سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – جۇماباي مۇسابەك
ارحيۆ قازىناعا تولىپ تۇر
جەتىسۋ وبلىسى قۇرىلعاننان بەرى مادەنيەت سالاسىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. وڭىردە 29 جاڭا مادەنيەت ءۇيى بوي كوتەردى. بۇگىندە 6 مادەني نىساننىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بيىل 36 مادەني نىسان كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلەدى. وبلىستا بارلىعى 138 رۋحاني مەكەمە بولسا, سونىڭ قىرىققا جۋىعى تولىق ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ساحنالىق كيىمدەر, مۋزىكالىق اسپاپتار, LED ەكراندار مەن زاماناۋي كومپيۋتەرلىك جابدىقتارمەن جابدىقتالعان بۇل نىسانداردىڭ مادەني ءومىرى قايناپ تۇر.
«ارينە, بارلىق مادەني وشاقتىڭ جاعدايى بىردەي ءمىنسىز دەۋگە كەلمەيدى. شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە بار. 2026–2029 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسىنا جاريالانعان موراتوري جاڭا عيماراتتاردىڭ سالىنۋىن ۋاقىتشا تەجەگەنىمەن, قازىرگى جوندەۋ جۇمىستارى توقتامايدى. بۇل باعىتتاعى جوسپارلار جاسالىپ قويعان. وبلىستىق اكىمدىكتىڭ قولداۋى دا ايقىن سەزىلەدى. ءبىز الماعايىپ جىلدارى جەتىسۋ مادەنيەتىنىڭ ساقتالىپ قالۋىنا جانىن سالعان ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىن كوزبەن كورىپ وستىك. تەاتردىڭ تۇتاستىعىن ساقتاۋدا الماحان, كەندەباي, ءاليحان سىندى ونەر تارلاندارىنىڭ ەڭبەگى ولشەۋسىز بولسا, م.تولەباەۆ اتىنداعى وركەستردىڭ بۇگىنگە جەتۋىنە ءالي الپىسباەۆتىڭ جانكەشتى ەڭبەگى ەرەكشە. ءوز قاراجاتىنىڭ جارتىسىن وركەسترگە جۇمساپ, ۇجىمدى سىن ساعاتتان الىپ شىققان سول بۋىننىڭ ونەگەسى مول», دەيدى وبلىستىق مادەنيەت, قۇجاتتاما جانە ارحيۆتەر باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۋانىش سۇلەيمەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كىتاپحانالار مەن مادەنيەت ۇيلەرى قاتار دامىپ كەلەدى. كوپتەگەن كىتاپحانا ونەر وشاقتارىنىڭ ىشىندە ورنالاسقاندىقتان, ولاردىڭ جاعدايى دا بىرگە جاندانىپ وتىر. وعان قوسا وبلىس مۋزەيلەرىنىڭ جۇمىسى تولىق جولعا قويىلعان. ماسەلەن, م.تىنىشباەۆ اتىنداعى ولكەتانۋ مۋزەيىن زاماناۋي تالاپقا ساي قايتا جاڭعىرتۋ جوسپاردا بار. عيماراتقا قوسىمشا قابات سالىنىپ, كونفەرەنتسيا زالى, ارنايى ەكسپوزيتسيالىق الاڭدار مەن قىزمەتتىك بولمەلەر قاراستىرىلماق. سونداي-اق وبلىستىق كىتاپحانانى دا جاڭاشا قالىپقا كەلتىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ارحيۆ عيماراتى. بۇگىندە وبلىس ورتالىعىنداعى ارحيۆ قورى 99 پايىزعا تولىپ, قۇجات قابىلداۋ مۇمكىندىگى شەكتەلگەن. وسىعان بايلانىستى ارحيۆ عيماراتىنىڭ الدىنا 600 شارشى مەترلىك قوسىمشا نىسان سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. كوبىنە ارحيۆكە جۇگىنەتىندەر – زەينەت جاسىنا جەتكەن ازاماتتار. ولار زەينەتاقى مولشەرىن كوبەيتۋ نەمەسە ناقتىلاۋ ءۇشىن, قاي جىلى, قاي مەكەمەدە قىزمەت اتقارعانىن دالەلدەۋ ماقساتىندا كەلەدى. وسىنداي ساتتەردە ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى ءاربىر پاراقتى ءجىتى تەكسەرىپ, قاجەتتى مالىمەتتى تاۋىپ, ازاماتتارعا قولعابىس ەتەدى. بۇل – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك پەن توزىمدىلىكتى تالاپ ەتەتىن ەڭبەك.
