سۋرەت: liter.kz
بيىل ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءۇشىن مەرەيتويلىق جىل بولدى. ءبىز ينتەگراتسيالىق بىرلەستىگىمىزدى دامىتۋدىڭ ەكىنشى ونجىلدىعىنا نىق سەنىممەن قادام باستىق. سوڭعى جىلدارداعى جاھاندىق دۇربەلەڭدەرگە قاراماستان مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ەكونوميكاسى وڭ قارقىن الدى.
الداعى ورتاق مىندەتىمىز – ەاەو-نىڭ الەۋەتى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋ, ينتەگراتسيالىق تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ. 2026 جىلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندەگى ەكونوميكالىق پروتسەستەردى ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى 2030 جىلعا دەيىنگى جانە 2045 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق جول» دەكلاراتسياسى جۇزەگە اسىرىلا باستايدى. وسى ستراتەگيالىق قۇجاتتا بەلگىلەنگەن ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە باسا نازار اۋدارىلادى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنا توراعالىعى بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كەلەسى نەگىزگى باعىتتارعا دەن قويۋدى ۇسىنادى.
- جاساندى ينتەللەكت – ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋدىڭ تىڭ قۇرالى.
الەمدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىن تاريحي ءداۋىر باستالدى. الايدا تەحنولوگيالىق تەڭسىزدىكتىڭ ارتۋىمەن بىرگە جاڭا قاتەرلەر دە پايدا بولادى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, كەيىنگى جىلدارى جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا قۇيىلعان جاھاندىق ينۆەستيتسيا كولەمى 1 ترلن دوللاردان استى. ال جي-ءدىڭ الەم ەكونوميكاسىنا قوساتىن ۇلەسى الداعى ونجىلدىقتا 10 ترلن دوللاردان اسۋى ىقتيمال.
ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جاڭا تەحنولوگيالاردى حالىقتارىمىزدىڭ يگىلىگىنە باعىتتاپ, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ باستى فاكتورىنا اينالدىرۋ. قازىردىڭ وزىندە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ساۋدا اعىنىن بولجاۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى وڭ شەشىپ, كەدەندىك تۇسىمدەر مەن ساۋدا كەلىسىمدەرىنىڭ مەملەكەت ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە ىقپالىن ءدال باعالاي الادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى الداعى ۋاقىتتا تولىق تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋ جونىندە ستراتەگيالىق ماقسات قويدى. استاناداعى Alem.ai ورتالىعى, الاتاۋداعى CryptoCity پيلوتتىق اۋماعى سەكىلدى مەملەكەتتىك باستامالار تسيفرلىق ەكوجۇيەنى بەلسەندى دامىتۋعا دايىن ەكەنىمىزدى كورسەتەدى. قازاقستان ەاەو اياسىنداعى سەرىكتەستەرىمەن جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلىق رەتتەۋ جانە ەكونوميكانى ترانسفورماتسيالاۋ سالالارىندا ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋعا ءازىر. بىرلەسكەن كۇش-جىگەر ارقىلى تەحنولوگيالىق جاڭاشىلدىقتارعا وڭاي بەيىمدەلە الامىز.
2026 جىلى استانادا وتەتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق فورۋم الاڭىندا ەاەو شەڭبەرىندە جاساندى ينتەللەكتىنى جاۋاپكەرشىلىكپەن دامىتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويۋدى ۇسىنامىز. اتالعان قۇجات ەلدەرىمىزدىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاڭا باعىتىن ايقىندايدى.
- ەۋرازيانىڭ لوگيستيكالىق حابى: الەۋەتتەن – كوشباسشىلىققا.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, بۇل – شىعىس پەن باتىس, سولتۇستىك پەن وڭتۇستىك اراسىنداعى گەوساياسي كوپىر. ەلدەرىمىزدىڭ تەرريتوريالارى ارقىلى نەگىزگى كولىك باعىتتارى وتەدى. وسى ورايدا ءبىز ورتاق ماقساتقا دەن قويىپ, قۇرلىقتاعى جەتەكشى لوگيستيكالىق حابقا اينالۋعا ءتيىسپىز. بۇل ءۇشىن كولىك-لوگيستيكالىق جانە كەدەندىك ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ, حالىقارالىق كولىك دالىزدەرى مەن مۋلتيمودالدىق تاسىمالدى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا شۇعىل شارالار قابىلداپ, ەاەو مەن ءۇشىنشى ەلدەردىڭ ءىرى لوگيستيكالىق كومپانيالارى اراسىندا تىعىز ىقپالداستىق ورناتۋ قاجەت.
ينتەللەكتۋالدى جۇيەنى ەنگىزۋ جانە ۇلكەن دەرەكتەردى پايدالانۋ ءبىرتۇتاس لوگيستيكا قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەر اۋماعىمەن وتەتىن جۇك بارىنشا تەز, كەدەرگىسىز ءارى بيۋروكراتيالىق اۋرە-سارساڭسىز تاسىمالدانۋى كەرەك. قازاقستان بۇل باعىتتا بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. Smart Cargo قاناتقاقتى جوباسى ىسكە قوسىلدى. قۇجاتتاندىرۋ ءىسى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرىلۋدا. بۇل پلاتفورمانى ەاەو ەلدەرىندەگى سەرىكتەستەرىمىزدىڭ جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋعا ءازىرمىز.
