قاراۋىلدا قونىس توي
ايماق باسشىسى اۋەلى قاراۋىل اۋىلىندا باسپانا كىلتتەرىن تابىستاۋ راسىمىنە قاتىستى. الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى ازاماتتارعا ارنالعان ەكى پاتەرلى ءتورت تۇرعىن ءۇي ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. ونداعى ءاربىر تۇرعىن ءۇيدىڭ جالپى اۋدانى – 85 شارشى مەتر. بارلىق ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىممەن قامتىلعان. ەكى پاتەر ءۇيى اۆاريالىق جاعدايدا دەپ تانىلعان تۇرعىندارعا بەرىلسە, قالعان بەس پاتەر كوپبالالى وتباسىلارعا ۇلەستىرىلدى.
«شىڭعىستاۋ اتىرابى – قازاق رۋحىنىڭ قاينار كوزى, قارا ولەڭنىڭ ءتورى. جيدەبايداي قاسيەتتى مەكەنىمەن كۇللى ەلگە قاستەرلى ولكە. وتكەن مەن بۇگىندى, تاريح پەن تاعدىردى جالعاعان قاسيەتتى ءوڭىر. وسىنداي كيەلى توپىراقتا بۇگىن ەل ءۇشىن ەلەۋلى, حالىق ءۇشىن قۋانىشتى ساتكە ارنايى جينالىپ وتىرمىز. بىرنەشە ءوڭىر تۇرعىنى بۇگىن باسپانا تويىن تويلاماق. 7 وتباسى باسپانالى بولعالى تۇر. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بۇل – بيىلعى اباي اۋدانىنداعى العاشقى باسپانا قۋانىشى. بۇل ءۇردىس جىل سوڭىنا دەيىن جالعاسادى. اۋداندا 40-تان استام تۇرعىن ءۇيلى بولادى. بۇل – مەملەكەتتىڭ حالىق الدىنداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ناقتى كورىنىسى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا سايكەس اباي وبلىسىندا تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىپ وتىر. بۇگىن تابىستالاتىن ءاربىر باسپانا – ءبىر وتباسىنىڭ جاڭا ومىرگە جاساعان قادامى, بالالاردىڭ بولاشاعىنا جول اشقان يگى باستاما», دەدى ايماق باسشىسى.
جيىندا باسپانالى بولعان قاراۋىل تۇرعىندارى دا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
«جاڭا باسپاناعا قول جەتكىزگەنىمىزگە وتە قۋانىشتىمىز. حالىقتىڭ جاعدايىن جاساپ, قولداۋ كورسەتىپ جاتقاندارىڭىزعا العىس ايتامىز», دەدى قاراۋىل اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قارلىعاش باقىتبەكقىزى.
بىلتىر قاراۋىل اۋىلىندا كوپ جىل بويى قاراۋسىز تۇرعان عيمارات قايتا جاڭعىرتىلىپ, 27 پاتەرلى تۇرعىن ۇيگە اينالدى. مۇندا 1 بولمەلى 6 پاتەر, 2 بولمەلى 16 پاتەر, 3 بولمەلى 5 پاتەر بار. قازىرگى تاڭدا بارلىق 27 پاتەردىڭ قۇجاتتارى «وتباسى بانك» اق-عا بەرىلگەن.
وبلىس اكىمى اتالعان تۇرعىن ءۇيدى دە ارالاپ كوردى. وسى ماڭداعى كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ جىلۋ جۇيەسى كومىرمەن جىلىنادى. بۇل توتەنشە جاعدايلار تالاپتارىنا تولىق سايكەس كەلمەيتىندىكتەن, ورتاق جىلۋ قازاندىعىن سالۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. اۋدان اكىمى مەيىرجان سماعۇلوۆ ايماق باسشىسىنا وسى ماسەلەنى جەتكىزدى. وبلىس اكىمى ۇسىنىستى قولداپ, جىلۋ قازاندىعىن سالۋعا ءتيىستى قولداۋ كورسەتىلەتىن ايتتى. جاڭا قازاندىق سالىنسا اۋدان ورتالىعىنداعى تۇرعىن ۇيلەردى, الەۋمەتتىك نىسانداردى جىلۋمەن تولىق قامتاماسىز ەتەرى ءسوزسىز.
جانار-جاعارماي بەكەتى جۇمىسىن باستادى
ۇلكەن مەگاپوليادا ياكي وبلىس ورتالىعىندا تۇرعاندا تۇراتىن ادامدار ءۇشىن جانار-جاعارماي قۇيۋ بەكەتىنىڭ اشىلۋى جاڭالىق ەمەس بولۋى مۇمكىن, الايدا شالعايداعى وڭىرلەردە بۇل ماڭىزدى ەكەنىن بارىپ كورگەن ادام تۇسىنەر. قاراۋىلداعى جانار-جاعارماي قۇيۋ بەكەتىنىڭ اشىلۋى اۋدان حالقىن قۋانىشقا بولەگەنىن ءوز كوزىمىزبەن كورگەن ەدىك.
وسى رەتتە وبلىس اكىمى اۋدانىنىڭ قاراۋىل اۋىلىنداعى وبلىستىق ماڭىزى بار «قاراۋىل – سەمەي» اۆتوجولى بويىندا اشىلعان جانار-جاعارماي بەكەتىن دە كوردى.
اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جوباعا ايماق باسشىسىنىڭ «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» باستاماسى اياسىندا ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, جاقىندا حالىق يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلىپتى. ال جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا «LUKOIL لۋبريكانتس ورتالىق ازيا» جشس جانە «GAS&Mۇناي» جشس قولداۋ بىلدىرگەن. نىساننىڭ جالپى اۋماعى 2500 شارشى مەتردى قۇرايدى. تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى – 350 ميلليون تەڭگە. بەكەت زاماناۋي جابدىقتالعان 6 كولونكامەن قامتىلعان. ءبىر مەزگىلدە 12 كولىككە بەنزين جانە ديزەل وتىنىن قۇيۋعا مۇمكىندىگى بار. شاعىن ماركەت جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەدى.
«اباي اۋدانىندا اشىلعان جاڭا بەكەتتە 15-كە جۋىق ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلدى. بەكەت اۋدان حالقى ءۇشىن قولايلى قىزمەت ۇسىنىپ, جول بويىنداعى سەرۆيستى جاقسارتۋعا باعىتتالعان», دەيدى اۋدان اكىمى.
جانار-جاعارماي بەكەتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان ايماق باسشىسى نىساننىڭ اۋدان تۇرعىندارى مەن جولاۋشىلار ءۇشىن ماڭىزىن جانە وڭىردە ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا دا وڭ اسەر ەتەتىنىن, سونداي-اق اتسالىسقان ينۆەستورلارعا الىسىن ايتتى.
سۋ قۇبىرى جۇيەسى قايتا جاڭعىرتىلىپ جاتىر
بۇدان وبلىس اكىمى اباي اۋدانىنىڭ كەڭگىرباي بي اۋىلىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋىز سۋ قۇبىرى جۇيەسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىمەن تانىستى.
كەڭگىرباي بي اۋىلدىق وكرۋگىندە مىڭعا جۋىق تۇرعىن تۇرادى. ەلدىمەكەندەگى قۇبىر جەلىسىنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 9,4 شاقىرىم. ونىڭ ىشىندە ديامەترى 110 مم بولاتىن سۋ قۇبىرى – 7,6 شاقىرىم. قازىرگى ۋاقىتتا 4,9 شاقىرىمى تارتىلعان. سونداي-اق, ۇزىندىعى 1,8 شاقىرىم بولاتىن, ديامەترى 25 مم سۋ قۇبىرى تۇرعىن ۇيلەرگە تارتىلىپ جاتىر. بۇعان قوسا رەزەرۆۋار الاڭى بەتوندالىپ, 10 قۇدىق ورناتىلعان. تازا اۋىز سۋ كوزىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تەرەڭدىگى 45 مەتر بولاتىن ەكى ۇڭعىما بۇرعىلانىپ, سۋ قۇرامىنىڭ زەرتحانالىق ساراپتاماسى الىنعان.
رەسمي مالىمەتكە ساي, جوبا ىسكە اسىرىلعاننان كەيىن اۋىلداعى 148 تۇرعىن ءۇي مەن 4 اكىمشىلىك عيمارات ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتىلادى. قازىر جالپى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ شامامەن 30 پايىزى ورىندالعان.
ايماق باسشىسى نىساندى ارالاۋ بارىسىندا اۋىز سۋمەن قامتۋ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى ماسەلە ەكەنىن, سونداي-اق مەردىگەرلەرگە جوبانى ساپالى ءارى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتاۋدى تاپسىردى.
