استانادا وتكەن جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىنىڭ قورىتىندى ءىس-شاراسىندا بىرقاتار ازامات ەڭبەگىنىڭ وتەۋىنە بۇيىرعان قۇرمەت پەن قوشەمەتكە كەنەلىپ, مەملەكەتتىك ناگرادانى كەۋدەسىنە تاقتى. ءىس-شاراعا مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين, پرەزيدەنتتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى كەڭەسشىسى الەكسەي تسوي, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, «اmanat» پارتياسىنىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىن قورىتىندىلاۋ شەڭبەرىندە ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ ۇزدىك وكىلدەرى مەن بەلسەندى جۇمىسشى جاستارعا قۇرمەت كورسەتىلدى.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين ەڭبەك ادامدارىنا قۇرمەت ءاردايىم جالعاسىن تاباتىنىن, ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن نىعايتۋعا ءار سالادا تەر توگىپ جۇرگەن جاندار زور ۇلەسىن قوسقانىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىنىڭ قورىتىندىسىنا ارنالعان فورۋمعا جينالىپ وتىرمىز. بۇل جاي عانا كۇنتىزبەلىك جىلدىڭ اياقتالۋىن بىلدىرمەيدى, ادال ەڭبەكتى ءالى دە دارىپتەيتىن, ەڭبەك ادامىن ودان ءارى قۇرمەتتەۋگە شاقىراتىن بىرەگەي ءىس-شارا. بۇگىنگى ايتىلاتىن اڭگىمە دە, قۇرمەت تە ەل دامۋىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى – سىزدەرگە ارنالادى. بيىلعى جىل ەلىمىز ءۇشىن تابىستى بولدى. 11 ايدىڭ قورىتىندىسىندا ەكونوميكامىز 6,4% ءوسىم كورسەتتى. وتاندىق زاۋىتتاردا 147 مىڭ اۆتوكولىك قۇراستىرىلدى. 17 ملن شارشى مەترگە جۋىق تۇرعىن ءۇي سالىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 219 جاڭا نىسان بوي كوتەردى. 130 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. جاڭادان 173 ءوندىرىس ىسكە قوسىلىپ, 22 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ديقاندارىمىز ەكىنشى جىل قاتارىنان رەكوردتىق كولەمدە – 27 ملن توننا استىق جينادى. 13 مىڭ شاقىرىم جول رەكونسترۋكتسيالانىپ, جوندەۋدەن ءوتتى. ۇزىندىعى 836 شاقىرىم «دوستىق – مويىنتى» تەمىرجولىنىڭ ەكىنشى جەلىسى ىسكە قوسىلدى. مۇنىڭ بارلىعى قۇر اقپارات, جاي ستاتيستيكا ەمەس. ارتىندا مىڭداعان ادامنىڭ وراسان ەڭبەگى تۇر. ولار – قاراپايىم جۇمىسشىلار, ينجەنەرلەر, مەحانيزاتورلار, قۇرىلىسشىلار, ەنەرگەتيكتەر, تەحنولوگتەر, ديقاندار, باسقا دا سالادا ەسەلەپ ەڭبەك ەتكەن ازاماتتار. بارشا جەتىستىك ەل ازاماتتارىنىڭ كوزگە كورىنبەيتىن كۇندەلىكتى ورتاق جۇمىستارىنىڭ جەمىسى. مىڭداعان ستۋدەنت سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردى يگەرۋدە تەگىن ءبىلىم الىپ جاتىر. كوللەدجدەردىڭ ماتەريالدىق تەحنيكالىق بازاسى جاڭارتىلدى, بۇگىندە تەحنيكالىق, كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى تۇلەكتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ وكىلدەرىنە اينالدى. كەيىنگى جىلدارى مەملەكەتتىك ناگرادالار جۇيەسى جاڭارتىلدى, جاڭادان 9 سالالىق قۇرمەتتى اتاق ەنگىزىلدى. مەملەكەت باسشىسى بيىل كاسىبي مەرەكەلەر اياسىندا ەنەرگەتيكتەردى, قۇتقارۋشىلاردى, مۇعالىمدەردى, مۇنايشىلاردى, دارىگەرلەردى, سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن, اۋىل شارۋاشىلىعى, ماماندارىن اقوردادا ارنايى قابىلداپ قۇتتىقتادى. 24 كاسىبي مەرەكە مەن ەڭبەك كۇنىن كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتۋ يگى داستۇرگە اينالدى. بيىل پرەزيدەنت جارلىعىمەن 130-عا جۋىق جۇمىسشى ماماندىق وكىلى مەملەكەتتىك ماراپاتقا يە بولدى. مۇنىڭ بارلىعى ەسەلى ەڭبەكتى قادىرلەۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادامدار. ەڭبەك ادامى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى نازارىندا, – دەگەن مەملەكەتتىك كەڭەسشى قوعام ارقاشاندا ەڭبەكتى ەرەكشە قادىرلەيتىنىن جەتكىزدى. – كاسىبي مامانداردى دارىپتەۋ الداعى ۋاقىتتا دا ۇزدىكسىز جالعاسا بەرمەك. جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى اياقتالىپ جاتقان جوق, بۇل ەلىمىزدە ەڭبەك ادامدارىنا قۇرمەت كورسەتەتىن جاڭا كەزەڭ باستالعانىن ايعاقتايدى. بارشاڭىزعا – زاۋىتتار مەن شەبەرحانالاردا, قۇرىلىس الاڭدارى مەن ەگىس دالاسىندا, شاحتالار مەن ەنەرگەتيكا نىساندارىندا, كولىك, كوممۋنالدىق سالالاردا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتارعا شىنايى العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. سىزدەردىڭ ادال ەڭبەكتەرىڭىز رەفورمالاردى ناتيجەلى ەتەدى, ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنا ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا جول اشادى, – دەدى مەملەكەتتىك كەڭەسشى.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى سودان سوڭ پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن مەملەكەتتىك ناگرادا العان ەڭبەك وزاتتارىن كوپشىلىك الدىندا ماراپاتتادى.
سالتاناتتى جيىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ەڭبەك وزاتتارىن قۇتتىقتادى.
– ەڭبەك ادامى – ەل دامۋىنىڭ نەگىزى, قوعامنىڭ قوزعاۋشى كۇشى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن بيىلعى جىل جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى دەپ اتالىپ, ەڭبەك ادامىنىڭ قوعامداعى ءرولى ايشىقتالدى. وتانىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە زور ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن جۇمىسشى قاۋىمعا قۇرمەت كورسەتىلىپ كەلەدى. بۇگىن ءبىز وسى باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىن سارالاپ, قورىتىندىلاۋعا جينالىپ وتىرمىز. ىسكە اسقان ءاربىر جوبانىڭ, سالىنعان ءاربىر نىساننىڭ, شىعارىلعان ءاربىر ءونىمنىڭ ارتىندا ەڭبەگى ەسەلى, قىزمەتى قالىپتى جانداردىڭ تۇرعانى انىق. سوندىقتان جىل بويى جۇمىسشى مامانداردىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا, كادرلار دايارلاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا, ءبىلىم بەرۋ مەن ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. مەملەكەت باسشىسى حالىققا جولداۋىندا ادال ءارى بىلىكتى ەڭبەككەرلەردىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى ءبىر جولعى باستاما ەمەس, ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيالىق ماڭىزى زور يگىلىك. بۇگىندە ەل ەكونوميكاسىندا جۇمىسپەن قامتىلعان 3,3 ملن ادام جۇمىسشى ماماندىقتارى بويىنشا ەڭبەك ەتىپ جاتىر, – دەگەن ا.بالاەۆا جۇمىسشى ماماندىق يەلەرى ەكى مىڭعا جۋىق ءتۇرلى تەحنيكالىق كاسىپتەردى قامتىپ وتىرعانىنا توقتالدى. بۇگىندە ەلىمىزدە كوللەدجدەردە, جوعارى وقۋ ورىندارىندا تسيفرلىق پلاتفورمالار مەن الەۋمەتتىك سالانى بىرىكتىرەتىن كاسىپتىك كادرلاردى دايارلايتىن تۇتاس ەكوجۇيە قالىپتاسقانىن تىلگە تيەك ەتتى.
بيىل ماڭىزدى ءارى نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەسەبىندە جاستارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. جۇمىسشى مامان رەتىندە ەڭبەكپەن قامتىلعان جاستاردىڭ سانى 1 ملن 200 مىڭعا جەتتى. جۇمىسشى كاسىپتەردىڭ ىشىندە كەڭ تانىمال ماماندىقتار بار. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن شىعاراتىن فەرمەرلەر – 57 مىڭ, دانەكەرلەۋشى – 25 مىڭ, اۆتوكولىك قۇرالدارىن جوندەۋشىلەر مەن سلەسارلار – 16 مىڭ ادام. بۇل ءبىر بولىگى عانا, 4 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن بولاشاق ۇرپاققا ارنالعان اشىق ەسىك كۇندەرىن وتكىزدى. بۇعان 113 مىڭنان استام وقۋشى مەن ستۋدەنت قاتىستى. جۇمىسشى مامانداردى قولداۋ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى. ەڭبەك بەدەلىن ارتتىرۋ, كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەن تالىمگەرلىكتى دامىتۋ باستامالارى ءاردايىم كۇن تارتىبىندە. كادرلىق الەۋەتتى تۇراقتى دامىتىپ, ەڭبەك ەتۋگە لايىقتى جاعداي جاساۋ نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. تەحنيكالىق, كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ قارقىندى تۇردە جالعاسادى. جاساندى ينتەللەكت ەنگىزىلىپ جاتقان جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەرگە ماماندار دايارلاۋ باستى نازاردا بولادى. كوللەدجدەرگە قابىلداۋدى ودان ءارى ۇلعايتۋ, سونداي-اق كاسىپورىنداردىڭ ونىمدەرىنە قاراي كادرلاردى ماقساتتى دايارلاۋ مەملەكەت تاراپىنان تۇراقتى ءارى ۇزدىكسىز قولداۋ تابادى. جاستاردىڭ جۇمىسشى ماماندىقتارىنا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مەكتەپتەن باستاپ اۋقىمدى كاسىپتىك باعدارلاۋ جۇمىسى جالعاسادى. دۋالدى وقىتۋ دەڭگەيىن دامىتىپ, الەۋەتىن ارتتىرۋ بيزنەسپەن ارىپتەستىكتى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. الداعى ۋاقىتتا بۇل يگى باستاما دا جالعاسىن تابادى.
