سۋرەتتى تۇسىرگەن – الەكساندر مارچەنكو
بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا شامامەن ءتورت مىڭعا جۋىق كامەرا ورناتىلعان. ونىڭ ىشىندە, 180-ءى اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن رەتىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇعان جىلدامدىق ولشەگىشتەر, جول قيىلىستارىنداعى باقىلاۋ جۇيەلەرى, اقىلدى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى كىرەدى. كەشەندەردىڭ سانى جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 300-گە ارتىپ كەلەدى. بيىل دا قوسىمشا 300 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلادى.
قازىر قالا اۋماعىندا بەت-الپەتتى تانۋ مۇمكىندىگى بار شامامەن 100 بەينەباقىلاۋ كامەراسى جۇمىس ىستەپ تۇر. وتكەن جىلى بۇل جۇيە ىزدەۋدە جۇرگەن 268 ازاماتتى انىقتاۋعا كومەكتەسىپتى. بىرەگەي پلاتفورما بىرىڭعاي قاۋىپسىزدىك اقپاراتتىق رەسۋرستارى كەشەنىمەن, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ىزدەستىرۋ دەرەكقورلارىمەن ينتەگراتسيالانعان.
قاراعاندىدا كەيىنگى جىلدارى قولعا الىنعان تسيفرلىق جوبالاردىڭ ءبىرى – باعالار مونيتورينگى جۇيەسى. بۇگىندە جۇيە «ماگنۋم», «كورزينا», «ايان» سۋپەرماركەتتەرىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. دەرەكتەر سايتقا اۆتوماتتى تۇردە جينالادى, ال سايتتا جوق ساۋدا جەلىسىندەگى اقپارات قولمەن ەنگىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا پلاتفورمادا 100 مىڭنان استام الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك ءونىمى بار.
– بەلگىلى ءبىر ءونىمدى تاڭداپ, ونىڭ ناقتى باعاسىن كارتادان كورۋگە بولادى. مىسالى, ءبىر تاۋاردىڭ قۇنى 166 تەڭگە بولسا, بۇل دەرەك پارسينگ ارقىلى ناقتى دۇكەننەن الىنعان. جۇيە اقپاراتتى ويدان شىعارمايدى, بارلىعىن اۆتوماتتى تۇردە جينايدى. سونداي-اق كارتادان دۇكەننىڭ ناقتى ورنالاسقان ورنىن دا كورە الاسىز. باعالار مونيتورينگى جوباسى «Android» جانە «iOS» پلاتفورمالارىنداعى ءموبيلدى قوسىمشا فورماتىندا قولجەتىمدى. كەز كەلگەن قالا تۇرعىنى «KrgPrice.kz» سايتىنا كىرىپ, لوگين مەن قۇپيا ءسوزسىز قاجەتتى اقپاراتتى ەركىن كورەدى, – دەيدى وبلىستىق اقپاراتتاندىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى كونستانتين يلنيتسكي.
باسقارما الداعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىكپەن شەكتەلمەي, قالا تۇرعىندارىنا ماڭىزدى باسقا دا تاۋارلاردىڭ باعاسىن باقىلاۋعا ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. «Small» ساۋدا جەلىسىندەگى باعالار دا مونيتورينگكە الىنباق. بۇل ارقىلى قانتتىڭ قاي دۇكەندە ارزان, ۇننىڭ قاي جەردە قىمبات ەكەنىن سالىستىرىپ, باعالىق كارتا جاساۋعا مۇمكىندىك تۋادى. جوبا تۇرعىندارعا ناقتى ءارى ءتيىمدى اقپارات بەرەدى.
«تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا ىسكە قوسىلعان «TreeMap» جۇيەسى «TreeMap» قالانىڭ بارلىق جاسىل بەلدەۋلەرىن كارتاعا تۇسىرەدى. قالا اۋماعىندا جالپى سانى 863 مىڭ تال تىركەلگەن. «TreeMap» جۇيەسى اعاشتاردى تەك تىركەۋمەن شەكتەلمەي, ولاردىڭ سانيتارلىق جاعدايىنا, ءوسۋ دەڭگەيىنە, تۇرىنە قاراي اۆتوماتتى تۇردە جىكتەي الادى.
