ايەل الەمى • بۇگىن, 10:00

الەۋمەتتىك قوعامداعى انا مارتەبەسى

0 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدە كوپبالالى وتباسىلاردىڭ قۇقىعى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ – مەملەكەت ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. انا مەن بالانىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, الەۋمەتتىك قولداۋ ەلدىكتىڭ نىشانى.

الەۋمەتتىك قوعامداعى انا مارتەبەسى

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

ەلىمىزدە كوپبالالى انا­لار­عا قازىنادان تولەنەتىن جاردەم­اقىلاردىڭ 5 ءتۇرى, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى­نان (ماسق) 2 تولەم ءتۇرى تا­عايىندالادى. انا مەن بالانى قولداۋ الەۋمەتتىك كومەك پەن الەۋ­مەتتىك ساقتاندىرۋدىڭ كوپ دەڭ­گەيلى جۇيەسى ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بالا تۋعا بىرجولعى جاردەم­اقى, بالا ءبىر جارىم جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە دە جاردەماقى تولەنەدى. ماسق-تان الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسى­مەن جۇكتىلىككە, بوسانۋعا بايلا­نىس­تى تابىسىنان ۋاقىتشا قول ۇزگەن انالارعا الەۋمەتتىك تولەم, سونداي-اق بالا 1,5 جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە جاردەماقى بەرىلەدى.

جۇمىس ىستەمەيتىن ايەلدەرگە ءبىر جارىم جاسقا تولعانعا دەيىن بالا كۇتىمىنە بيۋدجەتتەن بەرىلە­تىن اي سايىنعى جاردەماقى بالا­نىڭ تۋ كەزەگىنە بايلانىستى, ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءۇشىنشى, ودان كەيىنگى بالالارعا 21 266 تەڭگەدەن 32 859 تەڭگەگە دەيىنگى مولشەردe ۇلعايتا وتىرىپ تولەنەدى. ال ماسق-تان تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەم مولشەرى – جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەردىڭ كەيىنگى 2 جىلداعى ورتاشا ايلىق تابىسىنىڭ 40%-ى.

بيىل جاردەماقىنىڭ مولشەرى 10%-عا ارتىپ, ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءۇشىنشى بالاعا بەرىلەتىن بىرجولعى قولداۋ 164 350 تەڭگەگە جەتسە, ءتورت, ودان دا كوپ بالاعا 272 475 تەڭگە تولەنەدى. جۇمىس ىستەمەيتىن انالار دا نارەستەسى 1,5 جاسقا تولعانعا دەيىن بالا كۇتىمىمەن جاردەماقى الادى. ءبىرىنشى بالاسىنا – 24 912 تەڭگە السا, ەكى بالالى بولعاندا – 29 454 تەڭگە, ءۇشىنشى بالاسى ومىرگە كەلگەندە ءبىر جارىم جىل اي سا­يىن 33 952 تەڭگە الادى. ءتورت, ودان دا كوپ بالاسى بار اناعا
38 493 تەڭگە بەرىلەدى. ال جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ تە ەلدىڭ دەموگرافيالىق احۋالىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسقان ايەلدەرگە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەمدەر قاراستىرىلادى. بالاسى 1,5 جاسقا تولعانشا, ياعني 18 اي بەرىلەتىن الەۋمەتتىك تولەم مولشەرى كەيىنگى ەكى جىلداعى ورتاشا ايلىق تابى­سىنىڭ 40%-ى كولەمىندە بەرى­لەدى. جۇكتىلىك پەن بوسانۋىنا بايلانىستى الەۋمەتتىك تولەم تاعايىندالىپ, مولشەرى كەيىنگى ءبىر جىلداعى ورتاشا ايلىق تابىسىنا قاراي سارالانادى.

