ايبىن • 10 قاڭتار, 2026

وتانشىلدىقتىڭ ولشەمى

30 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىن – ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى ۇلتتىق ۇلاننىڭ قۇرىلعان كۇنى. وسىدان تۋرا 34 جىل بۇرىن پرەزيدەنت جارلىعىمەن ىشكى اسكەرلەر جاساقتالعان ەدى. 2014 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ۇلتتىق ۇلان بولىپ قايتا قۇرىلىپ, ەل تىنىشتىعى مەن قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ جولىندا مۇلتىكسىز قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. بۇل قۇرىلىم ءىىم-نە باعىنىشتى بولعانىمەن, ىشكى تۇراقتىلىقتى قاداعالايتىن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى فۋنكتسيالارى بار اسكەري ۆەدومستۆو سانالادى.

وتانشىلدىقتىڭ ولشەمى

بۇگىندە ۇلتتىق ۇلان وزگە دە سالالار سەكىلدى جاڭا زامان تالاپتارىنا بەيىمدەلىپ, جاڭعىرۋ كەزەڭىن باستاپ وتكەرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان جاساندى ينتەللەكت جانە جاپپاي تسيفرلاندىرۋ داۋىرىندە» اتتى جولداۋىندا ايقىندالعان ستراتەگيالىق باسىمدىقتاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس كوپ. اتاپ ايتقاندا, جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ «NitecAI» پلاتفورماسى ورناتىلىپ, اسكەرلەردى باسقارۋ ورتالىعىن ۇلتتىق بەينەمونيتورينگ جۇيەسىنە قوسۋ قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل جۇيە «سەرگەك» جانە وزگە دە مەملەكەتتىك بەينەباقىلاۋ رەسۋرستارىمەن بىرىكتىرىلگەن.

ەلىمىزدىڭ اسكەري دوكتريناسى قورعانىستىق سيپاتتا بولعانىمەن, اسكەرلەر كەز كەلگەن زاماناۋي قاۋىپ-قاتەر مەن سىن-تەگەۋرىنگە دايىن بولۋعا ءتيىس. وسىعان بايلانىستى ۇلت­تىق ۇلاندا اۆياتسيانى دامىتۋ, ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيەلەردى جەتىلدىرۋ, سونداي-اق اسكەرلەردى زاماناۋي كولىكتىك بروندى-تانك تەحنيكاسىمەن جانە قارۋ-جاراق ۇلگىلەرىمەن جاراقتاندىرۋ باسىم باعىتتار رەتىندە ايقىندالعان.

«بۇگىندە اسكەر كۇش­تەرى اۋە كەمەلەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. سونداي-اق 2025–2029 جىلدارعا ارنال­عان ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيەلەردى دامىتۋ جوسپارى بەكىتىلىپ, ۇلتتىق ۇلان اكادەمياسىندا بولاشاق وفيتسەرلەردى دايارلاۋ ءۇشىن ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيەلەر بويىنشا وقۋ تسيكلى ەنگىزىلدى. ال ەلوردامىزدا قاتارداعى جانە سەرجانتتىق قۇرامعا ارنالعان ۇۇا ماماندارىن دايارلاۋ سىنىبى جابدىقتالدى. الماتى قالاسى ماڭىنداعى جاۋىنگەرلىك جانە ادىستەمەلىك دايارلىق ورتا­لىعىندا وسى باعىت بويىنشا مامانداردى كۋرستىق دايارلاۋ باستالدى», دەيدى ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىسىنىڭ كەڭەسشىسى, مايور الىبەك ءابدىلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر اسكەري قىزمەتشىلەردى دايارلاۋ­دا جاڭا تەحنولوگيالار مەن وقىتۋ ادىستەرى ەنگىزىلىپ جاتىر. ءارتۇرلى وقۋ-جاتتىعۋ­لار بارىسىندا, ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق جاتتىعۋلاردا العاش رەت «FPV» ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيەلەرى جانە وتاندىق وندىرىستەگى ءارتۇرلى ماقساتتاعى سوققى بەرەتىن دروندار قولدانىلعان.

سونىمەن قاتار مايور ءا.ءابدىلوۆ «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىن ورنىقتىرۋ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن جازانىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ – مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق مىندەتى سانالاتىنىن, وسىعان وراي ۇلتتىق ۇلانعا ارتىلعان مىندەت – ىشكى ىستەر ورگاندارىمەن بىرلەسىپ قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتا­ماسىز ەتۋ, سونداي-اق قىلمىس­تىق اتقارۋ جۇيەسى مەكەمە­لەرىندە ۇستالاتىن ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقىنا باقىلاۋ مەن قادا­عا­لاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ەكەنىن ايتتى.

«بىلتىر قۇقىقتىق ءتارتىپ اسكەرلەرى قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ بارىسىندا 17 مىڭ قۇقىق بۇزۋشىنى ۇستاپ, ىشكى ىستەر ورگاندارىنا جەتكىز­دى, ولاردىڭ 687-دە قىل­مىس بەلگىلەرى انىقتالدى. جاۋىن­گەرلىك قىزمەتتى اتقارۋ كەزىندە 308 سۋىق قارۋ مەن وق-ءدارى جانە جالپى سالماعى ءۇش كيلودان اساتىن ەسىرتكى تاركىلەندى. قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق ۇلان قاراۋىلدارى قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسىنىڭ 39 مەكەمەسى مەن 1 وندىرىستىك نىساندى كۇزەتەدى. بىلتىر ۇلاندىقتار ىشكى تىيىم سالىنعان ايماققا وتۋگە تالپىنعان 7 سوتتالعان ادامنىڭ جولىن كەسىپ, نەگىزگى قورشاۋ ارقىلى تىيىم سالىن­عان زاتتاردى وتكىزۋدىڭ 123 فاكتى­سىنىڭ الدىن الدى», دەدى ول.

