2024 جىلعى توپان سۋ ءبىراز بولىگىن شايىپ كەتكەن سوڭ, كوپتەگەن تۇرعىن جاڭادان سالىنعان «بىرلىك» شاعىن اۋدانىنا كوشىرىلگەن ەدى. تاعى ءبىر توبىنا ەكىنشى نارىقتان باسپانا الىپ بەرىلدى. دەگەنمەن بىلتىرعى تاسقىندا ورنىندا قالىپ, جوندەلگەن ءبىرشاما ۇيگە سۋ كىرگەن.
تۇرعىندار شاعىن اۋدانداردى قىزىل سۋدان قورعاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى قالا-نى اينالىپ وتەتىن كۇرە جولدى بيىكتەتۋ دەپ ەسەپتەيدى. قازىرگى ەسكى جول ابدەن شوگىپ, ۇستىنەن سۋ ءجۇرىپ كەتەتىن حالگە جەتكەن. ال سۋدى بوگەۋ ماقساتىندا تۇرعىزىلعان دامبالار اعىننىڭ ەكپىنىنە شىداس بەرمەي, ءمۇجىلىپ بارادى. توپىراق پەن قۇمنىڭ تىعىزدالماعان تۇستارى ويىلىپ, سۋدىڭ دىمىمەن جەلىنىپ جاتىر. ونداي جەرلەردى قىمتاعانمەن ماسەلە شەشىلمەيدى, ءبىر تۇسى بۇتىندەلسە, ەكىنشى جاعى سوگىلەدى.
تۇرعىنداردىڭ دابىلىنان سوڭ, وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە بوگەتتەردى بەكىتۋگە قاراجات ءبولىنىپ, ينەرتتى ماتەريالدار توسەلىپ, نىعىزداۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەن. الايدا حالىق مۇنىڭ ۋاقىتشا امال ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. «بوگەتتى بەكىتۋ – تۇبەگەيلى شەشىم ەمەس. وعان ميللياردتاردى شاشا بەرگەنشە, اينالما جولدى بارىنشا بيىكتەتىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ قاجەت», دەسەدى كوپشىلىك.
حالىقتىڭ پىكىرىنشە, تاس جول دامباعا قاراعاندا الدەقايدا بەرىك بولادى. سونىمەن قاتار جولدى ءتورت جولاقتى ەتىپ كەڭەيتۋ, ونىڭ بويىنداعى ۇزىندىعى 350 مەتر كوپىردى جاڭارتۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلعان. سوندا عانا تاسقىنعا شىنايى توسقاۋىل قويىلادى.
بۇل – ورىندى ءۋاج. نەگىزى, 2017 جىلعى تاسقىننان كەيىن-اق بۇل ماسەلە قولعا الىنىپ, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى (تەن) جاسالعان ەدى. بىراق كونكۋرس جاريالانعانىمەن, جۇمىستى اتقاراتىن كومپانيا تابىلمادى. قۇرىلىس كومپانيالارى بۇل ىسكە مويىن بۇرماعان سوڭ, ءۇش جىلدان كەيىن قۇجات مەرزىمى ءوتىپ, ءىس اياقسىز قالدى. تەك 2024 جىلعى الاپات تاسقىننان كەيىن ماسەلە قايتا كوتەرىلىپ, كۇن تارتىبىنە قويىلدى.
– اينالما جولدى بيىكتەتىپ, جاڭعىرتۋ جوباسى بيىل قايتا بەكىتىلدى. جوبالىق قۇنى – 70 ملرد تەڭگە. بۇل – وتە قىمبات ءارى اۋقىمدى جوبا. مۇنداي ءىستى ءبىزدىڭ كومپانيا بۇرىن-سوڭدى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جۇزەگە اسىرعان ەمەس. جوسپاردا جول بويىنداعى كوپىردى جاڭعىرتۋ, ونىڭ ەكى جاعىنان جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىن سالۋ, دەمالىس ايماعىن جاساقتاپ, ۆەلوتراسسا توسەۋ قاراستىرىلعان. جولدىڭ ءوزى ءبىرىنشى سانات تالاپتارىنا ساي بولادى, – دەيدى «قازاۆتوجول» ۇك» اق سقو فيليالىنىڭ ديرەكتورى اندرەي چەرۆونيۋك.