 «نەكە جانە وتباسى تۋرالى» كودەكستە كورسەتىلگەندەي بىرگە تۇراتىن, كامەلەتكە تولماعان ءتورت, ودان دا كوپ پەرزەنتى, سونداي-اق 23 جاسقا دەيىنگى كۇندىزگى بولىمدە وقيتىن ستۋدەنت بالالارى بار وتباسىلار كوپبالالى مارتەبەگە يە. ءتورت بالاعا بەرىلەتىن اي سايىنعى جاردەماقى مولشەرى 69 330 تەڭگە, 5 بالاعا 86 673 تەڭگە, 6 بالاعا – 104 017 تەڭگە, 7 بالاعا 121 360 تەڭگە, 8, ودان دا كوپ بالاسى بار وتباسىنىڭ ءار بالاسىنا 17 300 تەڭگەدەن تولەنەدى. ماسەلەن, 11 بالانى ومىرگە اكەلىپ وسىرگەن انا اي سايىن 190 300 تەڭگە جاردەماقى الادى. وتباسىندا مۇگەدەكتىگى بار بالا تاربيەلەپ وتىرعان اتا-اناعا نەمەسە قامقورشىسىنا اي سايىن 81 871 تەڭگە جاردەماقى بەرىلەدى. كوپبالالى انالاردىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا سايكەس ءومىر بويى اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقى تاعايىندالادى, ول تابىسىنا قاراماستان «كۇمىس القا», «التىن القامەن» ماراپاتتالعان ايەلدەرگە تولەنەدى.

ەلىمىزدە ايەلدەر قاۋىمى ونىڭ ىشىندە كوپبالالى انالاردى الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ بىرقا­تار تەتىگى جۇزەگە اسىرىلادى. مەم­لەكەت تاراپىنان جاردەماقى تۇرلەرىنەن وزگە باسپانالى بو­لۋ­عا, كاسىبىن دوڭگەلەتۋگە دە مۇمكىن­دىك مول. ماسەلەن, «وتباسى بانك» تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسار­تۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە تۇرعىن ءۇي زاەمدارىن ۇسىنىپ كەلەدى. ناقتىلاي ايتقاندا, سىياقى مولشەرلەمەسى 2%-دان اسپايتىن الدىن الا نەمەسە ارالىق تۇرعىن ءۇي زاەمدارىن الۋعا ءوتىنىش قابىلدايدى. تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ساناتىنداعىلار اراسىندا ءبىرىنشى كەزەكتە باسپانالى بولاتىنداردىڭ قاتارىندا مۇگەدەكتىگى بار بالالارى نەمەسە ولاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار, جەسىر ايەلدەر, «التىن القا», «كۇمىس القا» يەگەرلەرى, بۇرىن «باتىر انا» اتاعىن العان, سون­داي-اق I, II دارەجەلى «انا داڭقى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان كوپبالالى انالار, كوپبالالى وتباسىلار بار. بىرنەشە جىلدان بەرى تەك ايەلدەر قاۋىمىنا ارنالعان «ۇماي» جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكاسىمەن دە نازىكجاندىلار باسپانالى بولىپ ءجۇر. بۇدان باسقا اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان ايەلدەر دە مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىنە جەكە ساناتتا قاتىسا الادى. باعدارلامانىڭ مەرزىمى – 25 جىل. وسى يپوتەكامەن باسپانالى بولعان ايەلدەرگە سالىقتىق جەڭىلدىك تە بار. تۇرعىن ءۇيدى راسىمدەۋ بارىسىندا كوپبالالى انالارعا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى بار, جالعىزباستى انالارعا باسىم كوڭىل بولىنەدى.

ۇكىمەت ايەلدەردىڭ كاسىپكەر­لىكتى دامىتۋىنا دا ءورىس اشىپ, قولداۋ كورسەتەدى. بيىل دا 400 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشە­رىندە (1 7 30 000 تەڭگە) قايتارىمسىز گرانت بەرىلەدى. كاسىپ اشامىن دەگەن كوپبالالى وتباسىلار, اسىراۋ­شىسىنان ايىرىلۋىنا بايلانىس­تى الەۋمەتتىك جاردەماقى الۋشىلار دا «باستاۋ بيزنەس» جوباسى, بولماسا كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىمەن وقۋ كۋرسىنان وتكەنىن راستاي­تىن سەرتيفيكاتىمەن كاسىبىن باس­تاي الادى. ايەلدەر قاۋىمىنىڭ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا قوسىپ كەلە جاتقان ۇلەسى قوماقتى. شا­عىن جانە ورتا بيزنەس قۇرىلى­مىن­دا ايەل­دەر قاۋىمىنىڭ ۇلەسى 48%-دىڭ ۇستىندە.

بيىل دا ارۋلار مەرەكەسىنە وراي انالار قاۋىمىنا كەي وڭىر­لەردە بىررەتتىك الەۋمەتتىك تولەم بەرىلەدى. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى جىلداعى ءداستۇردىڭ جۇل­گەسىن جالعاپ, ەلوردالىق كوپ­با­لالى, از قامتىلعان 36 مىڭعا جۋىق اناعا الەۋمەتتىك كومەك اۋدارىلادى. تولەم سوماسى 9 830 تەڭگە مولشەرىندە. قارجى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ءبولىنىپ, «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» ارقىلى ەلوردادا تۇراقتى تىركەۋدە تۇرعان كوپبالالى انالارعا بەرىلەدى. حالىق­ارالىق مەرەكەگە وراي بەرى­لە­تىن الەۋمەتتىك تولەمنىڭ مول­شەرى ءار وڭىردە ارقيلى.

