افريكادا ءبىر اي بويى كۇندىز-ءتۇنى جالعاسقان فۋتبول تويى تارقادى. الەم چەمپيوناتىنىڭ سوڭعى ماتچىندا گوللانديا قۇراماسىمەن كەزدەسىپ, جەڭىسكە جەتكەن “فۋري روحي” (“قىزىل فۋريا”) كومانداسى تۇڭعىش رەت الەم كۋبوگىن الاقانىنا ايالاعان كۇيى پيرەنەي تۇبەگىنە اتتاندى.
وسى كۇنى ۆيسەنتە دەل بوسكە باستاعان يسپانيا قۇراماسى ءبىراز تىنىعىپ, الەم چەمپيونى اتاعىن بويلارىنا ءسىڭىرىپ العاننان كەيىن ءمادريدتىڭ “باراحەس” اۋەجايىنا بەت الدى. بۇل جەر الەم چەمپيوندارىن قارسى الۋعا جان-جاقتى دايىندالعانى بىردەن كوزگە ۇرادى. ينتەرنەت-سايتتاردا يسپاننىڭ فۋتبول قاھارماندارىن قارسى الۋ ءراسىمىنە كۋا بولعان جانكۇيەرلەردىڭ پىكىرىنە قاراعاندا, اۋەجايعا قاۋمالاعان جۇرتشىلىقتىڭ جينالعانى سونشالىق, ولار وتانداستارىن ءتىپتى فۋتبولشىلار مىنگەن ۇشاقتىڭ دۆيگاتەلىنىڭ دىبىسىن ون وراپ كەتەتىندەي جاعدايدا قۋانىشتارى قويىندارىنا سىيماي قارسى الىپتى. ال ۇشاقتىڭ وزىندە “چەمپيوندار” جانە ء“بىز ۇلتتىق قۇرامامەن ارقاشان ماقتانامىز” دەگەن ۇراندار جازۋلى بولعان ەكەن.
ءسويتىپ, يسپانيا قۇراماسىن اۋەجايدان قارسى الۋ ءراسىمى اياقتالعان سوڭ كوماندانىڭ بارلىق ءمۇشەسى كورول حۋان كارلوس ءى مەن ونىڭ زايىبى سوفيانىڭ قابىلداۋىندا بولدى. وسى جەردە كورول سالتاناتتى تۇردە ۇلتتىق قۇرامانى تاماشا جەڭىسىمەن قۇتتىقتاپ, ءسوز سويلەدى. “يسپانيا بارلىق ەلدەر ءۇشىن, اسىرەسە بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن ناعىز ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر يسپانيا حالقىن بىرىكتىرىپ, ارمانىمىزدىڭ ورىندالۋىنا قوماقتى ۇلەس قوستى. ءسىزدەردىڭ بارلىقتارىڭىزعا يسپانيا حالقى اتىنان العىسىمدى بىلدىرە وتىرىپ, ءبىزدىڭ قۇراما قۇرمەت تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىلارىنان كورىنەتىنىنە ارقاشاندا سەنىمدىمىن”, – دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. سالتاناتتى راسىمدە كوماندا كاپيتانى يكەر كاسيلياس مونارحقا ءوزىنىڭ اتى جازىلعان ۇلتتىق قۇرامانىڭ جەيدەسى مەن ۋاقىتشا بولسا دا ۇستاپ تۇرۋعا الەم كۋبوگىن تابىس ەتتى. وسىدان كەيىن الەم چەمپيوندارى پرەمەر-مينيستر حوسە لۋيس رودريگەس ساپاتەرونىڭ قابىلداۋىندا بولدى. كەزدەسۋدە جىلى لەبىزدەر ايتىلدى. سونىڭ بىرىندە ۇكىمەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرامانىڭ فينالدا جەڭىسكە جەتكەنىندە كوڭىلى بوساعانىن جاسىرمادى. كەزدەسۋدەن سوڭ يسپانيا قۇراماسى پرەمەر-ءمينيستردىڭ رەزيدەنتسياسىنان باستاپ ءمادريدتىڭ بارلىق كوشەلەرىن اۆتوبۋستىڭ ۇستىنە شىعىپ ارالادى. ولاردى كوشەنىڭ بويىندا ميلليونداعان حالىق دۋ-قول شاپالاقپەن شىعارىپ سالىپ وتىردى. كەيبىر دەرەكتەرگە قاراعاندا, سول كۇنى وتانداستارىنا قۇرمەت كورسەتكەن جانكۇيەرلەر سانى 1 ميلليوننان اسىپ جىعىلىپتى. وسى كۇنى مادريدتەن باسقا يسپانيانىڭ بارسەلونا, ۆالەنسيا, سەۆيليا مەن باسقا دا قالالارىندا الەم چەمپيوندارىنا قۇرمەت كورسەتىلىپ, ءتۇنى بويى وت شاشۋلار شاشىلىپ, ءبىر اي بويى افريكادا بولعان فۋتبول تويى ودان ءارى جالعاستى.
