قارجىنى ءتيىمدى باسقارۋ – دامۋ كەپىلى

زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ جولى كەسىلدى

قارجى مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەلىمىزدىڭ سالالىق تاجىريبەسىنە حالىق­ارالىق كاسىبي قوعامداستىق ۇلكەن قىزى­عۋشىلىق تانىتقان. PEMPAL (مەم­لەكەتتىك قارجى مەنەدجمەنتى ما­سە­لەلەرى جونىندەگى جەلى) الاڭىندا قا­زاق­ستانداعى ەلەكتروندى ءاۋديتتى ەنگىزۋ جۇمىسى وزىق تاجىريبە رەتىندە اتالىپ ءوتىپ, الەمنىڭ كەيبىر ەلدەرى وسىنداي تسيفرلى قۇرالداردى وزدە­رىنىڭ قار­جى­لىق باقىلاۋ سالاسىنا ەنگىزۋگە دايىن ەكەندەرىن جەتكىزگەن.

مينيسترلىك بيۋدجەتتى ءتيىمدى جوسپار­لاۋ, سالاداعى ءارتۇرلى زاڭ بۇزۋشى­لىق­تار­دىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كوپتەگەن جاڭا جۇيەنى ەنگىزىپ, ءوز قىزمەتىن جەتىل­دىرىپ كەلەدى. ايتالىق, تسيفرلىق تەحنو­لوگيانىڭ كومەگىمەن بيۋدجەت شى­عىس­تارىن پرەۆەنتيۆتى باقىلاۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارى قولعا الىندى. تاۋە­كەل­دى تولەمدەر مەن قازىناشىلىق دەرەك­تە­رى­نىڭ ارنايى بەيىنى نەگىزىندە ەلەكتروندى اۋديت بىلتىر 26 ملرد تەڭگە سوماسىنا قارجىلىق كەمشىلىكتى انىقتاعان. ال 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرى ونلاين-مونيتورينگ جۇيەسى شامامەن 1,1 ترلن تەڭگە سوماسىنا 5 مىڭنان استام بيۋدجەت اۋدارىمىن تەكسەرىپ, 184 ملرد تەڭگەگە 694 تاۋەكەلدى تولەمدى اشكەرە ەتكەن.

كەيىنگى تەكسەرۋلەر ناتيجەسىندە 59,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا قار­جى­لىق بۇزۋ­شىلىقتار راس­تالىپ, جەتكىزۋ­شى­لەرگە مىندەتتەمەلەرىن دۇرىس ورىن­دا­ماعانى ءۇشىن 237 ملن تەڭگەدەن استام تۇراق­سىز­دىق ايىبى ەسەپتەلگەن. «تسيفرلىق تەحنولوگيا­لاردى ەنگىزۋ قازاقستانداعى ىشكى مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن جاڭعىرتۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۆەب-پورتالى تولىق اۆتوماتتاندىرىل­دى. 2021 جىلدان باستاپ ەلەكتروندى اۋديت ەنگىزىلدى. قازىناشىلىق ورگان­دارىنىڭ دەرەكتەرى ءبىر جۇيەگە بىرىك­تى­رىلىپ, ولاردى قاشىقتان تەكسەرۋ مۇم­كىندىگى پايدا بولدى. مۇنداي جاڭا جو­بالار ەنگىزىلگەن ساتتەن باس­تاپ 120 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا بيۋدجەت زاڭناماسىنىڭ بۇزۋشىلىقتارى تىركەلدى. 804 اۋدي­تورلىق ءىس-شارا قاشىقتان وتكىزىلدى» دەلىنگەن مينيسترلىكتىڭ حابارلاماسىندا.