«ارحيۆشىلەردىڭ جۇمىسى قاراپايىم كورىنگەنىمەن, اسا اۋىر جاعدايدا جۇزەگە اسادى. تابيعي تازا اۋاسى جوق بولمەلەردە, ارنايى تەمپەراتۋرالىق رەجىم ساقتاي وتىرىپ, كۇنى بويى تىنىمسىز قىزمەت ەتەدى. قۇجاتتار ارنايى قاتىرمالاردا ساقتالادى. سەبەبى قاعازعا قونعان ءاربىر شاڭ-توزاڭ – جازۋدىڭ جاۋى. ۋاقىت وتە كەلە ول قاعازداعى ءماتىندى جەپ, ءوشىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. وسى ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە كەلە, باسقارما تاراپىنان ارحيۆ ءىسىن زاماناۋي تالاپتارعا بەيىمدەۋ ماقساتىندا ەكى بىردەي پلان-سكانەر ساتىپ الىندى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ادامدار جىلىنا ءبىر-ەكى رەت رەنتگەنگە تۇسسە, پلان-سكانەردىڭ ادام اعزاسىنا تيگىزەر اسەرى سوعان شامالاس. سوندىقتان ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى ارنايى قورعانىش كيىممەن جۇمىس ىستەيدى», دەيدى باسقارما باسشىسى.
بۇگىندە ارحيۆشىلەر كۇنىنە شامامەن مىڭعا جۋىق قۇجاتتى پلان-سكانەردەن وتكىزىپ, ەلەكتروندى نۇسقاعا كوشىرىپ جاتىر. بۇل جۇمىس – قاعاز قۇجاتتاردى ساقتاپ قانا قويماي, كەلەشەك ۇرپاققا قولجەتىمدى ەتۋگە باعىتتالعان. تسيفرلاندىرۋ ارقىلى ارحيۆ دەرەكتەرى جوعالمايدى, ىزدەۋ جەڭىلدەيدى, ۋاقىت ۇنەمدەلەدى.
قۇجاتتاما باعىتى دا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى. وبلىس اۋماعىنداعى قۇپيا قۇجاتتار ساقتالاتىن ورىن وسى باسقارمانىڭ قاراماعىندا. بۇل جۇمىس ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىمەن بىرلەسە اتقارىلادى. قازىرگى تاڭدا باسقارما عيماراتىندا جانە وبلىستىق ارحيۆتە ارنايى جابدىقتالعان, قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن قۇپيا قۇجات ساقتاۋ بولمەلەرى بار.
جاڭا مادەنيەت ۇيلەرى كوبەيەدى
وبلىس قۇرىلعاننان بەرى مادەنيەت سالاسىنداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلدى. ايتسە دە, مادەنيەت ۇيلەرىنىڭ ماسەلەسى تولىق شەشىلدى دەۋگە ءالى ەرتە. سوعان قاراماستان, بۇل سالادا «سەڭ قوزعالدى» دەۋگە تولىق نەگىز بار. ەڭ عاجابى, 30-عا تارتا مادەنيەت وشاعى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل – تاۋەلسىزدىكتىڭ 35 جىلىندا قوردالانعان ماسەلەلەردىڭ بىرتىندەپ شەشىلە باستاعانىنىڭ كورىنىسى.
