا سۋعا ارنالعان رەاگەنتتەر, حيميا سالاسىنا ارنالعان قوسپالار وسىندا عانا شىعادى. جۋىقتا جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى اليۋميني پوليوكسيحلوريدىن وندىرە باستاپتى. بۇل – سۋدا جاقسى ەريتىن, سۋدى تازارتۋعا ارنالعان وتە ءتيىمدى بەيورگانيكالىق كواگۋليانت. ال «AKP group» جشس جوعارى كەرنەۋلى جەلىلەرگە ارنالعان وقشاۋلاعىش ماتەريالدار شىعارىپ جاتىر. كاسىپورىن KEGOC كومپانياسىمەن ۇزاق جىلعا شارتقا وتىرعان.
ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتى باسقارىپ وتىرعان اكتسيونەرلىك قوعام وكىلدەرى قارجى سالۋعا ۇمىتكەر كومپانيالار كوپ ەكەنىن, بىراق ولاردىڭ تيىمدىلىگىن ارنايى كوميسسيا قاراپ, ۇلتتىق ەكونوميكاعا پايدا اكەلەتىن جوبالاردى عانا قابىلدايتىنىن اتاپ ءوتتى. قازىردىڭ وزىندە بىرقاتار ءىرى جوبالار ىسكە اسىپ جاتىر. ماسەلەن, «ەرتىس گيدرومەتاللۋرگيالىق كومبيناتى» جشس كومپانياسى قولعا العان قۇرامىندا التىنى بار جوعارى كومىرتەكتى ءسۋلفيدتى كونتسەنتراتتاردى قايتا وڭدەۋ جوباسى اسا ماڭىزدى. جوبا 1 ملرد دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىپ, 500 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا قابىلەتتى. ءوندىرىستى تولىقتاي ىسكە قوسۋ 2028 جىلعا مەجەلەنگەن. ال «TWA Astana LLP» كومپانياسى اليۋمينيدەن دايىن ءونىم ءوندىرۋ بويىنشا جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا. كەلەر جىلى ءوندىرىس ىسكە قوسىلسا, جاڭادان 50 جۇمىس ورنى پايدا بولادى.
پاۆلودار وبلىسى
