عىلىم • 06 قاڭتار, 2026

ەسەپ. ەستەلىك. ەرەجە

210 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كۇنتىزبە پاراعى اۋىسقاندا اركىم جاڭا جىلدى ءوز تانىمىمەن قارسى الادى. ءبىرى جاقىندارىنا حابارلاسىپ العىس ايتادى, ءبىرى بالالىق شاقتاعى ساۋلەلى ساتتەرىن ەسكە الادى, ەندى ءبىرى وتكەنگە وي جۇگىرتىپ, بولاشاققا جوس­پار قۇرادى. ال ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنىڭ وكىلدەرى ءۇشىن جىل اۋىسۋىنىڭ ءمانى قانداي, جاڭا جىل قارساڭىندا ولار كىمگە تىلەك ايتىپ, جاستارعا قانداي باعىت-باعدار ۇسىنادى؟ مەرەكە كەزىندە رەكتور, ۋنيۆەرسيتەت دەكانى, عىلىمي كەڭەسشى جانە ءبىلىم سالاسىنداعى كاسىپكەردىڭ جاڭا جىل ­تۋرالى وي-تولعامى مەن اقجارما تىلەگىن ۇسىنىپ وتىرمىز.

ەسەپ. ەستەلىك. ەرەجە

لاۋرا قاراباسوۆا,

ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى:

– 31 جەلتوقسان كۇنى كاسىبي جولىمدا تالىمگەر بولعان, ۇستازدىق ەتكەن جاندارعا مىندەتتى تۇردە حابارلاسىپ, ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. سونداي-اق كۇندەلىكتى قاربالاستا ءجيى حابارلاسا بەر­مەيتىن, بىراق ومىرىمدە ورنى بولەك ادامدارعا جىلى لەبىز ايتۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. دوستا­رىمدى دا قۇتتىقتايمىن. سوڭعى جىلدارى قوڭىراۋدان گورى حابارلاما جازۋدى ءجون كورەمىن.

مەن – ءبىلىم سالاسىنىڭ وكىلىمىن. بۇگىنگى تاڭدا سالاعا ساپالى زەرتتەۋشىلەر اسا قاجەت. ەلدەگى وزگەرىستەر مەن ءبىلىم سالاسىنداعى شەشىمدەرگە زەرتتەۋ ارقىلى ۇلكەن ۇلەس قوسۋعا بولادى. جاس ماماندارعا ۇزدىكسىز ىزدەنۋدى توقتاتپاۋعا, كاسىبي جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا جانە وزگەرىستەرگە بەيىم بولۋعا كەڭەس بەرەر ەدىم. ءار سالانى ءۇستىرت مەڭگەرگەننەن گورى, ءبىر باعىتتى تەرەڭ يگەرۋ ماڭىزدى. قازىرگى زاماندا بىلىممەن قاتار ادامگەرشىلىك ۇستانىم, اشىق ويلاۋ جانە كوماندالىق جۇمىس تا ۇلكەن ءرول اتقارادى.

 

 سەرىكزات

سەرىكزات دۇيسەنعازى,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى:

– بالا كۇنىمىزدە مەكتەپ سپورت زالىندا وتەتىن جاڭا جىل كەشى قى­زىق بولاتىن. اياز اتاعا شىنىمەن سەنەتىنبىز. ەسىمدە ەرەكشە قالعان ءسات – باستاۋىشتا بىزگە اياز اتا بولعان كىسىنىڭ, كونتسەرت اياقتالعان سوڭ كوز الدىمدا ساقال-مۇرتىن سىپىرىپ, كوستيۋمىن شەشىپ تاستاعانى. سويتسەك, اياز اتا دەپ جۇرگەنىمىز – مەكتەپتەگى ماقسات دەگەن جىگىت ەكەن. كەيىن ءوزىمنىڭ دە تومەنگى سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان جاڭا جىلدىق كەشتەرگە اياز اتا كەيپىندە كىرىپ, بالالارعا كامپيت تاراتىپ شىققانىم بار.

قازىر جاڭا جىلدى كۇنتىزبەدەگى جىل اۋىسۋى رەتىندە قابىل­دايمىز. جىلدىڭ جاڭارۋى – بۇكىل الەمگە ورتاق قۇبىلىس. ادەتتە بالالاردى قالاعا الىپ شىعىپ, بەزەندىرىلگەن كوشەلەردى, ءتۇرلى-ءتۇستى شامداردى كورسەتىپ, سەرۋەندەپ قايتامىز.

