تۇركىستانداعى كونگرەسس-حولل عيماراتىندا ۇيىمداستىرىلعان كەزدەسۋگە مىڭنان اسا ادام قاتىستى. اشىق ءارى مازمۇندى اڭگىمە بارىسىندا قاتىسۋشىلار ءوز پىكىرلەرىن ەركىن ءبولىسىپ, كوكەيلەرىندەگى ساۋالدارىن قويدى. جۇرتشىلىق اتا زاڭنىڭ ەل بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزى, تاريحي داستۇرلەر ساباقتاستىعى, قوعامنىڭ توپتاسۋى مەن ەلدىڭ دامۋىنداعى رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ الاتىن ورنى تۋرالى ايتتى.
كواليتسيا مۇشەسى جاقسىبەك قۇلەكەەۆ جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋدىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
«قاسىم حاننىڭ «قاسقا جولى» جانە ەسىم حاننىڭ «ەسكى جولى» زاڭدار جيناعى – قازاق حالقى تاريحىنداعى العاشقى زاڭدار. ياعني العاشقى كونستيتۋتسيالىق نورمالار بولدى. ولار ءدال وسى جەردە, تۇركىستاندا جاسالعان. كەيىن تاۋكە حان تۇسىندا «جەتى جارعى» زاڭدار جيناعى قابىلداندى. تۇركىستان تۇرعىندارىنا بۇل سوزدەردى ءتۇسىندىرۋدىڭ قاجەتى جوق. ءۇش ۇلى بي – تولە بي, ايتەكە بي جانە قازىبەك بي ءدال وسى جەردە جينالىپ, سول زاڭدى قابىلدادى. بۇل زاڭ حالىق بىرلىگىن جانە قازاق حاندىعىن ساقتاۋدىڭ نەگىزى بولىپ, ءوز زامانىنىڭ ەڭ پروگرەسسيۆتى قۇقىقتىق قۇجاتتارىنىڭ ءبىرى سانالدى. ەگەر تاريحقا مۇقيات قاراساق, قازاق حالقى تاريحىنداعى ەڭ ماڭىزدى قۇقىقتىق نورمالاردىڭ كوپشىلىگى ءدال وسى توپىراقتا قابىلدانعانىن بايقايمىز», دەدى ول.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە دەموگرافيالىق پروبلەمالار, قۇندىلىقتار داعدارىسى تۋىنداپ وتىرعانىنا توقتالدى. ول بۇگىنگى تاڭدا جاستار تاربيەسىندە تسيفرلى پلاتفورمالاردىڭ ىقپالى ارتىپ كەلە جاتقاندىقتان, اتا زاڭىمىزدا ادام كاپيتالىن قالىپتاستىرۋعا, عىلىم مەن يننوۆاتسيانى دامىتۋعا جانە وتباسىنا قولداۋ كورسەتۋگە ەرەكشە ورىن بەرىلگەنىنە ءمان بەردى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ءۇنزيلا شاپاق جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ الەۋمەتشىل زاڭدىق الەۋەتىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى قايرات بالابيەۆ 2023 جىلى تۇركىستان قالاسىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىنىڭ «ادىلەتتى قازاقستان – ادال ازامات» تاقىرىبىنا ارنالعانىنا توقتالدى. وسى ادال ەڭبەك, ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارى جانە پاتريوتيزم قاعيدالارى بۇگىنگى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنا ەنىپ وتىر.
«دارا ۇرپاق» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى رۋحابزا قالداربەك كونستيتۋتسيا جوباسىنداعى اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى نورماعا نازار اۋداردى. ول كەيدە بالالاردىڭ جاۋاپسىزدىعىنىڭ ارتىندا جاۋاپسىز اتا-انالار تۇراتىنىنا توقتالدى. كونستيتۋتسيا ارقىلى بالاعا قامقورلىق جاساۋ مەن تاربيە بەرۋدى اتا-انانىڭ مىندەتى رەتىندە بەكىتۋ – بالالاردى قورعاۋدىڭ ماڭىزدى كەپىلى بولىپ, كوپتەگەن الەۋمەتتىك پروبلەمانىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەتىنىن ايتتى.
كاسىپكەر ەربول كوكەنوۆ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىمەن مۇقيات تانىسىپ, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان نورمالاردى ەرەكشە قولداعانىن ايتتى. ول تۇركىستان قالاسىندا اشىلعان ينكليۋزيۆتىك تەاتردى, وندا مۇگەدەكتىگى بار بالالار ۇلكەن ساحنادا ونەر كورسەتە العانىن مىسالعا كەلتىردى. سونىمەن قاتار اتا زاڭدا بەكىتىلگەن تەڭ مۇمكىندىكتەر كەپىلدىكتەرى ناعىز ءادىل ءارى ادامگەرشىلىككە نەگىزدەلگەن قوعام قۇرۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
ودان ءارى كواليتسيا مۇشەلەرى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرىمەن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىستى. تۇركىستان وبلىسى ەلىمىزدەگى ەڭ كوپەتنوستى وڭىرلەردىڭ ءبىرى, مۇندا 50 ەتنوس وكىلى تۇرادى. سوندىقتان جەرگىلىكتى تۇرعىندار تىنىشتىق پەن تاتۋلىقتى ەرەكشە باعالايدى. كواليتسيا مۇشەلەرى جاڭا كونستيتۋتسيادا ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقى ۇعىمى قامتىلعانىن, ول ەتنوستىق تەگىنە قاراماي, بارلىق ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل – ەلىمىزدە ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان ۇلكەن قادام. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ اسسامبلەيانىڭ ءرولىن ترانسفورماتسيالاپ, حالىق كەڭەسىن قۇرۋ – ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ىستەرگە ارالاسۋىن كەڭەيتەتىن, قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا ۇلەس قوساتىن ماڭىزدى جۇيەلى شەشىم ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«قازاق گازەتتەرى» سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى تۇركىستاننىڭ ارعى-بەرگى تاريحى تۇركى جانە باسقا دا ەتنوستاردى بىرىكتىرۋشى كۇشكە يە ەكەنىن جانە وسىنداي قۇندىلىقتار اتا زاڭ جوباسىندا جازىلعانىن ايتتى.
سونداي-اق كواليتسيا مۇشەلەرى لوكوموتيۆ دەپوسىنىڭ تەمىرجولشىلارىمەن كەزدەستى. اڭگىمە تۇراقتى جۇمىس, قاۋىپسىزدىك جانە ەڭبەك ادامىنا دەگەن قۇرمەتتىڭ ءمان-ماڭىزىنا ارنالدى. وسىنداي ماماندار كۇن سايىن ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىنىڭ تولاسسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
سودان كەيىن دەلەگاتسيا مۇشەلەرى «شاعا» يندۋستريالىق پاركىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. كاسىپورىندار الاڭىندا جۇمىسشىلارمەن جانە ماماندارمەن كەزدەسۋ ءوتىپ, ونەركاسىپتىڭ دامۋى, كاسىپكەرلىك جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
وسى كۇنى كواليتسيا مۇشەلەرى شاعا اۋىلىنىڭ حالقىمەن دە جۇزدەستى. اڭگىمە بارىسىندا تۇرعىندار الداعى رەفەرەندۋم تۋرالى پىكىرلەرىمەن ءبولىسىپ, اۋىلدى دامىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ مەن الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى.
