تۋىندى وسىدان الپىس التى جىل بۇرىن كەنەپكە تۇسكەن. بۇگىندە ءا.قاستەەۆ مۋزەيىنىڭ قورىندا ساقتاۋلى تۇرعان قولتاڭبانى شەبەر مۇندا ءوز قولىمەن تابىستاپتى. ارادا جارتى عاسىر جىلجىسا دا, كارتيناداعى بوياۋ ۇيلەسىمى, كومپوزيتسيالىق شەشىمدەردىڭ ناقتىلىعى تالعامپاز كورەرمەننىڭ كوڭىلىنە قونا كەتەدى.
ۇڭىلگەن سايىن تۋىندىدا ءۇنسىز ءتىل قاتقان ءبىر ارمان بارىن اڭدايسىز. سۋرەتشى قيلى كەزەڭدە ءۇزىلىپ قالعان ناۋرىز مەيرامىنىڭ قايتا قانات جايۋىن, ۇلت جادىنداعى ۇمىت بولا باستاعان سالت-ءداستۇردىڭ قايتا جاڭعىرۋىن قالاعانداي. «داستارقانداعى» ءار بوياۋ, ءاربىر ءپىشىن سول ساعىنىشتىڭ سالقار ءۇنىن جەتكىزەدى. قىزىل ءتۇستىڭ قۋاتى – جوعالعان جىلۋلىقتى قايتارۋعا ۇمتىلسا, كەنەپتەگى اق ويۋلاردىڭ ايقىندىعى – تازارۋعا, جاڭارۋعا شاقىرعان يشارا ىسپەتتى كورىنەدى. ءيا, سولاي. سۋرەتشى ۋاقىتتىڭ وتپەلى كەزەڭدەرىنە قاراماستان, ۇلتتىق بولمىستىڭ قايتا تۇلەۋىنە سەنگەن. سول سەنىم كەنەپ بەتىندە ءومىر ءسۇرىپ, بۇگىنگى ۇرپاققا جەتتى.
تۋىندى تەك تۇرمىستىق كورىنىستى بەينەلەۋمەن شەكتەلمەيدى. حالىقتىڭ جان الەمىن, دارحان كوڭىلىن, داستۇرگە دەگەن ادالدىعىن بوياۋ تىلىمەن سويلەتەدى. داستارقان تەك اس ىشەتىن ورىن ەمەس, ول – ادامداردى جاقىنداستىراتىن, كوڭىلدەردى تابىستىراتىن كيەلى كەڭىستىك ەكەنىن ەسكە سالادى. مايلى بوياۋمەن ورىلگەن ءاربىر ەلەمەنت ارقىلى سۋرەتشى «بەرەكە» ۇعىمىن ماتەريالدىق دەڭگەيدەن رۋحاني دەڭگەيگە كوتەرەدى. وسى ويىمىزدى ونەرتانۋشى بالجان زامانبەكوۆانىڭ مىنا پىكىرى قۋاتتايدى.