وسى كەزدە الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرلەرى گوللانديا قۇراماسىن دا جانكۇيەرلەرى لايىقتى دەڭگەيدە قارسى الدى. ولاردى امستەردامنىڭ حالىقارالىق اۋەجايىنان تۇسكەن بويدا جۇزدەگەن جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەر قارسى الىپ, گۇل شوقتارىن بەرىپ, جارىستا جاقسى ونەر كورسەتكەندەرىن ايتتى. وندا كوماندا اتىنان ءسوز ءسويلەگەن باس باپكەر قۇرامانىڭ جەڭىسكە جەتۋى ءۇشىن قولدا بار جاعدايدىڭ ءبارىن جاساعانىن اتاپ كورسەتتى. دەگەنمەن, ويىنشىلاردىڭ گوللانديا قۇراماسىنىڭ وسىمەن ءۇشىنشى رەت الەم چەمپيونى اتانا الماي, تاعى دا كۇمىس جۇلدەنى قاناعات تۇتقانىنا جاندارى باتىپ تۇرعانى جۇزدەرىنەن كورىنىپ تۇردى. گوللانديانىڭ حاۆبەگى ۋەسلي سنەيدەر فينالدان سوڭ, تورەشىلەردىڭ جۇمىسىن تەرىس باعالايتىنىن, ول بۇكىل الەمگە ۇيات بولدى دەپ, ينەستانىڭ گولى وففسايدتان سوعىلعانىن, ويىننىڭ سوڭىندا تورەشىنىڭ يسپانياعا قاراي بۇرىشتاما دوپ بەرۋدىڭ ورنىنا دوپتى قارسىلاستارىنا ادەيى بەرە سالعانىنا نارازىلىق ءبىلدىرگەن بولسا, فينالدا ەكى تاماشا ءمۇمكىندىكتى جىبەرىپ العان ارەن روببەن كاسيلياسپەن ەكىنشى رەت بەتپە-بەت كەلگەنىندە ونى كارلەس پۋيول جەيدەسىنەن تارتىپ قۇلاتقانىن, ال ءبىرىنشى ءمۇمكىندىكتى ول ءوزىنىڭ كىناسىنەن جىبەرىپ العانىن ايتقان بولاتىن. ءسوز ورايى چەمپيوناتتىڭ اقتىق ايقاسىنا كەلىپ تۇرعاندا اندرەس ينەستانىڭ گوللانديا قاقپاسىنا سوققان دوبىن اكە-شەشەسىنىڭ كورە الماعانىن اتاپ وتكەنىمىز ارتىق ەتپەس دەپ ويلايمىز. ونىڭ اكەسى يسپانيانىڭ بارلىق ويىندارىن كورمەگەنىن ايتسا, شەشەسى فۋەيتەالبيلي دەگەن اندرەس ينەستا تۋعان قالاداعى كافە-بارلاردىڭ بىرىندە گوللانديانىڭ ۇلىنا قارسى ء“دورەكى” ويىندارىن قاراي الماي, بىرنەشە سەكونتكە سىرتقا شىعىپ كەتكەنىندە بالاسىنىڭ سوققان گولىن جىبەرىپ الىپتى. ال ينەستانىڭ ءوزى فينالدا سوققان وسى دوبىن ءوزىنىڭ وتكەن جىلى قايتىس بولىپ كەتكەن دوسى, “ەسپانول” كومانداسىندا ونەر كورسەتكەن داني حاركەگە ارناعانى بەلگىلى.
ەندى يسپانيا كەلەسى ويىنىن ارگەنتينا قۇراماسىمەن وتكىزەدى. وسى جىلدىڭ 7 قىركۇيەگىندە نيۋ-يورك قالاسىندا وتەتىن جولداستىق ماتچتا “قىزىل فۋريا” “البيسەلەستانى” تاعى دا جەڭەتىنىنە سەنىمدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, قوس كوماندانىڭ اراسىندا بولعان العاشقى ويىن 2:1 ەسەبىمەن يسپانداردىڭ پايداسىنا شەشىلگەن بولاتىن. ال مارادونانىڭ قۇراماسىنا كەلەتىن بولساق, ولار كەلەسى ويىنىن 11 تامىز كۇنى يرلاندياعا قارسى ءوتكىزەدى. قازىر ارگەنتينانىڭ فۋتبول اسسوتسياتسياسى ديەگو ارماندو مارادونامەن تاعى دا ءتورت جىلعا كەلىسىم-شارتتى ۇزارتۋدى جوسپارلاۋدا. افا پرەزيدەنتى حۋليو گروندونانىڭ ايتۋىنشا, مارادونا سياقتى عاسىردا ءبىر تۋاتىن عاجاپ ويىنشىنى وتانداستارى باپكەر رەتىندە دە باعالاپ, ءارقاشان ونىمەن ماقتانىپ جۇرەتىن بولادى.
