الەم مەملەكەتتەرى پاسپورتتارىنىڭ كۇشىن, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەدەلىن انىقتايتىن «Henley Passport Index» اتتى جاھاندىق رەيتينگ بار. مۇنداعى نەگىزگى كورسەتكىش – ۆيزاسىز رەجىم. پاسپورت يەسى الدىن الا ۆيزا راسىمدەمەي-اق الەمنىڭ قانشا ەلىنە بارا الاتىنى ەسكەرىلەدى. يندەكس حالىقارالىق اۋە كولىگى قاۋىمداستىعىنىڭ (IATA) مالىمەتتەرىنە نەگىزدەلگەن. ال IATA – الەمدەگى ساياحات تۋرالى ەڭ ۇلكەن ءارى ناقتى اقپارات بازاسىنا يە ۇيىم. جالپى, رەيتينگتى تۇزەردە ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيى, حالىقارالىق كەلىسىمدەر جانە ساياسي تۇراقتىلىق سياقتى نەگىزگى فاكتورلار دا نازارعا الىنادى. زەرتتەۋ اياسىندا الەمدەگى 200-گە جۋىق ەلدىڭ پاسپورتى ساياحاتتاۋعا بولاتىن 227 باعىت بويىنشا تالدانادى.
ءساۋىر ايىندا پاسپورتتاردىڭ بيىلعى رەيتينگى جاريالانىپ, قازاقستان 199 ەلدىڭ ىشىنەن 57-ورىنعا جايعاستى. يندەكستە وتانداستارىمىزدىڭ 78 ەلدىڭ تابالدىرىعىن ۆيزاسىز اتتاي الاتىنى نەگىزگە الىنىپتى. ەلىمىز 2025 جىلدىڭ باسىندا وسى رەيتينگتە 65-ورىننان كورىنگەن ەدى. ارادا ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت وتكەندە پوزيتسيامىزدىڭ 8 ورىنعا جاقسارعانىن وڭ كورسەتكىش رەتىندە باعالاۋعا بولادى.
ايماقتىق تۇرعىدان سالىستىرىپ قاراعاندا, جاڭا رەيتينگتە قازاقستان ەاەو جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى توبىنىڭ ورتاسىندا تۇر. ماسەلەن, كورشىلەس رەسەي 44-ورىندا (113 باعىت) بولسا, بەلارۋس 58-ورىنعا
(77 باعىت), قىرعىزستان مەن وزبەكستان 73-ورىنعا (59 باعىت) تابان تىرەگەن. سونداي-اق تاجىكستان 79-ورىندى (53 باعىت), تۇرىكمەنستان 87-ورىندى (45 باعىت) يەلەنگەن. تۇتاستاي العاندا, ەلىمىز جاھاندىق يندەكستە قىتاي (55-ورىن), كوسوۆو (56-ورىن), بوليۆيا (58-ورىن) سىندى مەملەكەتتەرمەن ماڭايلاس ورنالاسقان.
ال كوش باسىنداعىلارعا توقتالساق, سينگاپۋر مەملەكەتى الەمدەگى ەڭ ىقپالدى پاسپورت يەسى رەتىندەگى مارتەبەسىن ساقتاپ قالدى. بۇل ەلدىڭ ازاماتتارى الەمنىڭ 192 مەملەكەتىنە ۆيزاسىز بارا الادى. 2-ورىندى جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا جانە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى (187 باعىت) ءوزارا بولىسسە, ۇزدىك ۇشتىكتى شۆەتسيا (186 باعىت) تۇيىندەپ تۇر. ەۋروپانىڭ جەتەكشى ەلدەرى گەرمانيا, فرانتسيا, يتاليا, شۆەيتساريا باستاعان توپ 185 باعىتپەن 4-ساتىدا تۇر. سونىمەن قاتار رەيتينگتىڭ ەڭ تومەنگى جاعىندا نەگىزىنەن تاياۋ شىعىس پەن افريكا ەلدەرى قالىپ وتىرعانىن دا اتاپ وتكەن ءجون.
«Henley Passport Index» رەيتينگى پاسپورتتاردىڭ الەمدىك ارەناداعى سالماعىن عانا بەزبەندەپ قويماي, ازاماتتارعا بەرىلگەن ەركىندىكتىڭ دەڭگەيىن دە ايقىندايدى. كەيىنگى جىلدارى وسى رەيتينگتە ەلىمىزدىڭ ىلگەرىلەي ءتۇسۋى ۆيزالىق شەكتەۋلەردى جويۋ باعىتىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەلى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. ال ۆيزالىق رەجىم كوبىنەسە ەكونوميكاسى تۇراقتى, ازاماتتارى زاڭ بۇزبايتىن قاۋىپسىز ەلدەرگە بەرىلەدى.
قاۋىپسىز ەل رەتىندە تانىلعان سايىن كوك پاسپورتىمىزعا دەگەن سەنىمنىڭ دە كۇشەيە تۇسەتىنىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر قحا سەسسياسىندا اتاپ وتكەن ەدى. «كوك پاسپورتىمىز ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدىڭ ايقىن نىشانىنا اينالدى. جىل وتكەن سايىن تولقۇجاتىمىزدىڭ ابىروي-بەدەلى كوتەرىلىپ كەلەدى. بۇل حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بىزگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ, ەلىمىزدىڭ ىقپالى كۇشەيە تۇسكەنىن كورسەتەدى. ءار قۇرلىقتاعى ءتۇرلى مەملەكەتتىڭ ازاماتتارى تۇراقتى تۇرۋ نەمەسە دەمالۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدى ءجيى تاڭدايتىن بولدى. بۇل – كەزدەيسوقتىق ەمەس. قازاقستان بەدەلدى حالىقارالىق رەيتينگتەردەگى قاۋىپسىزدىك يندەكسى بويىنشا اينالامىزداعى كوپتەگەن مەملەكەتتىڭ ءبارىنىڭ دەرلىك الدىندا تۇر. ال زاڭ ۇستەمدىگى يندەكسىندەگى ء«تارتىپ پەن قاۋىپسىزدىك» كورسەتكىشى بويىنشا, 142 ەلدىڭ ىشىنەن 43-ورىنعا تابان تىرەدى», دەيدى ق.توقاەۆ.
ال بيىل ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ فورۋمىندا پرەزيدەنت وسى تۇرعىدا تاعى دا ءسوز قوزعاپ, كوك پاسپورت يەلەرى ارقاشان جانە كەز كەلگەن جەردە مەملەكەت قورعاۋىندا بولاتىنىن, پاسپورتىمىزدىڭ قۋاتى مەملەكەتىمىزدىڭ ىقپالىنان, حالقىمىزدىڭ جاسامپاز رۋحىنان, زاماننىڭ وزىق يدەيالارىن يگەرە الاتىن قابىلەتىمىزدەن كورىنەتىنىن شەگەلەپ ايتتى.
ەندەشە, قايدا جۇرسەك تە ەركىندىگىمىز بەن قاۋىپسىزدىگىمىزدىڭ كەپىلىندەي كوك پاسپورتىمىز كوسەگەمىزدىڭ كوگەرىپ, كوكجيەگىمىزدىڭ كەڭەيۋىنە قىزمەت ەتە بەرسىن دەپ تىلەيمىز.