«كەنەپ كەڭىستىگى كەزدەيسوق قۇرىلماعان. مۇنداعى باستى كومپوزيتسيالىق وزەك – مولشىلىقتىڭ رامىزىنە اينالعان باۋىرساقتار. ولار جاي عانا تاعام ەمەس, ناۋرىزداعى ىرىس-نەسىبەنىڭ, ۇيگە قۇت-بەرەكە شاقىرۋدىڭ بەلگىسى. سۋرەتشى ولاردى ورتالىققا ورنالاستىرۋ ارقىلى ءومىردىڭ وزەگىن – توقشىلىق پەن بىرلىكتى العا شىعارادى. دومالاق پىشىندەردىڭ قايتالانۋى ۋاقىتتىڭ اينالىمىن, جىل مەزگىلدەرىنىڭ الماسۋىن ەسكە تۇسىرەدى. بۇل – ناۋرىزدىڭ فيلوسوفياسىمەن ۇندەس. كارتيناداعى قىزىل ءتۇس ەرەكشە سيمۆوليكالىق سالماق ارقالايدى. بۇل – جىلىلىقتىڭ, تىرشىلىكتىڭ جاڭعىرۋىنىڭ ءتۇسى. قىستىڭ ۇزاق سۋىعىنان كەيىن كەلەتىن كوكتەمنىڭ العاشقى شۋاعىنداي اسەر قالدىرادى. ال اق ويۋ-ورنەكتەر – تازالىق پەن جاڭا باستامانىڭ بەلگىسى. وسى ەكى ءتۇستىڭ ۇيلەسىمى – ەسكى مەن جاڭانىڭ توعىسىن, ءومىردىڭ قايتا تۇلەۋىن كورسەتەدى. ا.عالىمباەۆا كورەرمەندى تەك ەستەتيكالىق اسەرگە ەمەس, مادەني تانىمعا جەتەلەيدى. اق پەن قىزىلدىڭ ديالوگى – ءومىر مەن ءداستۇردىڭ, قۋانىش پەن سابىردىڭ ۇندەستىگى. سۋرەتتەگى زاتتىق الەم دە تەرەڭ سيمۆوليكاعا يە. داستارقان ۇستىندەگى ءاربىر دەتال – جاي عانا تۇرمىستىق بۇيىم ەمەس, ۇلتتىق جادىنىڭ بولشەگى. كەسە, قۇمان, اعاش وجاۋ – ءبارى دە ۋاقىت ءۇنىن جەتكىزەتىن كۋاگەرلەر ىسپەتتى. ولاردىڭ ورنالاسۋ ءتارتىبى دە كەزدەيسوق ەمەس, كەڭىستىككە تەرەڭدىك بەرىپ, كورەرمەن نازارىن ءبىر نۇكتەدەن ەكىنشىسىنە جۇمساق باعىتتايدى. بۇل – كلاسسيكالىق ناتيۋرمورت ءداستۇرى مەن قازاقى دۇنيەتانىمنىڭ ۇيلەسكەن تۇسى. جۇمساق جارىق باۋىرساقتاردىڭ التىن تۇستەس رەڭىن ايقىنداپ, ولاردىڭ «جىلى» فاكتۋراسىن سەزدىرەدى. ال كولەڭكەلەر ارتىق دراماتيزمگە بارماي, كەرىسىنشە تىنىشتىق پەن ۇيلەسىم اسەرىن كۇشەيتەدى. سۋرەتشى ءۇشىن باستىسى – اسەر ەمەس, شىنايىلىق پەن جىلىلىق. سوندىقتان بۇل كارتينادا ايقاي جوق, بىراق تەرەڭ سىر بار», دەپ تولعانادى بالجان زامانبەكوۆا.
حالقىمىز قاي-قاي ماسەلەنى بولسىن داستارقان باسىندا وتىرىپ كەڭەسكەن. سەبەبى داستارقان باسىندا ايتىلعان اڭگىمە دە اس سەكىلدى ءسىڭىمدى بولعان. ارۋانا دۇنيەگە ساۋىن ايتىپ ناۋرىز كەلگەندە ءار ءۇيدىڭ ەسىگى ايقارا اشىلىپ, مول داستارقان جايىلعان. بۇل كۇنى وكپە-رەنىش ۇمىتىلىپ, اعايىن-تۋىس, كورشى-قولاڭ ءبىر قازاننان اس ىشكەن. كەنەپتەگى كەڭ جايىلعان داستارقان دا ءدال وسى بىرلىكتىڭ كوركەم كورىنىسى. وعان قاراپ وتىرىپ وتكەنىمىزگە ۇڭىلەمىز, بۇگىنىمىزدى بايىپتايمىز, بولمىسىمىزعا بويلايمىز. ناۋرىز – ىشكى جاڭارۋدىڭ, رۋحاني تازارۋدىڭ مەرەكەسى ەكەنىن سەزىنەمىز. ال ايشا عالىمباەۆا وسى ۇلى سەزىمدى بوياۋ تىلىمەن سويلەتىپ, بىزگە اماناتتاپ كەتكەندەي. قازاقتىڭ باي داستارقانى – بەرەكە بەسىگى دەرسىز...
الماتى