ەندى الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى تاعى ءبىر دەرەك كەلتىرسەك, بيىلعى دودا ەڭ كوپ ويىن ەرەجەسى بۇزىلعان جارىس بولىپ وتىر. مۇندا جاپونيانىڭ ويىنشىسى كەيسۋكە حوندا 19 رەت ەرەجە بۇزسا, گوللانديالىق مارك ۆان بوممەل مەن يسپان سەرحيو راموس 17 رەت ويىن ەرەجەسىنە قاراماعان بولىپ شىقتى. جالپى چەمپيوناتتا 261 رەت ويىن ەرەجەسى بۇزىلىپتى. سوڭعى جارىستارمەن سالىستىرساق, 2006 جىلى گەرمانيادا وتكەن دودادا 346 رەت ويىن ەرەجەسى بۇزىلىپ, فۋتبولشىلارعا 26 رەت قىزىل قاعاز كورسەتىلىپتى. ال بيىلعى چەمپيوناتتا تورەشىلەر ويىنشىلارعا 17 رەت قالتاسىنان قىزىل قاعاز الىپ شىققان ەكەن. تاعى ءبىر اتاپ وتەتىن نارسە, وسى جىلعى جارىستا 145 دوپ سوعىلسا, 2006 جىلى قاقپاشىلار قاقپادان – 147 رەت, 2002 جىلى – 161 رەت, 1998 جىلى – 171 رەت دوپتى الىپ شىققان.
داستان كەنجالين.
باسەكەنىڭ بيۋدجەتى
جۇمسالعان جەرلەرى كولەمى
(اقش دوللارىمەن.)
كولىك 1,2 ملرد.
ستاديوندار 1,12 ملرد.
ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى 428 ملن.
تىكەلەي كورسەتىلىم 387 ملن.
اۋەجاي, ۆوكزال 200 ملن.
قاۋىپسىزدىك 89 ملن.
تەلەكوممۋنيكاتسيالار 40 ملن.
مادەني شارالار 20 ملن.
ەرىكتىلەردى دايىنداۋ 3 ملن.
فۋتبولعا قاتىستى
باسقا جوبالار 45 ملن.
بارلىعى 3,5 ملرد.
مۋنديال تەرميندەرىنىڭ ماعىناسى
بافانا-بافانا – جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەردىڭ اتايتىن وار قۇراماسىنىڭ اتاۋى. “بافانا” – زۋلۋس تىلىندە “جىگىتتەر” دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. سوندا “بافانا” زۋلۋسشا ەكى رەت قايتالانسا “مىقتى جىگىتتەر” دەگەن ماعىنانى بەرەدى ەكەن.
“ۆاكا-ۆاكا” – اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا ءمۋنديالدىڭ رەسمي ءانىنىڭ اتاۋى. اعىلشىن تىلىندە ول ء“Thىs ءtىme for ءAfrىca” (“افريكا ۋاقىتى”) دەپ اتالادى.
ۆۋۆۋزەلا – افريكالىقتاردىڭ فۋتبولعا اپاراتىن ءبىر مەترلىك ۇلتتىق اسپابى. ول ىزىڭ شىعارىپ, الاڭ يەلەرىنە قارسى ويناپ جاتقان كوماندانىڭ ىزاسىن شىعارۋ ءۇشىن ارنالعان با دەيسىز. قازىر وسى ۇلكەن سىبىزعىنى الەمنىڭ بارلىق جەرىندەگى جانكۇيەرلەر ساتىپ الىپ جاتقان كورىنەدى. ونىڭ كوبىن ۇلىبريتانيانىڭ جانكۇيەرلەرى ينتەرنەت ارقىلى ساتىپ الۋدا دەگەن دەرەك بار.
دجابۋلاني – چەمپيوناتتىڭ رەسمي دوبىنىڭ اتاۋى. زۋلۋس تىلىندە ول “مەرەكەلەۋ”, “تويلاۋ” دەگەن ماعىنا بەرەدى. سوندا قاقپاشىلاردىڭ وسى دوپتى ۇستاعانىنىڭ ءوزى مەرەكە بولادى ەكەن عوي دەگەن وي كەلەدى.
زاكۋمي – لەوپارد بەلگىلەنگەن ءتۋرنيردىڭ تاليسمانى.
ماكاراپا – جانكۇيەرلەردىڭ شاحتەرلەردىڭ كاسكاسىنا ۇقساس باس كيىمى. ول “جۇمىسشى ميگرانت” دەگەن ماعىنا بەرەدى. كەزىندە جانكۇيەرلەر ءبىر-بىرىنە ىدىس جانە باسقا دا زاتتار لاقتىرعاندا قورعانۋ ءۇشىن كاسكا كيىپ, فۋتبولعا باراتىن بولعان دەسەدى. سول كەزدە كەيبىر فاناتتار ونى ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋعا بوياپ, سۋرەت سالىپ, ويۋ-ورنەكتەرمەن ورنەكتەگەندى ءجون كورىپتى. سودان ماكاراپا شىعىپتى.
سوۋەتو – يوحاننەسبۋرگتىڭ ءۇش قاۋىپتى اۋدانىنىڭ ءبىرى. مۇندا جۇرگەن ادام ءتالتۇستىڭ وزىندە دە قالتاسىنان قاعىلۋى ابدەن مۇمكىن.