«وبلىسقا قىزمەتكە كەلگەندە الدىمنان ەكى كۇردەلى ماسەلە شىقتى. ونىڭ ءبىرى – قوعالى, ەكىنشىسى – باقتىباي اۋىلىنداعى مادەنيەت ۇيلەرى. ەكى نىساندا دا مەردىگەر ۇيىمدار جوسىقسىز ارەكەتكە بارىپ, مەملەكەت قارجىسىن ماقساتسىز جۇمساعان. وسىعان بايلانىستى سوت ۇدەرىستەرى جۇرگىزىلىپ, ناتيجەسىندە باسقارما تارابى جەڭىسكە جەتتى. بۇگىندە قوعالى اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيى تولىق اشىلىپ, حالىق يگىلىگىنە جۇمىس ىستەپ تۇر. كوپتەن بەرى جىرى بىتپەي كەلگەن باقتىباي اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ ماسەلەسى دە تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپتى. قازىر قۇرىلىس جۇمىسى اياقتالۋعا جاقىن, نىسان بيىل ەل يگىلىگىنە بەرىلەدى», دەيدى ق.سۇلەيمەنوۆ.
مادەنيەت سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستار قازىر ناتيجە بەرىپ وتىر. وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن بۇرىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ات ءىزىن سالماعان شالعاي اۋىلدار دا نازاردان تىس قالعان جوق. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ءوڭىر باسشىسى بەيبىت وكسىكباي ۇلىنىڭ ءوزى الىس اۋىلداردى ارالاپ, حالىقتىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن سول ورىندا شەشىپ بەردى.
ماسەلەن, كوپبىرلىك اۋىلىندا جول جوندەلىپ, سپورت نىسانى مەن مەديتسينالىق مەكەمە سالىندى. بۇرىن مادەنيەت ءۇيى بولماعان ەلدى مەكەندەردە جاڭا ونەر وشاقتارى بوي كوتەردى. ءبىر عانا قاراتال اۋدانىنىڭ وزىندە كەيىنگى جىلدارى 6 مادەنيەت ءۇيى پايدالانۋعا بەرىلدى.
اسىرەسە اۋىلدىق مادەنيەت ۇيلەرىنە ايرىقشا قولداۋ كورسەتىلدى. بىلتىر 128 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, بارلىق اۋىل مادەنيەت ۇيلەرىنە ارنالعان ساحنالىق كيىمدەر تىگىلدى. سونىمەن قاتار 300 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىنىپ, وبلىس اۋماعىنداعى 114 تاريحي ەسكەرتكىشكە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. ماتەريالدىق بازامەن قاتار, ونەر سالاسىنىڭ مازمۇنى دا جاڭاشا باعىت الدى. وبلىستىق حالىق شىعارماشىلىعى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جومارت قاراتاستىڭ ايتۋىنشا, ونەر سالاسىندا بيىل دا ۇلكەن جوبالار قولعا الىنادى.
«ساحنالىق كيىم, دىبىس اپپاراتۋراسى, مۋزىكالىق اسپاپتار تولىق جاڭارتىلدى. اۋىلداعى مادەنيەت ۇيلەرى بۇگىندە رەسپۋبليكا سارايلارىنان كەم تۇسپەيتىن دەڭگەيگە جەتتى. شوعى وشە باستاعان ۇلتتىق ونەردىڭ ءار سالاسىنا جان ءبىتتى. ايتىس ونەرى قايتا جانداندى. بۇرىن «بالعىنبەك پەن جانداربەكتەن كەيىن ايتىس ءجىبى ءۇزىلدى» دەگەن پىكىرلەر ايتىلعان كەزەڭدە بۇل سالاعا جاڭا تىنىس بەرىلدى. «جەر ءجانناتى – جەتىسۋ» اتتى اۋقىمدى تەلەۆيزيالىق ايتىس جوباسى ۇيىمداستىرىلىپ, ءار اۋداننان جاس ايتىسكەر اقىندار شىعا باستادى. ونەرپازدار لەگى قالىپتاستى. بۇل جۇمىس بيىل دا جالعاسادى», دەيدى ول.
بۇگىندە وبلىستاعى ءاربىر ونەر مەكەمەسى ەلىمىزدىڭ ۇلكەن ساحنالارىندا ونەر كورسەتۋگە دايىن. ەڭ باستىسى – اۋىلدان شىققان ونەرپازدى رەسپۋبليكالىق كونتسەرتكە اپارا الاتىن دەڭگەيگە جەتۋ. بۇل – مادەني ساياساتتىڭ ناقتى ناتيجەسى, جۇيەلى جۇمىستىڭ جەمىسى.
جەتىسۋ وبلىسى