جاڭا ونلاين-مونيتورينگ ينستيتۋ­تىنىڭ ارقاسىندا 2026–2028 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەت بەكىتىلگەنگە دەيىن 1,5 ترلن تەڭگە سوماسىنداعى شىعىستاردىڭ نەگىزسىز جوسپارلانعانى قاشىقتان انىق­تالعان. بۇل – پوست-اۋديتتەن پرەۆەن­تيۆتى تسيفرلى مودەلگە كوشۋدىڭ ناتيجەسى. سونداي-اق تولەمدەردىڭ قاشىقتىق موني­تو­رينگى جانە تسيفرلى دەن قويۋ شارالارى ارقىلى الەۋمەتتىك سالادا جالاقى تولەۋ كەزىندەگى 1,4 ملرد تەڭ­گە­نىڭ الاياقتىق سحەمالارى جويىلعان. ال «ونلاين بيۋدجەتتىك مونيتورينگ» ءمودۋلىن ەنگىزۋ ناتيجەسىندە ءبىلىم سالا­سىندا ۇزاق جىل بويى جالعاسىپ كەلە جات­قان ۇرلاۋ فاكتىلەرىنىڭ جولى كەسىلگەن ەكەن.

ەلەكتروندى اۋديت ەلەكتروندى تسيفرلى قولتاڭبا قويىلعان قۇجاتتاردى پايدالانا وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. بارلىق قۇجات e-Minfin جۇيەسىندەگى «ەلەكتروندى ىشكى مەملەكەتتىك ءاۋديتتىڭ ءىس-قۇجاتى» مودۋلىندە قالىپتاسادى.

اتالعان قۇجاتتار ءاۋديتتىڭ بارلىق كەزەڭىن — الدىن الا اۋديت­تەن باستاپ قورىتىندى كەزەڭگە دەيىن قامتيدى. ال قۇجات­تار­مەن تانىسىپ, قول قويۋ ءۇشىن تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسى ار­قىلى مەملەكەتتىك اۋديت نىسانى­نىڭ باسشىسىنا اۆتوماتتى تۇردە جىبەرىلەدى.

2025 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتىك باع­دارلامالار اكىم­گەرى­نەن باستاپ, جەر­گىلىكتى جەر­لەر­دەگى قاراجاتتىڭ تۇپ­كىلىك­تى الۋشىلارىنا دەيىن وتپەلى تارتىپپەن پيراميدالىق اۋديت ءتاسىلى سى­ناق­­تان وتكىزىلگەن. وسىنداي ءاۋديت­تىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا اگروونەركاسىپتىك كەشەندە 22,8 ملرد تەڭگەگە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ماقساتسىز پايدالانۋ فاكتىلەرى انىقتالىپتى. «مىسالى, «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىمەن نەسيە العان 2 مىڭعا جۋىق زايمشى 13 ملرد تەڭگە مولشەرىندەگى قارجىنى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىسى جوق ماقساتقا العانى اشكەرەلەندى. بۇعان قوسا كەيبىر الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالارى «اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىن قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا» دەگەن جەلەۋمەن مەملەكەتتەن جەڭىلدەتىلگەن بيۋدجەتتىك كرەديتتەر الىپ, بۇل قاراجاتتى بانك دەپوزيتتەرىنە سالىپ, قولدى قىلعانى انىقتالدى. پا­يىز­عا شاققاندا ولاردىڭ تابىسى 2  ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتىپ وتىرعان. مۇنداي ارەكەتكە كەيبىر قارىز الۋشىلار دا بارعانى ءمالىم بولدى», دەيدى ۆەدومستۆو ماماندارى.

نەگىزگى قاراجات الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالدى

بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگى – الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ­­دىڭ باسىمدىقتارىن كور­سەتەتىن جانە مەملەكەتتىك باع­دار­­لا­ما­لاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى باعىت­تار­دىڭ ءبىرى. بيىل ازامات­تاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ مەن وڭىر­لەردى ۇيلەسىمدى (تەڭگەرىمدى) دامى­تۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلدى.

ناقتى شىعىستار جوسپاردا بەلگىلەن­گەن مەجەدەن 96% اسىپ, جوعارى دەڭگەي­گە جەتكەن. بۇل رەتتە نەگىزگى قاراجات الەۋ­مەت­تىك قاجەتتىلىكتەرگە جانە جەرگىلىكتى جەر­­لەردەگى ەكونوميكانى نىعايتۋعا باعىت­تالعانىن اتاپ وتكەن ءجون.

ۆەدومستۆو وكىلدەرى ايتقانداي, 2025 جىلى بيۋدجەت ساياساتىنىڭ الەۋمەتتىك جانە وڭىرلىك باعىتى ايقىن تۇردە ساقتا­لىپ قالدى. اي­تالىق, الەۋمەتتىك باعدار­لا­مالار مەن كوپبالالى وتبا­سى­لارعا قولداۋ كورسەتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋ ارتا تۇسكەن.