ەاەو اياسىندا جاساندى ينتەللەكت بازاسى ارقىلى كىرىكتىرىلگەن جۇك اعىنىن باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋدى ۇسىنامىز. مۇنداي پلاتفورما جەتكىزۋ مەرزىمى مەن قارجىلىق كەشىكتىرۋلەردى ازايتۋعا, ەۋرازيالىق دالىزدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. جاھاندىق تاسىمال تىزبەگىنە قوسىلا الاتىن بىرىڭعاي كولىك قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردى كۇش جۇمىلدىرۋعا شاقىرامىز.
- تەحنولوگيالىق سەرپىلىس: ءوندىرىس پەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن تسيفرلاندىرۋ.
ءوندىرىس پەن اگروونەركاسىپ كەشەنى ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق نەگىزىن قۇرايدى. الەمدىك دەڭگەيدە باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعارۋ ماقساتىندا كووپەراتسيانى كەڭەيتۋ ءارى تەرەڭدەتۋ – ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتا قازىردىڭ وزىندە ءوندىرىس پەن اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ كووپەراتسيالىق جوبالارىن قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرى بار. ەڭ الدىمەن, قارجىنى سەرپىندى يننوۆاتسيالىق جوبالارعا باعىتتاۋىمىز قاجەت.
ءاربىر كاسىپورىن مەن فەرمانىڭ تسيفرلىق شەشىمدەردى, جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋعا نيەت تانىتۋى ماڭىزدى. بۇل رەتتە كومپانيالاردىڭ الەۋەتىمەن تانىسۋعا ارنالعان الاڭدار قۇرۋ, سونداي-اق اۆتوماتتاندىرۋ سالاسىنداعى ستارتاپتار مەن قۇزىرەت ورتالىقتارىن دامىتقان ءجون.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا سەرپىندى باستامالارعا بەلسەندى تۇردە قولداۋ كورسەتۋگە ءتيىس.
- ەاەو شەڭبەرىندە ساۋدا-ساتتىققا ەشقاشان كەدەرگى بولماۋى قاجەت.
اكىمشىلىك كەدەرگىلەردىڭ بارلىعىن جويۋ كەرەك. ساۋدا-ساتتىق پەن باسقا دا جەكەلەگەن سالالاردىڭ دامۋىن تەجەيتىن, ازاماتتاردىڭ بارىس-كەلىسىن شەكتەپ, شەكارالارداعى جۇك كولىكتەرىنىڭ كەزەگىن تۋىنداتاتىن قولدان جاسالعان كەدەرگىلەر وتكەننىڭ ەنشىسىندە قالۋى قاجەت. كەدەندىك رەتتەۋ جانە مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ باسقا دا شارالارى (كولىكتىك, سانيتارلىق, ۆەتەرينارلىق جانە فيتوسانيتارلىق) ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەر ۇكىمەتتەرىنە قىسىم جاساۋدىڭ قۇرالىنا اينالماۋعا ءتيىس.
ەاەو-دا كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىن كوپتەگەن قۇجات قابىلداندى. ءتيىستى جاۋاپكەرشىلىكتەردى مۇلتىكسىز ورىنداۋ, بەلگىلەنگەن ءتارتىپتى بۇزۋعا جول بەرمەۋ – وتە وزەكتى. بۇل – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ مىندەتى.
ىقتيمال كەدەرگىلەردى جەدەل انىقتاۋ ءۇشىن ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ زاڭنامالىق باستامالارىن مونيتورينگتەۋ ىسىنە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن قوسۋدى ۇسىنامىز.
- ساۋدانىڭ جاڭا گەوگرافياسى: جاھاندىق ديالوگ.
ەاەو سىرتقى سەرىكتەستەرىمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جانداندىرا تۇسۋگە ءتيىس.
2025 جىلى موڭعوليا جانە يندونەزيامەن ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلىسىمگە, سونداي-اق بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىمەن ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل – ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر مەن كوميسسيانىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناقتى ناتيجەسى.
تاياۋ كەلەشەكتە ەاەو-نىڭ جاھاندىق وڭتۇستىك, اراب ەلدەرىمەن, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا جانە افريكا مەملەكەتتەرىمەن, سونداي-اق ايماقتاعى بەدەلدى بىرلەستىكتەرمەن ىقپالداستىعىن كەڭەيتكەن دۇرىس.
* * *
ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا – ەاەو اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەلەرىن سەزىنۋگە, ياعني جاڭا ءوندىرىس جانە جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, الدىڭعى قاتارلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە, ەركىن ساۋدا ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن ماڭىزدى تەتىك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇيىمعا توراعالىعى كەزىندە كۇن تارتىبىنە ەنگەن تاپسىرمالاردى بارىنشا ورىنداۋعا نيەتتى.
بىرلەسكەن كۇش-جىگەر ارقىلى عانا كوزدەگەن ماقساتقا قول جەتكىزىپ, ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكاسىن قارقىندى دامىتىپ, ينتەگراتسيالىق بىرلەستىگىمىزدىڭ ورتاق الەۋەتىن نىعايتا الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن.