 

اراي

اراي ءىلياسوۆا-شەنفەلد,

PhD, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, NAC, عىلىمي كەڭەسشى:

– جاڭا جىلدا جاڭا داعدىنى يگەرۋ ماڭىزدى. ءوز سالامداعى جاستارعا ايتار كەڭەسىم, ەشقاشان ىزدەنۋدەن جالىقپاڭدار. قازىرگى جاساندى ينتەللەكت (AI) دامىعان زاماندا توقتاپ قالۋعا بولمايدى. ۇنەمى ءبىلىمدى جەتىلدىرىپ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرىپ وتىرۋ قاجەت. تەك قانا ۇزدىكسىز وقۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ ارقىلى عانا بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋعا بولادى.

جاڭا جىلعا قاتىستى بالا كەزدەگى مىنا ءبىر وقيعا ويعا ورالىپ تۇر. الماتىدا تۇرعان كەزىمىز. مەن اياز اتاعا وتە ۇزاق سەندىم. ءبىر جىلى: «وسى جولى ۇيىقتاماي, شىرشانىڭ جانىندا وتىرىپ, اياز اتانى مىندەتتى تۇردە كورەمىن», دەپ ءوز-وزىمە ۋادە بەردىم. تاڭ اتقانشا كۇتىپ وتىردىم, بىراق ءبىر ۋاقىتتا سىرتقا شىعىپ كەلسەم – شىرشانىڭ استىندا سىيلىق تۇر. مەن جوق بولعان ساناۋلى مينۋتتا اياز اتا كەلىپ كەتكەنىنە قاتتى رەنجىگەنىم ەسىمدە. قازىر تۇسىنسەم, بۇل اتا-انامىزدىڭ بىزگە سىيلاعان عاجايىپ ەرتەگىسى ەكەن. بالالاردىڭ ەرتەگىگە سەنىپ, عاجايىپتاردى كۇتىپ ۇزاق ءومىر سۇرگەنىن قالايمىن.

 

 ىرىم

ىرىسبەك ءماۋىت,

«ZERDELI» اقىل-وي دامىتۋ ورتالىق­تارى مەن مەكتەپتەر جەلىسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى:

– ءبىز بۇل ۋاقىتتى ءوز-وزىمىزگە ەسەپ بە­رىپ, وي تارازىلاۋعا ارنايمىز. وتباسى­مىز­بەن بىرگە وتكەن جىلدى قورىتىن­دى­لاپ, الداعى جىلعا ماقسات-مىندەتى­مىزدى ايقىندايمىز. قىسقاسى, ءبىز ءۇشىن جاڭا جىل – جارق-جۇرق ەتكەن دۋماننان گورى, تىنىشتىق پەن تارتىپكە, وي مەن جوس­پارعا نەگىزدەلگەن, كۇندەلىكتى تىرشىلىكتىڭ تابي­عي جالعاسى. قازىرگى جاستاردىڭ كوبى بىر­دەن, تەز ناتيجەگە جەتۋدى قالايدى. الايدا مەن ءاردايىم جىلدام تابىسقا ەمەس, تەرەڭ بىلىمگە, تۇراقتى ءارى تاباندى ەڭبەككە بەت بۇرۋ كەرەك ەكەنىن ايتامىن. ءبىر ساتتىك شابىتپەن جاسالعان قارقىندى ارەكەت ۇزاققا بارمايدى. بۇگىن قىزۋ كىرىسىپ, ەرتەڭ توقتاپ قالۋ – ناتيجە بەرمەيتىن جول. ال تۇراقتىلىق پەن جۇيەلى ەڭبەك قانا شىنايى جەتىستىككە جەتكىزەدى. ءبىر كەزدەسۋدە وقۋشىلار ماعان: «ەڭ جاقسى كورەتىن فورمۋلاڭىز قايسى؟» دەپ سۇرادى. سول كەزدە مەن «S = V × T» فورمۋلاسىن اتادىم. ياعني اراقاشىقتىق – جىلدامدىق پەن ۋاقىتتىڭ كوبەيتىندىسى. بۇل – فيزيكاداعى فورمۋلا عانا ەمەس, ومىردەگى جەتىستىككە جەتۋدىڭ دە ۇلگىسى. ادامنىڭ جاسى قانشالىقتى جاس بولسا, سوعان ساي ۋاقىتى دا كوپ بولادى, دەمەك مۇمكىندىگى دە مول. مۇنداعى جىلدامدىق – بۇل ەڭبەك ونىمدىلىگى. ال ونىمدىلىك دەگەنىمىز ءبىر كۇندىك قارقىن ەمەس, ۇزدىكسىز ءارى ناتيجەلى جۇمىس. سوندىقتان وسى فورمۋلا – مەن ءۇشىن تەك عىلىمداعى ەمەس, ومىرلىك قاعيداتقا اينالعان تۇجىرىم. 

سوڭعى جاڭالىقتار