تۇتاستاي العاندا, الەۋمەتتىك بلوك ء(بىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك كومەك) بيۋدجەتتىڭ ەڭ ءىرى باعىتى رەتىندە قالىپ وتىر. 11 ايدا بۇل ماقساتقا بار­لىعى 8,3 ترلن تەڭگە اۋدارىلعان.

بيۋدجەت شىعىسىنداعى تاعى ءبىر ماڭىز­دى باعىت – وڭىرلەردى قولداۋ. جەرگى­لىك­تى بيۋدجەتتەر 6,9 ترلن تەڭگە سوماسىنا ترانسفەرت الىپ, بۇل تىكەلەي وبلىستار مەن قالا­لارداعى ينفراقۇرىلىمدىق جانە الەۋمەتتىك جوبالاردى قارجىلاي قام­تاماسىز ەتتى.

«سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە ءتوزىم­دى بولۋ تۇر­عىسىنان العاندا, بيىل­عى بيۋد­جەت ءوز يكەمدىلىگى مەن بەيىمدىلىگىن ايقىن كورسەت­كەنىن اتاپ وتكەن ماڭىزدى. ورنىق­تى ءوسىمنىڭ درايۆەرىنە اينالعان جەرگىلىكتى بيۋد­جەتتەر مەن ءتيىمدى اكىمشىلەندىرۋ ءىسى قولايسىز سىرتقى جاعدايلار سالدارىن وتەۋگە سەپ­تەستى. قارجى مينيسترلىگى تىڭ تسيفر­لى شەشىمدەردى ەنگىزۋ ارقىلى جاعىم­سىز سىرتقى فاكتورلاردىڭ اسەرىن رەتتەپ, ولاردى تەجەۋدىڭ ناقتى جولىن كور­سەتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە مەملەكەتتىك قا­زى­­ناعا قوسىمشا كىرىس تارتۋعا وڭ اسە­رىن تيگىزدى», دەلىنگەن مينيسترلىكتىڭ دەرە­گىندە.

جاڭا رەفورمانىڭ پايداسى كوپ

2025 جىلى ەلىمىزدە مەملەكەت­تىك ساتىپ الۋ تۋرالى جاڭا زاڭ كۇشىنە ەن­گەنى ءمالىم. بۇل تىڭ رەفورمانىڭ ناتيجەسى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا-اق بايقالا باستاعان. اتاپ ايتقاندا, ساتىپ الۋ راسىمدەرىنىڭ مەرزىمى قىسقارىپ, وتاندىق بيزنەس ايتارلىقتاي قولداۋعا يە بولعان.

اتالعان رەفورماداعى جاڭا­شىل­­دىق­تاردىڭ ءبىرى رەتىندە قۇ­رى­لىس سالا­سىن­داعى ساتىپ الۋلاردا رەيتينگتى-بالدىق جۇيەنى (ربج) پايدالانۋدى ايتۋعا بولادى. مۇندا بايقاۋ ناتيجەلەرى اۆتوماتتى تۇردە (ادامنىڭ قاتىسۋىنسىز) شىعارىلادى. «بۇل ورايدا راسىم­دەردى جەڭىلدەتۋ, باعادان تىس ولشەم شارتتاردى كەڭەيتۋ جانە ساتىپ الۋ مەرزىمىن ازايتۋ ەسە­بى­نەن كونكۋرس جەڭىمپازى ورتا ەسەپپەن 5 جۇمىس كۇنى ىشىندە انىقتالاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. باسقا دا تاۋارلار, جۇمىستار مەن كور­سەتىلەتىن قىزمەتتەر بويىن­شا كونكۋرستى وتكىزۋ ۋاقىتى 10 جۇمىس كۇنىنە دەيىن ازايدى. وسى وزگەرىسكە قاراپ-اق جاڭا زاڭنىڭ ارتىقشىلىقتارىن باعامداي بەرۋگە بولادى. نەگە دەسەڭىز, بۇعان دەيىن بايقاۋ 60 كۇنتىزبەلىك كۇنگە جالعاساتىن. EPC جانە EPC-F كەلىسىمشارتتارى تۇرىندە نىسانداردى سالۋدىڭ جاڭا تەتىك­تە­رى ەنگىزىلىپ, بۇل ساتىپ الۋ پرو­تسەسىن جانە تۇتاستاي العاندا, نىسان­دار­دىڭ قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋگە مۇم­كىندىك بەردى», دەيدى قارجى مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى.