جوبانى ىسكە اسىرۋ مەرزىمى ءۇش جىلعا شاقتالعان. ا.چەرۆونيۋك جۇمىستىڭ كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزىلەتىنىن, سوندىقتان جول قاتىناسىنا كەدەرگى كەلتىرمەيتىنىن جەتكىزدى.
جوبانىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – ەسكى جولدى ءتۇپ ورنىمەن بۇزۋ قاراستىرىلىپ وتىر. ماماننىڭ ايتۋىنشا, ەسكى جولدىڭ تابانىنا سۋ ءسىڭىپ, دىمقىل بولعاندىقتان, ول جاڭا قۇرىلىستىڭ ساپاسىنا نۇقسان كەلتىرۋى مۇمكىن. راسىندا, قازىر 50 تونناعا دەيىن جۇك تيەگەن اۋىر كولىكتەردىڭ جولدى ەزىپ جىبەرەتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. جاقىندا توسەلگەن اسفالتتىڭ ويىلىپ كەتۋى دە كوبىنە استىڭعى قاباتتىڭ دۇرىس دايىندالماۋىنان بولادى.
جاڭارعان جولدىڭ بيىكتىگى قازىرگى-دەن 3 مەترگە ارتىق بولماقشى. تاسقىندى كوزىمەن كورگەن تۇرعىندار سۋدىڭ ودان دا اسىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ قاۋىپتەنەدى. «جوبادا بۇل جاعداي ەسكەرىلگەن. ماماندار وزەننىڭ قاي تۇستارىن اسا بيىك كوتەرىلەتىنىن زەرتتەدى. سوندىقتان قاۋىپتى ۋچاسكەلەردە جولدىڭ بيىكتىگىن ءۇش مەتردەن اسىرۋ قاراستىرىلعان», دەپ سەندىردى «قازاۆتوجول» وكىلى.
ءسويتىپ, پەتروپاۆلدى ەندى دامبالار ەمەس, زاماناۋي بيىك اينالما تاس جول قورعاماقشى. ونىڭ ساپالى ءارى بەرىك سالىنۋىن قوعامدىق ۇيىمدار قاداعالايدى.
ەندىگى ماسەلە – وسى اۋقىمدى ءىستى اتقاراتىن لايىقتى مەردىگەر تابۋ. كولىك مينيسترلىگى جوبانى كونكۋرسقا ۇسىنعاندا, قۇرىلىس جۇمىستارىمەن قاتار, نىساندى ءارى قاراي كۇتىپ ۇستاۋدى دا موينىنا الاتىن كومپانيانى ىزدەۋدى تاپسىرعان. ازىرگە ەكى كومپانيا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر.
– بىلتىر كونكۋرس جاريالاۋ كەشىكتىرىلدى. ءتارتىپ بويىنشا ونى «قازاۆتوجول» ەمەس, مينيسترلىك جاريالايدى. ەندى اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن مەردىگەر انىقتالۋعا ءتيىس, – دەيدى ا.چەرۆونيۋك.
جوبا قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىنەن بولىنەتىن قاراجاتقا جۇرگىزىلەدى. سونىمەن بىرگە جول بويىنداعى كەيبىر نىسانداردى كوشىرۋ شىعىندارى دا جوبا قۇنىن ارتتىرا تۇسەرى حاق. وسى ءبىر ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا ءساتتى جۇزەگە اسسا, وبلىس ورتالىعىنىڭ ساۋلەتى ارتىپ قانا قويماي, شاعىن اۋدان تۇرعىندارى كوپتەن كۇتكەن قاۋىپسىز ومىرگە قول جەتكىزەدى, سۋ استىندا قالۋ قاۋپىنەن قۇتىلادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى