قازاق ەلىنىڭ قارىمىنا ارنالدى

ەكونوميكادا عانا ەمەس, سايا­ساتتا دا ءوزىنىڭ وركەنيەتتى ۇلگىسىن قالىپتاستىرعان قازاق ەلىنىڭ قارىمىنا ارنالعان عىلىمي-پراك­تيكالىق كونفەرەنتسيا “قا­زاق­ستاندىق جول – تۇراقتىلىقتان گۇلدەنۋگە” دەپ اتالدى. بۇل القالى باسقوسۋ ەلورداداعى تاۋەلسىزدىك سا­رايىندا بولىپ, وعان سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانە عىلىمي ورتالىقتاردىڭ باسشىلارى, رەسەي, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, اقش, تاعى باسقا مەملەكەتتەردىڭ وقى­مىس­تىلارى قاتىستى. العاشقى ءسوز­دى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جان­سەيىت تۇيمەباەۆ الىپ, قول جەت­كىزگەن مەملەكەتتىگىمىزدىڭ ارعى-بەرگى تاريحى تۋرالى ايتا كەلىپ, كەلەسى جىلى سول ەلدىگىمىزگە جي­ىرما جىل تولاتىنىن العا تارتىپ, سوعان وراي وتانىمىزدىڭ تاعى­لىم­دى جولدارىن تالدايتىن عى­لىمي كونفەرەنتسيالار مەن سيمپو­زيۋمداردىڭ وتەتىنىن ايتىپ, سونىڭ العاشقىسى وسى باسقوسۋ, دەدى. شىنىندا عاسىرلار بويى اڭساپ جەتكەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءجونى دە, جوسىعى دا بولەك. وعان ەشنارسەنى تەڭگەرۋگە دە, تەڭەستىرۋگە دە بول­ماي­دى. بۇل بۇگىنگى تولقىننىڭ كەي­ىنگى ۇرپاققا قالدىراتىن مۇ­رالارىنىڭ ىشىندەگى ولشەۋسىزى دەسەك جاراسار. ءبىر زاماندارى, – دەدى مي­نيستر, – الاش كوسەمى احمەت باي­تۇر­سىن­ ۇلى: “قازاقتىڭ دا وزگە ۇلتتارمەن جارىساتىن كەزى كەلەدى”, دەگەن ەدى. مىنە, سول كۇن تۋعانىنا جيىرما جىل­عا تاياپ قالدى. مەم­لەكەتىمىز وزگە ەلدەرمەن تەرەزەسى تەڭەسىپ الەم­گە تانىلدى. وسىنداي دارەجەگە جە­تۋىمىزگە ەلباسى نۇر­سۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ قوسقان ۇلەسى ۇشان-تەڭىز. وتانىمىزدىڭ ىرگەسىن بەكىتىپ, تورتكۇل دۇنيەگە تانىلۋى­­نا ءداۋىر تۋدىرعان تۇلعانىڭ ءسى­ڭىر­­گەن ەڭبەگىن بۇگىندە الەم تانىپ-ءبى­لىپ وتىر. ساياساتتا دا, ەكونو­مي­كادا دا ەرەك­شە جەتىستىكتەرگە جەت­تىك. وسىلاي دەگەن ول بۇدان كەيىن ءتاۋ­ەل­­سىز­دىك جىلدارى ىشىندەگى تابىس­تا­رى­­مىز تۋرالى جان-جاقتى باياندادى. ال فيلوسوفيا جانە ساياسات­تانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, اكادەميك ءا.نىسانباەۆ قازاقستان­دىق جولدىڭ الەۋمەتتىك نەگىزدە­رى­نە توقتالىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ ال­عاشقى جىلدارىن­داعى قيىندىق­تار­دى, سول كەزدەگى نۇرسۇلتان نا­ز­ار­باەۆتىڭ كەمەل سايا­ساتىنىڭ ار­قاسىندا كوپ قيىندىققا ۇرىن­باعانىمىزدى تىلگە تيەك ەتىپ, ول تۇستا اتاتۇرىك جولىن الامىز با, بولماسا وڭتۇستىك كورەيانىڭ, نە مالايزيانىڭ, سينگاپۋردىڭ, الدە ەۋروپانىڭ دامۋىن ۇلگى ەتەمىز بە دەگەن كەزدە مەملەكەت باسشىسى قازاقستان جولىن العا شىعاردى. سونىڭ ناتيجەسىندە, وتانىمىز­دىڭ دامۋى داڭعىل جولعا ءتۇستى. كاپي­تاليزمنەن سوتسياليزمگە ءوتۋ ءۇردىسى بولعانمەن, سوتسياليزمنەن كاپيتاليزمگە باراتىن ءداستۇر جوق ەدى. مىنە, سونى پرەزيدەنتتىڭ كو­رەگەندىگىمەن قازاقستان قالىپتاس­تىردى, دەدى. نارىقتىق ەكونوميكاعا ءوتۋ, قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ ار­قىلى ءامىرشىل-اكىمشىل جۇيە قى­سىمىنان حالىقتى بوساتۋ, ويلاۋ مەن تانىمنىڭ ەسكى تاپتاۋرىنىن جەڭىپ شىعۋ ءۇشىن ەلىمىزدە شۇعىل جۇمىستاردىڭ اتقارىلعانى كون­فەرەنتسيادا جان-جاقتى ءسوز بولدى. ەكونوميكامىزدىڭ باسەكەگە قا­بىلەتتى ەكەنى داعدارىس كەزىندە ءداي­ەك­تەلدى دەدى م.