– مىسالى, كارتادا ءبىر قارايعان تەرەك ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ تۇر دەلىك. ونىڭ قاشان وتىرعىزىلعانىن, دۇرىس وسپەۋ سەبەبىن نەمەسە ارنايى ينفەكتسيانىڭ ىقپالىن انىقتاۋ قاجەت. كليماتتىق فاكتورلار دا اعاشتىڭ دامۋىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. بۇل تەك دەندرولوگتەر مەن ەكولوگتەردىڭ زەرتتەۋ وبەكتىسى عانا ەمەس, ءبىزدىڭ تەحنيكالىق ماماندار ءۇشىن دەرەكتەردى جيناپ, ولاردى جىلدام ءارى ءتيىمدى وڭدەۋ مىندەتى تۇر. ءموبيلدى قوسىمشاعا قوسىلعان نەيروندىق جەلى ءۇش فوتوسۋرەت ارقىلى اعاشتىڭ ءتۇرىن انىقتاپ, بيىلدان باستاپ وعان قاجەتتى كۇتىم شارالارىن دا ۇسىنا الادى, – دەيدى قاراعاندى وبلىستىق اقپاراتتاندىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى كونستانتين پاۆلوۆيچ.
ءداستۇرلى ءادىس بويىنشا مامان 763 مىڭ اعاشتى جاياۋ ارالاپ, ارقايسىسىنىڭ كوورديناتتارىن كارتاعا ەنگىزۋى قاجەت ەدى. بۇل – وتە قىمبات ءارى كوپ ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىن جۇمىس. ال «TreeMap» ارقىلى كەز كەلگەن ەرىكتى اعاشتى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, گەولوكاتسياسىن بەلگىلەي الادى. سول ساتتە اعاش اۆتوماتتى تۇردە كارتاعا ەنگىزىلىپ, نەيروندىق جەلى ونىڭ ءتۇرىن انىقتايدى.
بۇل جۇيە تەك ەسەپ جۇرگىزۋمەن شەكتەلمەيدى. ول قالانىڭ جاسىل جەلەكتەرىن ءتيىمدى باسقارۋعا, اۋرۋ اعاشتاردى ۋاقتىلى انىقتاۋعا, تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىن جۇيەلى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قالا جولدارىنىڭ ساپاسىن اۆتوماتتى تۇردە باقىلاۋعا ارنالعان «JoLScan» جۇيەسى بىرنەشە جىلدان بەرى سەنىمدى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. جوبا ۋاقىت وتكەن سايىن جەتىلىپ, ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرا ءتۇستى. بۇل جۇيەنىڭ باستى ماقساتى – كولىكتەر قوزعالىسىنا قاۋىپ توندىرەتىن وي-شۇڭقىرلاردى انىقتاۋ, جول قىزمەتتەرىنە ناقتى دەرەكتەر بەرۋ.
– بۇرىن تەلەفون اكسەلەرومەترىن پايدالانىپ, جولداعى وي-شۇڭقىرلاردى تىركەيتىنبىز. تەلەفون اۆتوكولىكتىڭ پانەلىنە ورناتىلادى دا, كولىك ويىققا تۇسكەن ساتتەگى دەرەكتەر كارتاعا ەنگىزىلەتىن. وسىنداي ادىسپەن بىرنەشە جوبامىزدى جۇزەگە اسىردىق. ال نەيروندىق جەلىلەر بۇل ۇدەرىستى ەداۋىر جەڭىلدەتتى. قازىر جولداعى ويىقتار ناقتى كورسەتىلەدى, – دەيدى باسقارما باسشىسى كونستانتين پاۆلوۆيچ.
جۇيە تەك جولداعى ويىقتاردى قاداعالاپ قانا قويمايدى, قالالىق قىزمەتكە تىكەلەي حابارلاما جولدايدى. مىسالى, قۇدىق قاقپاعى سىنعان جاعدايدا «JoLScan» اۆتوماتتى تۇردە ونىڭ ورنىن كارتادا بەلگىلەپ, قىزمەتكەرلەرگە سيگنال بەرەدى. قىسقى كەزەڭگە ارنالعان داتاسەت قازىرگى ۋاقىتتا قاناتقاقتى رەجىمدە ءۇش اۆتوبۋس پەن ەكى جەڭىل كولىكتە سىناقتان ءوتىپ جاتىر. سونىمەن قاتار №43, №45, №53 اۆتوبۋستارىنا ورناتىلعان جۇيە قالاداعى ەڭ ۇزىن كوشەلەردىڭ ءبىر بولىگىن قامتيدى.
