بۇگىندە عالىمدار جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن ەكى جوبانى ازىرلەۋ ۇستىندە. ينستيتۋتتىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى, PhD دينا ورالبەكوۆا جوبا تىلدىك تەحنولوگيالار مەن مەديتسينالىق دياگنوستيكانى دامىتۋمەن بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. سونىڭ ءبىرى – قازاق تىلىنە ارنالعان كوپ دەڭگەيلى تىلدىك مودەلدى ازىرلەۋگە باعىتتالعان.
– قازاق ءتىلى مورفولوگيالىق تۇرعىدان كۇردەلى جانە اگگليۋتيناتيۆتى تىلدەر قاتارىنا جاتادى. ونى باستاپقىدا اعىلشىن جانە باسقا دا اناليتيكالىق تىلدەرگە ارنالىپ جاسالعان ستاندارتتى تىلدىك مودەلدەر ارقىلى وڭدەۋ ايتارلىقتاي قيىندىق تۋعىزادى. سوندىقتان اتالعان جوبا اياسىندا قازاق تىلىنە نەگىزدەلگەن ءسوزدىڭ ىشكى قۇرىلىمىن – مورفەمالار, قوسىمشالار مەن ءسوز تۇلعالارىن ەسكەرەتىن تىلدىك مودەلدەۋدىڭ جاڭا ءتاسىلى ۇسىنىلىپ وتىر. مۇنداي ارحيتەكتۋرا دەرەكتەردىڭ سيرەكتىگىنە قاتىستى تۋىندايتىن ماسەلەنى ازايتىپ, قازاق ءتىلى جانە وعان جاقىن تۇركى تىلدەرىندەگى ماتىندەردى تالداۋ كەزىندە مودەلدەردىڭ دالدىگىن ارتتىرادى, – دەيدى دينا ورالبەكوۆا.
ازىرلەنگەن تىلدىك مودەل ءماتىندى قىسقاشا, قۇجاتتاردى جىكتەۋ, ءماتىننىڭ تونالدىلىعىن تالداۋ جانە ينتەللەكتۋالدىق ىزدەۋ سياقتى قولدانبالى مىندەتتەردە پايدالانىلىپ وتىر. جوبانىڭ ماڭىزدى ناتيجەسىنىڭ ءبىرى – ارنايى ماتىندىك دەرەكتەر كورپۋستارى مەن ەكسپەريمەنتتىك پروتوتيپتەردىڭ ازىرلەنۋى. بۇل عىلىمي ناتيجەلەر ۇلتتىق تىلدىك جاساندى ينتەللەكت سەرۆيستەرىن ودان ءارى دامىتۋعا نەگىز بولىپ, بولاشاقتا ءبىلىم بەرۋ جانە مەملەكەتتىك تسيفرلىق پلاتفورمالارعا ەنگىزىلۋى مۇمكىن.
زەرتحانادا جۇزەگە اسىپ جاتقان ەكىنشى ءىرى جوبا – كوز اۋرۋىن ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋدى جاساندى ينتەللەكت ادىستەرى ارقىلى شەشۋدى ماقسات ەتەدى. PhD دينا ورالبەكوۆا اتاپ وتكەندەي, قازىرگى تاڭدا گلاۋكوما مەن ديابەتتىك رەتينوپاتيا سياقتى كوز اۋرۋلارىنىڭ كەڭ تارالۋى بۇل پاتولوگيالاردى دەر كەزىندە انىقتاۋدىڭ كورۋ قابىلەتىن ساقتاۋداعى ماڭىزىن ارتتىرىپ وتىر. وسىعان وراي كوز ءتۇبىنىڭ بيومەديتسينالىق كەسكىندەرى مەن رەتينالدى توموگراممالاردى تالداۋعا ارنالعان ينتەللەكتۋالدىق جۇيە ازىرلەندى. ۇسىنىلعان شەشىمنىڭ نەگىزىندە ماشينالىق جانە تەرەڭ وقىتۋ ادىستەرى, سونىڭ ىشىندە كونۆوليۋتسيالىق نەيروندىق جەلىلەر, سونداي-اق ساراپتامالىق جانە بۇلدىر لوگيكاعا نەگىزدەلگەن شەشىم قابىلداۋ مودەلدەرى قولدانىلعان. بۇل ءتاسىل كوزدىڭ تور قابىعىنىڭ كەسكىندەرىن اۆتوماتتى تۇردە وڭدەۋگە جانە سەگمەنتاتسيالاۋعا, اۋرۋلاردىڭ باستاپقى ساتىلارىنا ءتان قۇرىلىمدىق وزگەرىستەردى انىقتاۋعا, سونداي-اق دياگنوستيكانىڭ دالدىگى مەن سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشادى.
ازىرلەنگەن جۇيە مەديتسينالىق مەكەمەلەردە پراكتيكالىق قولدانۋعا باعىتتالعان جانە وفتالمولوگ دارىگەرلەر ءۇشىن ءتيىمدى كومەكشى قۇرال بولا الادى.
الماتى
