ادەبيەت • 30 قاڭتار, 2026

قۇلا تۇزدەگى جالعىزدىق

10 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بەلگىلى قالامگەر داۋرەن قۋاتتىڭ «مىسىق پەن مارۋسيا» اتتى شاعىن اڭگىمەسى بار. بالا-شاعاسى قاراماي تاستاپ كەتكەن ورىس كەمپىردىڭ ايانىشتى تاعدىرىن وزەك ەتكەن وسى ءبىر تۋىندى ءبىر كەزدەرى تۋعان جەرىنەن تامىرىن ءۇزىپ, جات ولكەگە «تۋ تىككەندەردىڭ» ىشكى شەرىن تولعايدى.

قۇلا تۇزدەگى جالعىزدىق

«مىسىق پەن مارۋسيانى» وقىعاندا ەسىمىزگە بىردەن اقىن الىبەك شەگەبايدىڭ «قورادا ەمەس, قاباتتى ۇيدە تۇراتىن, الماتىدا يتتەر نەتكەن با­قىتتى» دەيتىن ولەڭى ءتۇستى. ءيتتى قايدام, ءزاۋلىم-ءزاۋلىم حان سارايلاردا تۇراتىن كەي مىسىقتاردىڭ جاعدايى ءۇيسىز-كۇيسىز قاڭعىرىپ جۇرگەن قاراشادان جاقسى ەكەنىن قايىرا سەزىنىپ جۇرەك قۇرعىر شىم ەتە ءتۇستى.

داۋرەن قۋاتتىڭ اڭگىمەسىنە سىرت كوزبەن قاراعاندا الدەبىر مارۋسيا اتتى قارت اجەيدىڭ مى­سىعى حاقىنداعى قاراپايىم حيكاياداي كورىنەدى. الايدا ءماتىن  استارىنداعى وي تولقىنى تۋلاپ, تاۋ وزەنىندەگى ءداۋ تاستاردى دومالاتىپ, جانىڭىزدى جانشىپ وتكەندە ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسەسىز. اڭگىمەنىڭ سوڭعى نۇكتەسىنە دەمىگە جەتىپ, سۋعا كەتىپ تال قارماعان جانداي جاعادا جاۋراپ تۇرعانىڭىزدى سەزەسىز. ويتكەنى اۆتور جەكە ادامنىڭ تاعدىرىنان سىر شەرتە وتىرىپ, ءدال ومىردەگىدەي ەتىپ تۇتاس ءبىر داۋىردەگى قوعامدىق احۋال­دىڭ كارتيناسىن قاشاپ شىققان.

باستى كەيىپكەر مارۋسيا اگافەۆ­نا پولكوۆنيك كۇيەۋى ۇلدە مەن بۇلدەگە وراپ, بۇل ومىر­­دە كولدەنەڭ قيىندىق بار دەپ ويلاتپاعان, باسقانى بىلاي قويىپ, كورشى-قولاڭدى دا مەنسىنە قوي­ماعان تاكاپپار – كەردەڭ ايەل. بىراق ۋاقىت ۇرشىعى شىر اينالىپ, جان جارى و دۇنيەگە اتتانعان سوڭ, دۇنيە استان-كەستەن بولىپ, اكەسىنىڭ بايلىعىنا تالاسقان بالا-شاعاسى شەشەنى كەرەك ەتپەي مارۋسيا ءتىرى جەتىمگە اينالادى.

ءيا, اعايىن-تۋىس, كورشى-قولاڭعا سىيى جوق جاندار جال­عىزدىقتىڭ قۇلا تۇزىندە قالىپ, ءۇي جانۋارىن باعاتىنى, بۇل ءداس­تۇر قازىر باتىس ەلدەرىندە قالىپتى جاعدايعا اينالعانى بارشاعا ءمالىم. سونداي-اق وتباسىنا دا, وتانعا دا قاجەتسىز بولىپ قالعان جالعىزىلىكتى جان­داردىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگى ارتىپ, ءوزىنىڭ «الدەكىم» ەكەنىن دالەلدەۋ ماقساتىندا  اينالاسىن مازالاپ, داۋ-جانجال تۋعىزۋ­مەن كۇنەلتەتىنى بار. اۆتور وسى مىنەزدى ءدال باسىپ, تار قۇرساعىن كەڭىتكەن ۇل-قىزىنا قاجەت بولماي قالعان جەتىم كەم­پىردىڭ مىسىعى جوعالعاندا قوعامدىق دۇربەلەڭ تۋعىزعانىن ساركازممەن ادەمى اڭگىمەلەگەن. ادامنىڭ قۇنى جوق قوعامدا ورىس كەمپىر­دىڭ مىسىعىن تاۋىپ بەرمەككە تىراشتانعان شەندىلەردىڭ قى­لىعىنا قاراپ نە كۇلەرىڭدى, نە كۇرسىنەرىڭدى بىلمەيسىڭ. كەيىنگى وتىز جىلدىقتاعى ىققا جى­عىل­عىش, ىڭعايعا كونگىش ءوز بەي­نەمىزدى, قۇلدىق پسيحولوگيامىزدى اينادان قاراپ تۇرعانداي كۇي سىي­لاعان وسى ءبىر ساركازمنىڭ سوڭى قاتاڭ رەاليزمگە ۇلاسقاندا تۇلا بويىڭ شىمىرلاپ, جانىڭ تۇرشىگەدى. وعان مىسال رەتىندە باعزىدا باي-باعلان ءومىر ءسۇرىپ, كەيىن مىسىقپەن عانا قالعان مارۋسيا كەمپىردىڭ پاتەرشىلەرىن پوليتسياعا ۇستاتىپ جىبەرەتىن تۇسىن كەلتىرۋگە بولادى. 

– ء«بىز – مارۋسيا اپايدىڭ داچاسىندا تۇراتىن پاتەرشىلەرمىز. باراتىن جەرىمىز تىم الىستا بول­عان سوڭ وسىندا تۇنەپ قالىپ ەدىك.

«ە-ە, الگى ەكەۋى ەكەن عوي». مارۋسيا ويىن جيعانشا, الدىنا سەرەيگەن ۇزىن بويلى, ات جاقتى پودپولكوۆنيك شەنىندەگى وفيتسەر تىكتەلىپ تۇرا قالدى:

– راحمەت, سىزگە, مارۋسيا اگافەۆ­نا. كوپتەن بەرى ءىزىن جا­سى­رىپ جۇرگەن اسا قانقۇيلى قاراقشىلاردى ۇستاۋعا كومەكتەس­تى­ڭىز. سول ءۇشىن سىزگە بولىمشە اتىنان العىس ايتامىن. سەرگەكتىگىڭىزدى, باتىلدىعىڭىزدى ەرتەڭ گازەتكە دە جازىپ, وزگە قارتتارعا ۇلگى ەتەمىز.

سىبىرلەپ اتقان تاڭنىڭ اق توزاڭى الاكەۋىمدەگەن اۋلادان پاتەرشى ەركەكتىڭ شىرىلداعان داۋىسى ەستىلدى:

– ىشكە تەپپەڭىزشى, اعاي, ىشكە تەپپەڭىز, ايەلىم عوي, جۇكتى ەدى. ىشكە تەپپەڭىز!».

پاتەر جاعالاعان جۇكتى كەلىن­شەك­تىڭ مارۋسيا اگافەۆنانىڭ جوعالعان مىسىعى قۇرلى قۇنى جوقتىعىن ايتقان اۋىزعا وڭاي عوي. بۇل جايىندا تارقاتا اڭگى­مەلەر بولساق, ءسوز ۇزارادى. سون­دىقتان وسى تۇستان شالت بۇرى­لىپ, وي ءدۇربىسىن باستى كەيىپ­كەر­دىڭ قاتىگەزدىگى تاراپىنا بۇرىپ جىبەرگەندى ءجون ساناي­مىز. ويتكەنى قالامگەردىڭ شەبەرلىگى سول وقىرمان قانشا جەردەن كەر­دەڭ كەمپىر ايار بولسا دا, ونى جەك كورمەيدى. كەرىسىنشە, انا رەتىندە اياپ, بۇگىنگى قوعامدا ءدال وسىنداي تيپتەگى جانداردىڭ كوپتىگىنە يلاناسىڭ. جازۋشى وسى بەينە ارقىلى بۇگىنگى ومىردەگى ەكىجۇزدى جاناشىرلىق پەن جاساندى ۇرانشىلدىقتى استارلاي تارقاتىپ, ادام تاعدىرىنا سەل­قوس قارايتىن, دابىراعا دايىن قا­تىگەز قوعامنىڭ بەينەسىن سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي بەينەلەپ بەرگەنىن تۇيسىنەسىڭ. بويىنداعى بار انالىق مەيىرىمى مەن جان جىلۋىن اياماي, تۋعان پەرزەنتى سەكىلدى الپەشتەپ وسىرگەن سول مىسىق تۋىپ, كوپ مىسىق بولىپ,  ولگەن كەمپىردىڭ ءمايىتىن تالاپ جەيتىن تۇسىنا كەلگەندە اۋىر سوققى العان جانداي ەسەڭگىرەپ قالاسىز.

ول ەسەڭگىرەۋ ءالى دە ۇزاق ۋاقىت­قا سوزىلارىنا ءسوز بەرەمىن!

سوڭعى جاڭالىقتار