 رەسمي ستاتيستيكادا اباي وبلىسىنداعى ايەلدەر قاۋى­مىنىڭ سانى 303 060 بولسا, سونىڭ ىشىندە 19 140 كوپبالالى انا بار. وبلىس اكىمدىگى كامەلەتكە تولماعان ءتورت, ودان كوپ بالاسى بار ارداقتى انالارعا 21 625 تەڭگەدەن بەرۋدى قۇپ كورىپ وتىر. اقمولا وبلىسىنداعى 13 777 كوپبالالى وتباسى بولسا, ولاردىڭ اراسىنداعى «التىن القا», «كۇ­مىس القا» يەگەرلەرىنە 12 975 تەڭگە­دەن 21 625 تەڭگەگە دەيىن بىر­رەتتىك تولەم قاراستىرىلىپ, 3 692 ايەلگە بەرىلمەك. كوپبالالى انالاردىڭ شوعىرى قالىڭ بىردەن-ءبىر ءوڭىر – تۇركىستان وبلىسى. وب­لىستاعى 191 925 كوپبالالى انالار­دىڭ ىشىندە «التىن القا», «كۇمىس القا», «باتىر انا», «انا داڭقى» وردەنىنىڭ يەگەرلەرىنە 8 650 تەڭگە مولشەرىندە ءبىر رەتتىك الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۇراتىن 7 413 كوپبا­لالى وتبا­سى­نىڭ اراسىندا «التىن القا», «كۇمىس القا», «باتىر انا» اتاعىن العان, ءى, ءىى دارەجەلى «انا داڭقى» وردەنى بەرىلگەن انالارعا 43 250 تەڭگەدەن بەرىلسە, ءتورت, بەس بالاسى بار وتباسىلارعا 21 625 تەڭگە­دەن اۋدارىلادى. تەرىسكەيدەگى كوپبا­لالى باتىر انالار ەڭ جوعا­رى بىررەتتىك كومەك الماق. ال پاۆلودار وبلىسىنداعى 11 264 كوپبا­لالى وتباسىنا بىرىڭ­عاي 21 625 تەڭگە مولشەرىندە تولەم بەرىلەدى. ماڭعىستاۋ وب­لى­سىنداعى 56 467 كوپبا­لالى انا­نىڭ اراسىندا «التىن القا», «كۇمىس القا» العان, وزگە دە مارا­پاتقا يە 14 835 انا 15 000 تەڭگە مولشەرىندە تولەم الادى. قا­راعاندى وبلىسىندا 25 705 كوپ­با­لالى انا بار, ونىڭ 23 415-ءى 20 000 تەڭگەدەن تولەم الادى. شى­عىس قا­زاق­ستان وبلىسىنداعى 13 438 كوپبا­لالى وتباسىعا 15 000 تەڭگەدەن بەرىل­مەك. ۇلىتاۋ وبلى­سىنداعى 9 375 كوپ­بالالى انا دا 20 000 تەڭگە­دەن بىر­رەتتىك الەۋ­مەتتىك تولەم الادى.

بيىلعى قاڭتار ايىندا كوپبا­لالى 627,4 مىڭ وتباسى, «التىن القا», «كۇمىس القا» العان نەمەسە بۇرىن «باتىر انا» اتاعىن العان, ءى, ءىى دارەجەلى «انا داڭقى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان 247,8 مىڭ انا مەملەكەتتىك جاردەماقى الدى. دەموگرافيالىق الەۋەتىمىزدى ارتتىرۋعا وراسان ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان التىن قۇرساق انالار ءاردايىم قولداۋعا لايىق.

سوڭعى جاڭالىقتار

بيزنەستەگى بيبىلەر

بيزنەس • بۇگىن, 10:20

سىيلىققا دا تالعام كەرەك

تانىم • بۇگىن, 10:15

كران تىزگىندەگەن ءرازيا

ايەل الەمى • بۇگىن, 10:10

بالا دەپ بايىز تاپپاعان...

قوعام • بۇگىن, 10:05

«الفا» دا انادان تۋادى

پىكىر • بۇگىن, 09:50