بۇل جولعى جيىن «جاسىل» پارتيالار, ساراپشىلار مەن حالىقارالىق ۇيىمدار اراسىنداعى ءداستۇرلى ديالوگ شەڭبەرىنەن شىعىپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. تالقىلاۋ ەكولوگيانى جەكە سالا رەتىندە قاراستىرۋمەن شەكتەلمەي, جالپى دامۋ مودەلىن قايتا قاراۋ قاجەتتىگىنە باعىتتالدى. نەگىزگى ماقسات — جاڭا ەكونوميكالىق جانە گەوساياسي جاعدايلارعا بەيىمدەلگەن «جاسىل كۇن ءتارتىبى 2.0» تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىرۋ.
كونگرەسس جۇمىسىنا قازاقستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان, موڭعوليا جانە بىرقاتار ەۋروپالىق ەلدەردەن كەلگەن مەملەكەتتىك ورگاندار, حالىقارالىق ۇيىمدار, بيزنەس جانە ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ءىس جۇزىندە بۇل وڭىرلىك دەڭگەيدەن حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعۋعا ۇمتىلعان, ەۋرازياداعى «جاسىل» ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا الاڭىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان پلاتفورماعا اينالىپ وتىر.
جيىن بارىسىندا ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ جاھاندىق وزگەرىستەرمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. وسى تۇرعىدا قاتىسۋشىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وڭىرلىك ەكولوگيالىق سامميت وتكىزۋ باستاماسىن ۋاقىتىلى ءارى ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالادى.
كونگرەستىڭ باستى وقيعاسى — «جاسىل كۇن ءتارتىبى 2.0» تۇجىرىمداماسىنىڭ تانىستىرىلىمى بولدى. ونى «BAYTAQ» پارتياسىنىڭ توراعاسى ازاماتحان امىرتاەۆ ۇسىندى.
ءوز سوزىندە ول ەكولوگيا سالاسىنداعى بۇرىنعى, جەكەلەگەن باستامالار مەن دەكلاراتسيالارعا نەگىزدەلگەن ءتاسىل قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرە المايتىنىن اتاپ ءوتتى. «جاسىل كۇن ءتارتىبى 2.0» — بۇل ەكولوگيانى ەكونوميكالىق, يندۋستريالىق جانە مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدىراتىن جۇيەلى مودەلگە كوشۋ.
امىرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا «جاسىل» كۇن ءتارتىبى شەكتەۋ ەمەس, كەرىسىنشە, جاڭعىرتۋ مەن تەحنولوگيالىق دامۋ, ينۆەستيتسيالىق ءوسىمنىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋدا. سونىمەن قاتار, ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن سۋ قاۋىپسىزدىگى مەن ترانسشەكارالىق رەسۋرستار سياقتى ورتاق ماسەلەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, وڭىرلىك دەڭگەيدەگى ۇيلەستىرۋ شەشۋشى ماڭىزعا يە.
«بۇگىن ءبىز تەك ەكولوگيا تۋرالى ەمەس, جاڭا دامۋ مودەلى تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. الەم وزگەرۋدە, سوعان سايكەس ەكونوميكا مەن جاۋاپكەرشىلىككە قويىلاتىن تالاپتار دا وزگەرۋدە. ەندىگى ماسەلە تالقىلاۋدا ەمەس, جۇيەلى شەشىمدەرگە كىم ءبىرىنشى كوشەتىنىندە», — دەدى امىرتاەۆ.
كونگرەسس اياسىندا وسى كۇن ءتارتىبىن ناقتى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ءۇش نەگىزگى باستاما ۇسىنىلدى. سونىڭ ءبىرى — وڭىردەگى ەكولوگيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان حالىقارالىق «جاسىل قوردى» (Green Fund) قۇرۋ. بۇل باستامانى «BAYTAQ» پارتياسى اپپاراتىنىڭ باسشىسى المات تۇرتاەۆ ۇسىنىپ, «جاسىل» ترانسفورماتسيانى تۇراقتى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, ەكولوگيالىق ترانسفورماتسيانىڭ ەكونوميكالىق اسپەكتىلەرى دە تالقىلاندى. احقو جاسىل قارجى ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى ماناس گيجدۋانيەۆ «جاسىل» كۇن ءتارتىبى جاھاندىق قارجى جۇيەسىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالىپ, ينۆەستيتسيالارعا قولجەتىمدىلىككە تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاسىل وبليگاتسيالار نارىعى بۇگىندە جۇزدەگەن ميلليارد دوللارمەن ولشەنەدى جانە تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. ينۆەستيتسيالار جەكەلەگەن جوبالارعا عانا ەمەس, ەنەرگەتيكادان باستاپ ونەركاسىپ پەن قالالىق ينفراقۇرىلىمعا دەيىنگى سالالاردى كەشەندى ترانسفورماتسيالاۋعا باعىتتالۋدا.
بۇل جاڭا ەرەجەلەردىڭ قالىپتاسىپ جاتقانىن كورسەتەدى: قارجى مەن تەحنولوگيالارعا قولجەتىمدىلىك تۇراقتى دامۋ قاعيداتتارىنا سايكەستىككە تاۋەلدى بولا تۇسۋدە. ياعني, «جاسىل» كۇن ءتارتىبى مەملەكەتتەر مەن كومپانيالاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ ماڭىزدى فاكتورىنا اينالۋدا.
«جاسىل ينۆەستيتسيالار جاڭا ەكونوميكالىق ارحيتەكتۋرانى قالىپتاستىرۋدا. بۇل — الداعى ونجىلدىقتاردا كىمنىڭ وسەتىنىن انىقتايتىن نارىق», — دەدى گيجدۋانيەۆ.
كونگرەستە رەسۋرس تۇراقتىلىعى ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ سۋ تاپشىلىعى ايماعىندا ورنالاسقانى جانە سۋ رەسۋرستارىنىڭ 40–45%-ى ترانسشەكارالىق كوزدەر ارقىلى قالىپتاساتىنى ايتىلدى. بۇل جاعداي ءوڭىر ەلدەرى اراسىنداعى ۇيلەستىرۋدىڭ ماڭىزىن ارتتىرا تۇسەدى.
سونداي-اق, دەكاربونيزاتسيا, «تازا» تەحنولوگيالاردى دامىتۋ, ەنەرگەتيكانى ترانسفورماتسيالاۋ جانە بيزنەستە ESG تاسىلدەرىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
كونگرەسس قورىتىندىسى بويىنشا «جاسىل كۇن ءتارتىبى 2.0» تۇجىرىمداماسى ۇسىنىلىپ, تۇراقتى دامۋدىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋ باعىتتارى ايقىندالدى. نەگىزگى باسىمدىقتار — تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ.
