فوتو: ۇكىمەت
جيىندا ەلورداداعى الەۋمەتتىك سالانىڭ جاعدايى مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلوردادا ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تالقىلاندى.
وتىرىس بارىسىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك حالىق سانىنىڭ تۇراقتى ءوسۋى قالا ينفراقۇرىلىمىنا جاڭا مىندەتتەر قويىپ, الدىن الا جوسپارلاۋدى قاجەت ەتەتىنىن جەتكىزدى.
1 قاراشاداعى ەسەپ بويىنشا, استانا حالقىنىڭ سانى 1 622 245 ادامعا جەتكەن. جىل باسىنان بەرى حالىق سانى 93 542 ادامعا ارتقان, ونىڭ ىشىندە 17 265 ادام تابيعي ءوسىم ەسەبىنەن, ال 76 277 ادام كوشى-قون ارقىلى تىركەلگەن. حالىق سانى 6,12% ءوسىپ, جىل سايىنعى كوشى-قون اعىنى شامامەن 100 مىڭ ادامعا جەتكەن. بۇل جاعداي دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەلەرىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ايتارلىقتاي ارتتىرىپ وتىر.
جيىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, ەلوردادا 277 مەديتسينالىق ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. عيماراتتاردىڭ توزۋ دەڭگەيى – 14,7%, مەديتسينالىق تەحنيكامەن قامتىلۋى – 82,4% (ەل بويىنشا ورتاشا كورسەتكىش – 86,7%). سونىمەن قاتار سالادا كادر تاپشىلىعى ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى. قازىرگى دەموگرافيالىق جاعدايدا پەرزەنتحانالار مەن پەريناتالدىق ورتالىقتارعا دا كوڭىل ءبولۋ قاجەت. سوڭعى 10 جىلدا ەلورداداعى بوسانۋ سانى 45%-عا ارتقان.
ايدا بالاەۆا ناقتى باعىتتالعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ماڭىزىن ءسوز ەتتى.
«مەديتسينا باقىلاۋسىز جاعدايدا جۇمىس ىستەي المايدى. كومەك پەن قىزمەتتەر ناقتى باعىتتالۋى ءتيىس. باسقارۋشىلىق شەشىمدەر جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ, ازاماتتارعا قىزمەت ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتۋى ءتيىس», دەدى ول.
حالىق سانىنىڭ تۇراقتى ءوسۋى مەن كوشى-قون بەلسەندىلىگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا دا اسەر ەتىپ جاتىر. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلوردادا شامامەن 200 ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى جۇمىس ىستەيدى, وندا 300 مىڭنان استام وقۋشى بار. جىل سايىن وقۋشىلار سانى 10-12 مىڭ بالاعا ارتىپ كەلەدى.
سونىمەن قاتار سالادا بىرقاتار قيىندىق تا بار. اتاپ ايتساق, جەكەمەنشىك مەكتەپتەردەگى كادر تاپشىلىعى مەن ينفراقۇرىلىم ماسەلەسى. 2025 جىلى جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋعا 272 ملرد تەڭگە بولىنگەن, بۇل ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ اشىقتىعىن, ستاندارتتارعا سايكەستىگىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋ مىندەتىن ايقىندايدى.
ەرەكشە نازار مەكتەپكە دەيىنگى جانە باستاۋىش ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە اۋدارىلدى. جيىن قاتىسۋشىلارى پەداگوگتەردى دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ, سونىمەن بىرگە مۇعالىمدەرگە تۇسەتىن ارتىق اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ينفراقۇرىلىم سالىپ, زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتاۋعا بولادى. الايدا ساپا جوق بولسا, ناتيجە دە بولمايدى. بۇگىنگى بالالار – ەرتەڭگى قوعام. پرەزيدەنت كوتەرگەن باستامالار جاۋاپتى ءارى بەلسەندى ازامات قالىپتاستىرۋعا قىزمەت ەتۋى قاجەت», دەدى ۆيتسە-پرەمەر.
سونداي-اق تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت مۇعالىمدى الماستىرۋ ءۇشىن ەمەس, ونى قولدايتىن قۇرال رەتىندە قاجەتتىگى ايتىلدى.
استانا ءىرى اكادەميالىق ورتالىق مارتەبەسىنە يە بولعانىمەن, جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە كادر دايارلاۋ بويىنشا قۇرىلىمدىق ماسەلەلەر بار. قالاداعى 13 جوعارى وقۋ ورنىندا 105 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الادى. الايدا گۋمانيتارلىق باعىتتاردا ارتىقشىلىق بولعانىمەن, ينجەنەرلىك, IT, مەديتسينا جانە پەداگوگيكا سالاسى بويىنشا تاپشىلىق بار. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ ايتۋىنشا, قابىلداۋ جۇيەسىن ەكونوميكا سۇرانىسىمەن تىعىز بايلانىستىرۋ, دۋالدى وقىتۋدى دامىتۋ جانە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن تسيفرلاندىرۋ مەن جي-ءدى تالاپتارىنا ساي جاڭارتۋ قاجەت.
دەموگرافيالىق ءوسىم ەڭبەك نارىعى مەن الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىنە دە اسەر ەتۋدە. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆانىڭ مالىمەتىنشە, ەلورداداعى ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىق سانى 750 مىڭنان اسادى. 2024-2025 جىلدارى قالاعا 90 مىڭنان استام ادام كەلگەن, الەۋمەتتىك قولداۋ الۋشىلار سانى 120 مىڭعا جۋىق. 2025 جىلى 42 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى.
سونىمەن قاتار سپورت جانە تۋريزم ينفراقۇرىلىمى دا قارالدى. استانادا 800-دەن استام سپورت نىسانى بار, ولاردىڭ 60%-عا جۋىعى – جەكەمەنشىك. ينفراقۇرىلىممەن قامتىلۋ دەڭگەيى 55-60% شاماسىندا. قالا تۇرعىندارىنىڭ 41%-ى سپورتپەن جۇيەلى تۇردە اينالىسادى, الايدا جاڭا تۇرعىن الاپتارىندا جاقىن ماڭدا قولجەتىمدى سپورت نىساندارى جەتكىلىكسىز.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا جيىندى قورىتىندىلاي كەلە, ەلوردانىڭ الەۋمەتتىك دامۋى دەموگرافيالىق جانە كوشى-قون پروتسەستەرىن باعالاۋعا نەگىزدەلگەن كەشەندى شەشىمدەردى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا قىزمەتتەردى ماقساتتى جوسپارلاۋ مەن قارجىلاندىرۋ, كادر ساياساتىن ەكونوميكا سۇرانىسىنا ساي جۇرگىزۋ, جاڭا تۇرعىن الاپتارىندا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى قولجەتىمدى ەتۋ, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ەلوردانىڭ قوعامدىق كەڭەسىمەن ءوزارا بايلانىستى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق استانا حالقىنىڭ قارقىندى ارتۋى كەزىندە تۇراقتى دامۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى نىساندار مەن باعدارلامالاردىڭ سانى ەمەس, باسقارۋ ساپاسى ەكەنى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى.