جىل سايىن ۇلتتىق ۇلان قاتارىنا شامامەن 14 مىڭ جاس شاقىرىلادى ەكەن. اسكەردىڭ نەگىزگى تىرەگى – وفيتسەرلىك قۇرام, ال مىندەتتەردىڭ باسىم بولىگىن كەلىسىمشارت بويىنشا اسكەري قىزمەتشىلەر اتقارادى. اتالعان ساناتتاردىڭ ارقايسىسىمەن تار­بيە جۇمىسىن جۇرگىزۋ بەلگىلى ءبىر جۇ­يەلىلىكتى, قۇرىلىمدى جانە جەكە كوزقاراستى تالاپ ەتەدى. «اس­كەري قىزمەتشىلەردىڭ مو­­را­ل­دىق-پسيحولوگيالىق اح­ۋا­لىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن تار­­بيە, پسيحولوگيالىق جانە الەۋ­مەت­تىك-قۇقىقتىق جۇمىستى ۇيىم­داستىرۋ مەن جۇرگىزۋدىڭ تيىم­دىلىگىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. وتكەن جىلى اسكەرلەر­دە تاربيە جۇمىستارىنىڭ كەشەنى 2022–2025 جىلدارعا ارنالعان ء«ومىردى ساقتا» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جاريالاعان «قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جىلى: زاڭ مەن ءتارتىپ كۇزەتىن­دە» اياسىندا وتكىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا قارۋلى كۇشتەردە, باسقا دا اسكەري قۇرالىمداردا 2025–2028 جىلدارعا ارنالعان «ارمياداعى زاڭ مەن ءتارتىپ», «تسيفرلىق الدىن الۋ شارالارى» سياقتى ۆەدومستۆوارالىق باعدارلامالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر», دەيدى باس قولباسشىنىڭ كەڭەسشىسى.

مايور ءا.ءابدىلوۆ قوعامدا كوپ تالقىلاناتىن اسكەردەگى الىم­جەتتىك ماسەلەسىنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەكە قۇرامعا باقىلاۋ جۇرگىزۋ جانە ىشكى ەرەجەلەردىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنىڭ سانىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا اسكەري قالاشىقتار اۋماعىندا, كازارمالاردا, قارۋ-جاراق قويمالارىندا, اسحانالاردا, تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىندا, تاۋلىك بويعى كەزەكشىلىك پۋنكتتەرى مەن قاراۋىلداردا 5 مىڭنان اسا بەينەكامەرا ورناتىلعان. ولاردىڭ جۇمىسى – اسكەري ءبولىم كومانديرلەرىنىڭ, جەدەل كەزەكشىلەردىڭ جانە اسكە­ري پوليتسيانىڭ تۇراقتى باقى­لاۋىندا. كامەرالار جەكە قۇ­رام­­دى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە قادا­عا­لاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن, ياعني قاجەت بولعان جاعدايدا جاز­­ب­الاردى قايتا قاراپ, زاڭ بۇزۋ­­ش­ى­لىقتار مەن جاراقات الۋ فاكتى­­لەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«بۇل شارالار ءوز جەمىسىن بەرىپ جاتىر. بىلتار اسكەرلەردە توپتىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جانە مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتەگى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونگەن جاعدايدار بولعان جوق», دەدى ول.

ءا.ءابدىلوۆ مەملەكەت تارا­پىنان مەرزىمدى اسكەري قىز­مەتشىلەرگە جانە ولاردىڭ قىزمەت ءوتۋ كەزىندەگى قىزىعۋ­شىلىعىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىنىن, سونىڭ ىشىندە «نەسيەلىك دەمالىستار» مەن ۇزدىك ساربازدارعا ءبىلىم گرانتىن ۇسىنۋ مۇمكىندىكتەرى جايىندا ايتتى.

«مەرزىم 2.0» باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسىپ 2023 جىلدان باستاپ ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2025 جىلدىڭ وزىندە ۇلتتىق ۇلان ساربازدارىنا ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا تەگىن ءبىلىم الۋعا شامامەن 1 300 گرانت بەرىلدى. قۇقىقتىق ءتارتىپ اسكەرلەرىندەگى ءتورت مىڭعا جۋىق مەرزىمدى قىزمەت ساربازىنىڭ ىشىنەن جاۋىنگەرلىك دايارلىقتا وزىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن ۇزدىكتەر جەڭىمپاز اتانىپ, ولارعا وقۋ سەرتيفيكاتتارى تابىستالدى», دەدى ول.

مەملەكەت باسشىسى «Turkistan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «پاتريوت بولۋ – ەل مەن وتباسىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتۋ», دەگەنى بەلگىلى. بۇل اسىرەسە اسكەري قىزمەتشىلەر ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى ءسوز. ويتكەنى ءاربىر سارباز ەل ءۇشىن قىزمەت ەتەدى, ول – ەلىنىڭ ناعىز پاتريوتى. ۇلاندىق ساربازدار دا وتان ءۇشىن وتقا دا تۇسۋگە بولاتىنىن ءوز ىسىمەن دالەلدەپ كەلەدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار