باسقوسۋعا مەملەكەتتىك ورگان, عىلىمي قاۋىمداستىق, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, مەديتسينا ماماندارى مەن عالىمدار قاتىستى. ءار سپيكەر ءوزىنىڭ باعىتىنا قاراي راديوتولقىندار مەن زاماناۋي تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ ادام دەنساۋلىعىنا ىقپالى تۋرالى عىلىمي دەرەكتەرگە, ساراپتامالارعا, قولدانىستاعى سانيتارلىق نورمالارعا سۇيەنە وتىرىپ, اشىق ءارى تۇسىنىكتى اقپارات بەرۋگە تىرىستى.
بۇگىندە ۇيالى بايلانىس, ينتەرنەت, 4G, 5G جەلىلەرىنىڭ دامۋى ونەركاسىپ, ءبىلىم, قاشىقتان مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ, «اقىلدى قالا» جوبالارى سياقتى كوپتەگەن سالاعا جاڭا مۇمكىندىك اشىپ وتىر. بۇگىنىمىز بەن ەرتەڭىمىزدى ينتەرنەتسىز ەلەستەتە المايتىن كۇنگە جەتتىك. جيىن بارىسىندا جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى تەلەكوممۋنيكاتسيالار كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ, ازاماتتار مەن بيزنەسكە قاشىقتان كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ارتۋى تەلەكوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمعا قوسىمشا جۇكتەمە تۇسىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ياعني ۋاقىت وتكەن سايىن قالا, مەيلى اۋىلداردا ينتەرنەت تاراتاتىن بازالىق ستانسالار كوبەيەدى. كوميتەت توراعاسى دامير سەيسەمبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بازالىق ستانسالاردى كوپ سالعان سايىن, كەرىسىنشە, سمارتفوننىڭ ساۋلەلەنۋ دەڭگەيى ازايادى.
«بازالىق ستانسا مەن ابونەنتتىك قۇرىلعى (سمارتفون) اراسىنداعى قاشىقتىق ساۋلەلەنۋ دەڭگەيىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن فاكتور. سمارتفون بازالىق ستانسادان الىستاعان سايىن ءوز قۋاتىن ارتتىرۋعا ءماجبۇر بولادى. ال بازالىق ستانسالاردىڭ ءجيى ورنالاسۋى, كەرىسىنشە, ابونەنتتىك قۇرىلعىلاردىڭ ساۋلەلەنۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بازالىق ستانسالاردى كوبىنە ەلدى مەكەندەردە, قالاداعى عيماراتتاردىڭ, تۇرعىن ۇيلەردىڭ ۇستىنە ورناتامىز. وسىنداي جۇمىستارعا قاراپ, راديوتولقىندار, ەلەكترماگنيتتى ءورىس ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەدى دەپ كۇدىكتەنەتىندەر بار. دامىعان ەلدەردىڭ بازالىق ستانسالارعا قاتىستى بەكىتىلگەن نورمالارىنا قاراعاندا بىزدەگى نورمالار 10 ەسە كەم. ەگەر جىلدام ءارى ساپالى ءموبيلدى ينتەرنەتتى پايدالانعىمىز كەلسە, تسيفرلىق جاعىنان دامىعان ەل بولۋدى ۇيعارساق, وندا بازالىق ستانسالارعا بەكىتىلگەن نورمالاردى شەتەلدەگىدەي تالاپقا جەتكىزۋىمىز قاجەت», دەدى د.سەيسەمبەكوۆ.
Astana IT University اعا وقىتۋشىسى, عىلىمي قىزمەتكەر گۇلسايا نۇرجاۋباەۆا دا ەلدەگى بازالىق ستانسالاردىڭ ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرى بولمايتىنىن العا تارتادى.
«بىزدە ستانسالار حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بەلگىلەگەن ەرەجەلەرىنە ساي جۇمىس ىستەيدى. مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان قاداعالانادى. دوڭگەلەك ۇستەلدە وزگە دە ارىپتەستەر مۇنىڭ دەنساۋلىققا تىكەلەي كەرى اسەرى جوق ەكەنىن ايتىپ وتىر. مەنىڭ دە ۇستانىمىم وسىنداي. تاقىرىپتى زەرتتەۋ بارىسىندا ۇققانىم, 4G-مەن سالىستىرعاندا 5G تەحنولوگياسى وتە ءتيىمدى. ءارى ەلەكترماگنيتتى ءورىستىڭ قۋاتى 4G-مەن سالىستىرعاندا ەداۋىر از. حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ كەيىنگى زەرتتەۋلەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, قابىلداعان ءوز ەرەجەلەرى بار. سوعان سۇيەنسەك, ەلەكترماگنيتتى تولقىننىڭ شەكتى رۇقسات ەتىلگەن دەڭگەيى 200 مكۆت/سم² دەيىن قاۋىپسىز بولىپ ەسەپتەلەدى. بۇل نورمالاردى اقش-تان باستاپ, بۇكىل ەۋروپا, قىتاي, كورەيا, جاپونيا سىندى وزىق ەلدەر ۇستانادى. الايدا تمد ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ەلدە بۇرىنعى كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا قابىلدانعان نورمالار ساقتاۋلى. دامىعان ەلدەردە نورما 200-دەن 1000 مكۆت/سم² دەيىن رۇقسات ەتىلسە, بىزدە 10 مكۆت/سم² دەيىن قالىپتى سانالادى. حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ زەرتتەۋىنە زەر سالساق, قازىر ادام دەنساۋلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتىپ جاتقان انتەننالار جوق», دەدى گ.نۇرجاۋباەۆا.
دوڭگەلەك ۇستەلدە راديوفوبيا ماسەلەسى دە قاۋزالدى. ساراپشىلاردىڭ پايىمىنشا, مۇنداي قۇبىلىس ءموبيلدى بايلانىستى دامىتۋعا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. GSM ستاندارتىنداعى بازالىق ستانسالار تۇرعىن ايماقتاردا ۇزاق جىلدان ورنالاسقانىنا, سول ارالىقتا دەنساۋلىققا بايلانىستى جاپپاي تەرىس اسەرلەر تىركەلمەگەنىنە قاراماستان, كەيبىر وڭىردە راديوفوبيا سالدارىنان بازالىق ستانسالاردى الىپ تاستاۋ جاعدايلارى ءالى دە كەزدەسەدى. مۇنداي شەشىمدەر ايماقتا بايلانىس ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلەدى. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى ەلىمىزدە ەلەكترماگنيتتى ساۋلەلەنۋگە قاتىستى قاتاڭ سانيتارلىق نورمالار قولدانىلاتىنىن ەسكە سالدى. اتاپ ايتقاندا, راديوسيگنالدىڭ رۇقسات ەتىلگەن شەكتى دەڭگەيى
10 مكۆت/سم² بولىپ بەلگىلەنگەن. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بىرلەسىپ, عىلىمي-مەديتسينالىق زەرتتەۋلەرگە كەشەندى مەتاتالداۋدى جۇرگىزۋدى كوزدەيتىن جول كارتاسىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى.
دوڭگەلەك ۇستەل قورىتىندىسىندا سپيكەرلەر ەلىمىزدە بازالىق ستانسالارعا قاتىستى قولدانىلاتىن نورمالاردىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قوعاممەن اشىق ديالوگتى جالعاستىرىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى العا تارتتى.