– قىتايلىق كوپفۋنكتسيالى «YOLO» مودەلى نەگىزىندە جولداعى 15-تەن استام ءارتۇرلى اقاۋدى انىقتاي الامىز. جارىق باعاندارىنىڭ ىستەن شىعۋى, جولعا تۇسكەن قوقىس قالدىقتارى, جىراقتار, ويىقتار – ءبارىن كورەمىز. ءتىپتى ءسونىپ قالعان نەمەسە ىستەن شىققان باعدارشامداردى دا تىركەي الامىز. بۇرىن نەيروندىق جەلى تەك ويىقتاردى انىقتايتىن, ەندى فۋنكتسياسى ايتارلىقتاي كەڭەيدى. كورشى قىتايدىڭ ەسەپتەۋ قۋاتى بىزدىكىنەن الدەقايدا جوعارى ەكەنىن بىلەمىز. دەگەنمەن بۇل جوبانى IT-سۋۆەرەنيتەت تۇرعىسىنان دامىتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. وسى باعىتتا جۇمىس بيىل دا جالعاسادى, – دەيدى كونستانتين پاۆلوۆيچ.
قاراعاندىدا جۇرگىزۋشىلەردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەۋگە ارنالعان جاڭا «Park.king» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جۇيە قالاداعى بەينەكامەرالاردى پايدالانىپ, ءار پاركينگتىڭ بوس نەمەسە تولى ەكەنىن ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە باقىلايدى. وسى اقپارات سەرۆيسكە جىبەرىلىپ, جۇرگىزۋشىلەر قاي تۇراقتىڭ بوس ەكەنىن الدىن الا كورە الادى.
– قالاداعى بارلىق كامەرالاردىڭ ىشىندە تەك 350-ءى پاركينگتەردى باقىلايدى. بيىل ءبىز وسى باعىتتاعى جۇمىستى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز: ساۋدا ورتالىقتارى, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ نۇكتەلەرى جانە ءىرى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە جۇيەنى ىسكە قوسامىز, – دەيدى كونستانتين يلنيتسكي.
بيىل «التىن اربا» بازارى, ءىرى ساۋدا ورتالىقتارى جانە حقو ورتالىقتارىندا جۇيەنى ورناتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن بىرگە جەكە ءموبيلدى قوسىمشا ازىرلەۋدىڭ قاجەتى جوق. ونىڭ ورنىنا ۆەب-سەرۆيس ىسكە قوسىلادى, ال اقپارات «Yandex» پلاتفورماسىمەن ينتەگراتسيالانادى. كەلەشەكتە اۆتوتۇراقتار «ياندەكس.كارتادا» كورسەتىلەتىن بولادى, بۇل جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن جۇيەنى ودان ءارى قولايلى ءارى قولجەتىمدى ەتەدى.
قاراعاندى وبلىسىندا رەسپۋبليكا بويىنشا كوستانايدان كەيىنگى ەكىنشى ءوڭىر بولىپ ىسكە قوسىلعان اپپاراتتىق-باعدارلامالىق «اقىلدى جاياۋ جۇرگىنشى» كەشەنى تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە ناقتى ناتيجە كورسەتىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا وبلىس اۋماعىندا مۇنداي كەشەندەردىڭ سانى – 22-گە جەتكەن: 12-ءسى – قاراعاندىدا, 10-ى – تەمىرتاۋدا ورناتىلعان.
اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن ورناتىلعان جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرىندە جاياۋ جۇرگىنشىلەر قاتىسقان جول-كولىك وقيعالارى تىركەلمەگەن. جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءتارتىبى دە ايتارلىقتاي جاقسارعان.
– قوستانايلىق ارىپتەستەرىمىز بىزدەن ءبىر قادام الدا – ولاردىڭ جۇيەسى «Yandex» پلاتفورماسىمەن بىرىكتىرىلگەن. ءبىز جوبانى ولاردان كەيىن ىسكە قوستىق. قازىرگى ۋاقىتتا جۇيەدە 206 باعدارشام نىسانى كورسەتىلگەن. كەشەن نەيروندىق جەلىلەر ارقىلى بەينەاعىندى تالدايدى. ەگەر بەلگىلى ءبىر اۋماقتا جاياۋ جۇرگىنشىلەر مەن كولىك قوزعالىسىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن جاعداي انىقتالسا, جۇيە بۇزۋشىلىقتى اۆتوماتتى تۇردە بەلگىلەپ, اقپاراتتى اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسىنا جولدايدى. جۇيەنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيداسى قاراپايىم بولىپ كورىنگەنىمەن, ونىڭ ارتىندا اۋقىمدى ءارى كۇردەلى ەڭبەك جاتىر, – دەيدى باسقارما باسشىسى كونستانتين پاۆلوۆيچ.
«اقىلدى جاياۋ جۇرگىنشى» كەشەنى – قالاداعى جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ناقتى تەتىگى. جۇيە ادامداردىڭ ءومىرىن ساقتايدى, جۇرگىزۋشىلەر ءتارتىبىن جاقسارتادى جانە قالاداعى ينفراقۇرىلىمدى تسيفرلىق نەگىزدە باسقارۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتەدى.
قاراعاندى وبلىسى