بالالار لاگەرى نەگە اياقتالماي تۇر؟
ايماق باسشىسى اۋدانداعى قۇرىلىسى كوپ جىلدان بەرى اياقتالماي, سوزىلىپ كەلە جاتقان الەۋمەتتىك نىساندارعا دا ارنايى بارىپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن تەكسەرىپ قايتتى. ماسەلەن, بي-اتا اۋىلى ماڭىنداعى قاراشوقى شاتقالىندا سالىنىپ جاتقان بالالار لاگەرىنىڭ قۇرىلىسىن ايىرىقشا ايتۋعا بولادى. ءبىر اۋىسىمدا قىرىق بالانى قابىلداۋعا مۇمكىندىگى بار نىساننىڭ قۇرىلىسى 2023 جىلى باستالعانىمەن, مەردىگەرلەردىڭ جاۋاپسىزدىعىنان اياقتالماي وتىر. قازىر عيماراتتا جىلىتۋ جابدىقتارىن ورناتۋ جانە ىشكى ارلەۋ جۇمىستارى قالعان. لاگەر ورنالاسقان اۋماقتا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋ جۇيەسىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى تاسىمال ارقىلى جەتكىزىلەدى.
وبلىس اكىمى مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ جانە قۇرىلىس باسقارمالارىنا نىسان قۇرىلىسىن قاتاڭ قاداعالاۋعا الۋدى, مەردىگەرگە جۇمىستى ساپالى اياقتاۋدى تاپسىردى.
«مۇنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىن وقۋشىلاردىڭ جازعى دەمالىسىنا دەيىن اياقتاۋىمىز كەرەك. سوندىقتان جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەت», دەدى ب.ءۋالي.
سونىمەن قاتار كوكباي اۋىلىندا سالىنىپ جاتقان «ساقالدى قۇرىلىسقا» اينالعان نىساننىڭ ءبىرى – سپورت ءمودۋلى. مۇندا دا قۇرىلىس جۇمىستارى 2023 جىلى باستالعانىمەن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتالماي كەلەدى. مەردىگەرلەر جوبانى اياقتاۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى قاجەتتىگىن جەتكىزدى. جوباعا سايكەس سپورت ءمودۋلىنىڭ جىلۋ جۇيەسى ەلەكتر ەنەرگياسى ارقىلى جۇمىس ىستەۋگە بەيىمدەلگەن. الايدا نىساننىڭ ۇزدىكسىز ءارى ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ قازاندىعىن سالۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتىلدى.
وبلىس اكىمى جاۋاپتى باسقارمالارعا عيمارات قۇرىلىسىن اياقتاۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇجاتتامالاردى ازىرلەۋدى, مەردىگەرلەرگە قۇرىلىستى ساپالى اياقتاۋدى تاپسىردى.
«اباي اۋدانىنداعى «ساقالدى قۇرىلىستاردى», ياعني, قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلىپ كەتكەن نىساندار, بالالار لاگەرى مەن سپورت ءمودۋلىنىڭ قۇرىلىسىن ءوز كوزىممەن كورەيىن دەپ ارنايى كەلىپ وتىرمىن. مەردىگەر مەكەمەلەردىڭ نىسانداردى ۋاقىتىندا قولدانىسقا بەرۋىن باقىلاۋدا ۇستايتىن بولامىز», دەدى ايماق باسشىسى.
ايتپاقشى, بيىل ابايدىڭ كورنەكتى شاكىرتى, اقىن-اعارتۋشى كوكباي جاناتاي ۇلىنىڭ تۋعانىنا 165 جىل تولىپ وتىر. شىڭعىستاۋ وڭىرىندە عۇمىر كەشكەن كوكباي قازاق رۋحانياتىندا اباي ءداستۇرىن جالعاستىرعان, اعارتۋشىلىق پەن ءادىل تورەلىكتى قاتار ۇستانعان تۇلعا رەتىندە تانىلدى. ونىڭ جىرلارى ۇلتتىق ادەبيەتىمىزدىڭ ايقىن ايشىقتى بولىگى ەكەنى ءسوزسىز.
اكىم 100-دەن استام ينۆەستورمەن كەزدەستى: 2025 جىلى اباي وبلىسىنا قانشا ملرد قارجى تارتىلدى؟