وتە­مى­سوۆ اتىن­داعى باتىس قازاقستان مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەك­تورى تۇياقباي رىسبەكوۆ. ول سونداي-اق كوپقۇ­رام­­­دى قاۋىمداس­تىقتى جەتىلدىرۋ جاع­داي­ىنداعى ليدەردىڭ ءرولى: قا­زاق­­ستان­دىق فە­نومەن تۋرالى وي قوز­­عا­سا, اقش-تىڭ كولۋمبيا ۋني­ۆەر­­سي­تەتىنە قاراستى گارريمان ينس­­تي­تۋ­تىنىڭ پروفەسسورى ر.ابازوۆ قا­زاق­ستان­نىڭ جانە ورتا ازيا­نىڭ دامۋىن سالىستىرا وتىرىپ سارا­لاسا, ر.ءسۇ­لەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەك­تورى, پرو­فەسسور م.ابۋسەيىتوۆا قازاق ەلى مەملەكەتتىلىگىنىڭ دا­مۋ­ىنداعى ۇلت­تىق جوبالار مەن باع­دارلامالار جايلى باياندادى. سول سەكىلدى تومسك مەملەكەتتىك ۋني­ۆەر­سيتە­تىنىڭ رەكتورى گ.مايەر قا­زاق­ستان مەن رەسەي اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمي زەرتتەۋ­لەر­دى جان-جاقتى قامتىپ, ءبىلىم مەن عىلىمدا شەكارا بولماي­تى­نىن, بۇل ەكى سالا بويىنشا شى­عارما­شى­­لىق قارىم-قاتىناستار­دىڭ جاق­سى جالعاسىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتىپ, ءبىزدىڭ وتانىمىز­دىڭ وركەندەپ, وسۋىندە ەلباسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ كورەگەن ساياساتى ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىرعا­نىنا ناقتى دالەل-دايەكتەر كەل­تىرىپ, بۇل كەمەلدىك كورىنىس ەكەنىن ايت­تى. سونداي-اق, ءوزىنىڭ قازاق تو­پىراعىندا تۋىپ-وسكەنىن العا تارتىپ, قازىر تومسك مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە مىڭعا تارتا قا­زاقستاندىق جاستاردىڭ ءبىلىم الىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. مەم­لەكەت تا­ريحى ينستيتۋتىنىڭ دي­رەكتورى ب.اياعان قازاقستاننىڭ قازىرگى دامۋىنداعى ەۆوليۋتسيالىق وزگەرىس­تەر مەن ناتيجەلەرگە ناقتى مى­سال­دار كەلتىرسە, ل.ن.گۋميلەۆ ات­ىن­­داعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ پروفەسسورى م.قاليەۆا مەملەكەت دامۋىنداعى ساياساتتىڭ اتقارعان رولىنە توقتالدى. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار سوڭىندا ارنايى قارار قابىلداپ, وندا وتانىمىزدىڭ جەتىستىكتە­رىنىڭ ەڭ ىرگەلىسى – تاۋەلسىزدىك دەي كە­لىپ, سول تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەت­كەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحي ميسسياسى تۋرالى ايتتى. القالى جيىن سوڭى سەكتسيا­لار­دا جالعاسىپ, جاھاندانۋ جاع­داي­ىنداعى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرى, الەمدىك داعدارىس تۇ­سىنداعى مەملەكەتتىلىك ساباقتارى, بيلىك پەن باسقارۋ ساپاسى, ەلدىك تا­ريح, تاعى باسقا تاقىرىپتار بوي­ىنشا جۇمىس جاسادى. سۇلەيمەن مامەت.