وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ اقش-قا بارعان ساپارىندا يبراھيم كەلىسىمىنە قول قويۋى ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى قادام بولدى. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى بۇل تۋرالى قۇرىلتاي وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە دە ايتىپ ءوتتى. بىرىنشىدەن, يبراھيم پايعامبار – الەمدەگى جەتەكشى ءۇش ءدىننىڭ اتاسى. قازاقتىڭ ۇلى تۇلعالارى – يبراھيم قۇنانباي ۇلى مەن ىبىراي التىنسارين دا وسى ەسىمدى يەلەنگەن. ياعني اتالعان كەلىسىمنىڭ اتاۋى قازاققا دا جات ەمەس.
ەكىنشىدەن, بۇل كەلىسىمگە قول قويۋعا ەلىمىزدىڭ تولىق قۇقىعى بار. ويتكەنى بۇعان دەيىن سيريا كەلىسىمى دە ءبىزدىڭ ەلدىڭ بىتىمگەرلىك مامىلەسىمەن ىسكە اسقانى بەلگىلى. تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا ماڭىزدى ارااعايىندىق جاسادىق. مەملەكەت باسشىسى پالەستينا جاعدايىنا بايلانىستى دا ءوز ۇستانىمىن ءبىلدىرىپ كەلەدى. سوندىقتان يبراھيم كەلىسىمى قازاق ەلىنىڭ الەمدىك ارەناداعى ورنىن ودان ءارى نىعايتا تۇسەدى دەگەن سەنىم بار. بۇل – ساياسي جاعىنان عانا ەمەس, ەكونوميكالىق, لوگيستيكالىق, تەحنولوگيالىق, ادامگەرشىلىك قاعيداتتارى كورىنىس تاپقان ۇلكەن كەلىسىم.
ايتا كەتۋ كەرەك, ءبىزدىڭ ەلىمىز تمد مەن تۇركى مەملەكەتتەرى ىشىندە بۇعان ءبىرىنشى بولىپ قوسىلىپ وتىر. سول ءۇشىن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ نيەتىن جوعارى باعالاعانى بارشاعا ءمالىم. بۇل ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى ۇستانىمى مەن حالىقارالىق بەدەلىن ارتتىرا تۇسكەنى ايدان انىق.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ داۆوستاعى بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا شاقىرىلىپ, بەيبىتشىلىك كەلىسىمىنە قوسىلۋى دا – ايتۋعا تۇرارلىق ايرىقشا وقيعا. ساراپشىلار بۇل كەڭەس بولاشاقتا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا بالاما بولادى دەگەن بولجام ايتادى. ال بۇگىندە الەمنىڭ ساياسي كارتاسى مەن كەلبەتى وزگەرىپ جاتىر. وسى ورايدا ەلىمىز الەمدەگى گەوساياسي احۋالدىڭ ويىن ەرەجەسىن قالىپتاستىراتىن ەلدەردىڭ قاتارىندا «ورتا دەرجاۆا» دارەجەسىنە ساي ارەكەت ەتىپ, ءوز ءۇنىن ءبىلدىرىپ وتىرعانى دا دۇرىس قادام.
بۇگىندە اينالامىزداعى كورشىلەرىمىزدىڭ, الىس-جاقىن مەملەكەتتەردىڭ بارىمەن, اسىرەسە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرىمەن وتە جاقسى مامىلەدەمىز. ولاردىڭ كەيبىرىنىڭ ءوز ارالارىندا كەلىسپەۋشىلىكتەر مەن قاقتىعىستار ورىن الىپ جاتقانى بەلگىلى. الايدا ءبارى دە قازاق ەلىنىڭ شاقىرۋىنا قۇلاق اسادى. ماسەلەن, بىلتىر يران-يزرايل قاقتىعىسىنان كەيىن ەلىمىزدە وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىنە وسى ەكى ەلدىڭ دە وكىلدەرى قاتىسىپ, پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. وسىلايشا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بەدەلى مەن پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۇستانىمى الەمدىك كەلىسسوزدەردىڭ ۇلكەن الاڭىنا, الەم قۇلاق اساتىن بيىك مىنبەرگە اينالدى.
ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى سىرتقى ساياساتپەن قوسا, ىشكى رەفورمالار تۋرالى دا ناقتى باستامالار كوتەردى. سونىڭ ەڭ ماڭىزدىسى – كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار. بۇل 2019 جىلى باستالىپ, 2022 جىلى جاڭا دەڭگەيگە شىققان بەتبۇرىستىق وزگەرىستەر دەسەك, ارتىق ەمەس. سونداي-اق ونىڭ ءبارىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 35 جىلدىعى قارساڭىنداعى «قايتا جۇكتەۋ» دەپ باعالاساق تا بولادى. بۇل رەفورما اياسىندا كونستيتۋتسيامىز العاشقى پرەامبۋلاسىنان باستاپ تۇبەگەيلى وزگەرمەك. قولعا الىنعان وسى جۇمىستىڭ ءبارى – مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان ادىلەتتى قازاقستان ۇعىمىنىڭ كونستيتۋتسيالىق تۇرعىدا كورىنىس تابۋى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورمادان كەيىن شاقىرىلاتىن جاڭا پارلامەنت قۇرىلتاي دەپ اتالاتىن بولدى. بۇل پارلامەنتىمىزدىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن بىلدىرەدى جانە وعان سايلاناتىن بولاشاق دەپۋتاتتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرماق. ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىستارى دا مۇلدەم جوعالىپ كەتكەن جوق, ول ەندى حالىق كەڭەسى دەپ اتالاتىن بولدى. بۇل دا ونىڭ دارەجەسى جوعارىلاعانىن بىلدىرسە كەرەك. پرەزيدەنتتىڭ ءوزى پارلامەنتتىك رەفورما سەناتتىڭ جويىلۋى ەمەس, پارلامەنتتىڭ تۇبەگەيلى وزگەرۋى دەپ ايتقان بولاتىن. وسى ورايدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دا جويىلىپ كەتكەن جوق. ول دا حالىق كەڭەسى قۇرامىندا ءوز قىزمەتىن جاڭا دەڭگەيدە جالعاستىرا بەرمەك. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ وزىندىك برەندى – الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ حالىق كەڭەسىنە بەرىلۋى ونىڭ فۋنكتسياسى مەن قۇزىرەتىن ارتتىرارى ءسوزسىز.
بۇل ايتىلعان باستامالاردىڭ ءبارى قىزىلوردادا وتكەن بەسىنشى وتىرىستىڭ ەل ءومىرى مەن كەلەشەگى ءۇشىن اسا ماڭىزدى باسقوسۋ بولعانىن دالەلدەيدى. ءبىر قىزىعى, وسىدان تۋرا 100 جىل بۇرىن قىزىلوردادا وتكەن قۇرىلتاي دا بەسىنشى بولعان ەكەن. سول كەزدە رەسپۋبليكامىزعا «قازاق» اتاۋى قايتارىلدى, قىزىلوردا ەل استاناسى بولىپ بەكىدى. كۇنى كەشە وتكەن بەسىنشى باسقوسۋدا قابىلدانعان تاعدىرلى شەشىمدەر دە ەلىمىزدىڭ كەلەشەك دامۋى مەن جەتىلۋىنە, الەمدىك ارەنادان ءوز ورنىن نىقتاپ الۋىنا نەگىز بولارىنا تولىق سەنەمىز.
دارحان قىدىءرالى,
سەنات دەپۋتاتى