ەكونوميكالىق تۇرعىدان قاراعاندا, بيۋروكراتيالىق پرو­تسەدۋ­­رالاردىڭ ازايۋى ايتار­­لىق­تاي ناتيجە بەرگەن. قاجەت­تى پروتسەستەردى جەدەلدەتۋ ەسەبىنەن بيىل 12 ايدا جاسالعان كەلىسىم­شارت­تاردىڭ كولەمى 8 030 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى. بىلتىرعى كەزەڭ­مەن سالىستىرعاندا, بۇل 1,6 ەسە (5 097 ملرد تەڭگە) كوپ.

اتالعان زاڭنىڭ ارقاسىندا وتاندىق كوم­پانيالار ايتار­لىقتاي پرەفەرەن­تسيا­لارعا يە بولعان. ناقتى ايتساق, ەلى­مىزدىڭ وندىرۋشىلەرىنە كەلىسىمشارتتار جاساسۋ كەزىندە بىرقاتار باسىمدىق بەرى­لەدى. مىسالى, كاسىپكەرلەر كەلىسىم­شارتتا كورسەتىلگەن سومادان 50% مول­شە­رىندە مىندەتتى اۆانس الا الادى, بانك­تىڭ كەپىلدىگىن ۇسىنۋدان بوساتىلىپ, ايىپپۇل سانكتسيالارىنا بايلانىستى جەڭىلدەتىلگەن شارتتى قولدانا الادى. بۇل جەر­گى­لىكتى بيزنەستىڭ مەملەكەتتىك تاپ­سىرىستارعا قاتىسۋى ءۇشىن بارىنشا جايلى جانە قارجىلىق قاۋىپسىز جاعدايلار جاساۋعا باعىت­تالعان.

وسىلايشا, 2025 جىلدىڭ 12 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن جاسالعان كەلىسىمشارت – 17%-عا, ولاردىڭ جالپى سوماسى 31%-عا ءوسىپ, قارجىلاي كولەمى 439 ملرد تەڭگەگە جەتكەنى بەلگىلى بولدى.

مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ رەفورماسى نارىقتى جوسىقسىز قاتىسۋشىلاردان تازارتۋعا سەپتىگىن تيگىزگەنىن دە اتاپ وتكەن ءجون. نەگىزگى مىندەت – بارلىق كوم­پانياعا تەڭ جانە اشىق جاعداي جاساۋ. ياعني قۇ­جات­تاردى بۇرمالايتىن ءارى بە­دەلى كۇمان كەلتىرەتىن قىزمەت ۇسىنۋشىلاردان گورى جۇمىس ساپاسى جاقسى, باعاسى قولايلى ىسكەر جاندارعا كوبىرەك مۇمكىندىك بەرىلەدى. ول ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە مەردىگەرلەردىڭ جۇمىس تا­جىريبەسىن راستاۋعا قويىلاتىن تالاپ­تار كۇشەيتىلدى. جالعان نەمەسە قاتە مالىمەتتەردى مۇقيات تەكسەرۋگە مۇم­كىندىك بەرەتىن قاتاڭ كريتەريلەر ەنگىزىلدى. ناتيجەسىندە رەسمي تىزىمنەن قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى, جوبالاۋ جانە تەح­نيكالىق قاداعالاۋ سالاسىنداعى تاجىري­بەگە بايلانىستى 18 031 دايەكسىز ما­­لى­مەت­ الىنىپ تاستالعان. بۇل بىركۇندىك فيرمالارمەن جانە بىلىكتىلىگى جوق ورىن­داۋشىلارمەن كەلىسىمشارتقا وتىرۋ تاۋەكەل­دەرىن ايتارلىقتاي تومەن­دەتكەن.

ەكىنشى ماڭىزدى تەتىك – بەدەلى تومەن وندىرۋشىلەرگە سانكتسيالاردى اۆتوماتتى تۇردە قولدانۋ. كەيىنگى بەس جىلدا جوسىقسىز قاتىسۋشىلار تىزىمىنە (جقت) ەنگىزىلگەن كومپانيالاردان جاڭا ءوتىنىم تۇسكەن كەزدە كونكۋرستاعى قورى­تىن­دى باعاسىنان اۆتوماتتى تۇردە 0,2% (بالل) شەگەرىلەدى. مۇنداي كىشىگىرىم كەمشىلىكتەر ولاردىڭ ادال ورىنداۋشىلارمەن بايقاۋعا تۇسكەن كەزدە بىلىنەدى.

وسىلايشا, رەفورما جوسىق­­­سىز قاتىسۋشىلارعا ەكى جاقتان دا توسقاۋىل قويىپ وتىر: ءبىر جاعىنان, جالعان مالىمەتتەر بەرۋدىڭ جولى كەسىلسە, ەكىنشى جاعىنان زاڭ بۇزۋشىلىقپەن ۇستالعاندار تۇ­راق­تى قارجىلىق «بۇعاۋعا» بايلا­نا­دى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارالار قۇجاتتامانى رەتكە كەل­تىرىپ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا جاۋاپ­كەر­شىلىكپەن قاتىسۋ مادەنيەتىن قالىپ­تاس­تىرادى.

سالىق پەن كەدەن سالاسىنداعى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا

وسى جىلى مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تاپسىرماسىمەن قارجى مينيسترلىگى قار­جى تۇراقتىلىعى مەن تسيفرلىق ترانس­فورماتسيانى نىعايتۋ باعىتىندا ءبىر­تالاي جۇمىس اتقاردى.

مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگى (ترانسفەرتتەردى ەسەپ­تە­مەگەندە) 2025 جىلعى 1 جەل­توق­سانداعى جاعداي بويىن­شا تولىق كولەمدە ورىندالىپ, بۇل بىلتىرعى كەزەڭمەن سالىس­تىر­عاندا 2,9 ترلن تەڭگەگە كوپ بولدى.

مينيسترلىكتىڭ بيىلعى ءىس-شارالار تىزبەگىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ مەن سالىق جانە كەدەن ينفرا­قۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە بولدى. بۇل شارالار بيۋدجەت كىرىسىن ارتتىرۋمەن قاتار ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتتى, سونداي-اق ەلى­مىز­دىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپ­سىز­دىگىن نىعايتۋعا ىرگەلى العى­شارت­تار جاسالدى.

سالىقتى باسقارۋ ءىسى تسيفرلان­دى­رۋ جاعدايىندا بەلسەندى تۇر­دە جاڭعىردى. سالا­داعى راسىمدەر جەڭىلدەتىلىپ, سالىق تولەۋشىلەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جۇمىس­تارى جەتىلە ءتۇستى.

ايتالىق, مەملەكەتتىك كىرىستەر كومي­تەتى سالىقتىق اكىمشى­لەن­دىرۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان جۇيەسى ء(سايج) مەن Smart Data Finance (SDF) پلاتفورماسىن ەنگىزدى. ءسايج 7 بىتىراڭقى جۇيەنى ءبىر تەحنولوگياعا ينتەگراتسيالادى. جۇيە جۇزەگە اسىرىلىپ, جۇمىس ىستەپ تۇر.

ايتالىق, Smart Data Finance – سىرتقى جانە ىشكى كوزدەردەن اقپارات جينايتىن بارلىق سالىق تولەۋشى مەن سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت قاتىسۋشىلارىنا ارنالعان مەم­لەكەتتىك قارجى جۇيەسىنىڭ ءبىر ءتۇرى. بۇل جۇيە مەملەكەتتىك ورگاندار قىز­مەتكەرلەرىنە ناقتى شەشىمدەردى جەدەل قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 74 دەرەكقور كوزى­نەن الىنعان مالىمەتتەردى بىرىكتىرەدى.

SDF دامىتۋ شەڭبەرىندە كامەرالدى باقىلاۋ مەن تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, سونىمەن قوسا جي قولدانۋ ارقىلى كىرىستەردى بولجاۋ جوسپارلانىپ وتىر.

كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ دە تولىعىمەن تسيفرلىق فورماتقا اۋىسىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, Keden جاڭا اقپارات پلاتفورماسى جولعا قويىلدى. بۇل – بۇرىن قولدانىستا بولعان 3 اقپاراتتىق جۇيەنى («استانا-1», «ە-تەرەزە», «كااج») الماستىراتىن زاماناۋي ميكروسەرۆيستىك تەحنولوگيا. ول دەرەكتەردى تەز جانە ءدال وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى, سونىمەن قاتار دەكلاراتسيالاردى اۆتوماتتى تۇردە تەكسەرۋگە جانە شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە 20 ءمودۋلدىڭ 16-سى جۇمىس ىستەپ تۇر.

ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا ينتەگ­راتسيالانعان باقىلاۋ جۇيەسى ەن­گىزىلىپ, وندا بارلىق ارالاس قىزمەت ءبىر جۇيەدە – Keden اج قولجەتىمدى. بۇل ترانزيتتىك دەكلاراتسيانى راسىمدەۋ ۋاقىتىن 30 مينۋتتان 10 مينۋتقا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.

بيىل بيزنەس وكىلدەرىمەن, تاسىمالداۋشىلار جانە بروكەرلەر قاۋىمداس­تىق­تارىمەن بىرلەسىپ, ەلەكتروندى كەزەك ەرەجەلەرى قايتا قارالعان. شەتەلدىك تاسى­مالداۋشىلارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن سەرۆيستىك ينتەرفەيس 4 تىلگە (ورىس, اعىلشىن, وزبەك, قىتاي) اۋدارىلعان جانە WeChat حالىقارالىق مەسسەندجەرىمەن ينتەگ­راتسيا جاسالىپتى. قتج-مەن بىر­لەسىپ, نەگىزگى تەمىرجول مارشرۋتتارىندا ترانزيتتىك دەكلاراتسيالاردى اۆتو­مات­تى تۇردە شىعارۋ ەنگىزىلگەن, كونتەينەرلىك پويىزدى وڭدەۋ ۋاقىتى 3 ساعاتتان 30 مينۋتقا دەيىن ازايدى.

«قورعاس» حشىو-دا جولاۋشىلاردى باقىلاۋ پروتسەسى تسيفرلاندىرىلدى. بۇل پروتسەسس بيومەتريا ءارى Face-ID ارقىلى جۇزە­گە اسىپ, باگاجدى اۆتوماتتى تۇردە بەرە وتىرىپ, Kaspi ارقىلى تولەنەدى. پرو­تسەدۋرا بار-جوعى 10 سەكۋند ۋاقىتتى الادى.

بۇعان قوسا يتك سۋرەتتەرىن اۆتوماتتى تۇردە تالداۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل جۇكتەردى انىقتاپ, ولاردى دەكلاراتسيالاردا كورسەتىلگەن تاۋار پوزيتسيالارىمەن اۆتوماتتى تۇردە سالىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الگوريتمدەر سايكەسسىز­دىكتەردى تاۋىپ, جالعان وپەراتسيالاردى جويادى جانە ينسپەكتورلارعا ءدال جۇمىس ىستەۋگە كومەكتەسەدى.

قارجى مينيسترلىگى قىزمەتىنىڭ ەداۋىر بولىگى كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەسۋگە باعىت­تالعان.  تسيفرلىق قۇرالدار كولەڭ­كەلى ەكونوميكامەن قارسى كۇرەستە نەگىزگى قارۋعا اينالدى. مىسالى, ءىجو-گە شاققاندا ونىڭ دەڭگەيى 2018 جىلى 27,02% بولسا, 2024 جىلى بۇل كورسەتكىش 16,71% دەيىن تومەن­دەگەن.

قارجى مينيسترلىگى قولعا العان جۇمىس سالىق تۇسىمدەرىن ۇلعايتۋدى قامتا­ما­سىز ەتتى. ەڭ باستىسى, ەلىمىز قازىنانى تولىقتىرىپ قانا قويماي, قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن كۇشەيتەتىن زاماناۋي, جىلدام جانە اشىق ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋعا مۇمكىندىك الدى.