– كادر دايارلاۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتىن ەنگىزۋ, ستۋدەنتتەر مەن پەداگوگتەردىڭ اكادەميالىق موبيلدىلىگىن ارتتىرۋ, كوللەدجدەر بازاسىندا حالىقارالىق كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جاڭا فيليالدارىن اشۋ جالعاسادى. ءبىزدىڭ ستراتەگيامىزدىڭ ءبىر باعىتى – تەحنيكالىق, كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى پەداگوگتەرىنىڭ كادرلىق الەۋەتىن دامىتۋ. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋى ونەركاسىپتىڭ, قۇرىلىستىڭ, كولىكتىڭ, ەنەرگەتيكانىڭ, سونداي-اق اگرارلىق سەكتوردىڭ وركەندەۋى بىلىكتى جۇمىسشى كادرلارعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. الداعى بەس جىلدا جۇمىسشى ماماندىقتار بيىل باستالعان بارلىق ينستيتۋتسيونالدىق جاڭالىقتى جالعاستىرۋدىڭ قۋاتتى كۇشىنە اينالادى. جۇمىسشى كادرلاردى دامىتۋعا قاتىستى جۇرگىزىلگەن جۇمىستار مەملەكەتتىڭ, بيزنەستىڭ, ءبىلىم بەرۋدىڭ, سونىمەن قاتار قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىندادى. وسى مىندەتتەردى دايەكتى ىسكە اسىرۋ ەكونوميكانى جاڭا بۋىننىڭ بىلىكتى كادرلارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدا تۇراقتى دامۋىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ا.بالاەۆا.
قۇتتىقتاۋ سوزىنەن كەيىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى بىرقاتار ەڭبەك ادامىنا مەملەكەتتىك ماراپاتتاردى سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتتى.
«ەڭبەك جولى» رەسپۋبليكالىق بايقاۋى جىل سايىن ەكى كەزەڭدە – وڭىرلىك, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە, ءۇش اتالىم اياسىندا ۇيىمداستىرىلادى. «ۇزدىك ەڭبەك اۋلەتى», «جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ ۇزدىك تالىمگەرى», ء«وندىرىستىڭ ۇزدىك جاس قىزمەتكەرى» اتالىمدارىنا بيىل 546 ءوتىنىم تۇسكەن.
بايقاۋدىڭ وڭىرلىك كەزەڭىنىڭ جەڭىمپازدارىن وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى توراعالىق ەتكەن كوميسسيا انىقتادى. رەسپۋبليكالىق كەزەڭىنىڭ جەڭىمپازدارىن پارلامەنت دەپۋتاتتارى, «اتامەكەن» ۇكپ, «قوعامدىق كەلىسىم» رمم وكىلدەرى مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جانىنداعى كوميسسيا سارالادى.
«ۇزدىك ەڭبەك اۋلەتى» اتالىمىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنان دەميندەر اۋلەتى («كازتسينك» جشس, ريددەر تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى) جەڭىمپاز دەپ تانىلدى. جۇلدەلى ءىى ورىندى قاراعاندى وبلىسىنان ۆولوكيتيندەر اۋلەتى («Qarmet» اق), ءىىى ورىندى تۇركىستان وبلىسىنان كەلگەن دەربىسوۆتەر اۋلەتى («قازاقستان تەمىر جولى» اق) ولجالادى.
«جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ ۇزدىك تالىمگەرى» اتالىمىندا قوستاناي جىلۋ ەنەرگەتيكالىق كومپانياسىنىڭ ەلەكتر جابدىقتارىن جوندەۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى ەلەكترمونتەرى ريشات فاسحۋتدينوۆ جەڭىمپاز اتاندى. ءىى ورىندى ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ «قازاقتەلەكوم» اق ەلەكترمونتەرى دۋلات قۇرمانبەكوۆ, ءىىى ورىندى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان مەتالل كونسترۋكتسيالارىن قۇراستىرۋ جونىندەگى زاۋىتتىڭ 3-رازريادتى سلەسارى اسىلتاس كابوشەۆا يەلەندى.
ء«وندىرىستىڭ ۇزدىك جاس قىزمەتكەرى» اتالىمىندا الماتى وبلىسىنداعى «فيرما «بەنت» جشس كرانشىسى ديلفۋزا باقىتجانوۆا (19 جاستا) ۇزدىك دەپ تانىلدى. ءىى ورىندى اباي وبلىسىنان «ۆوستوكتسۆەتمەت» جشس تاۋ-كەن شەبەرى ايبار ايدار ۇلى (26 جاستا), ءىىى ورىندى – اقمولا وبلىسىنداعى «سەمىزباي» جشس 5-رازريادتى حيميالىق تالداۋ زەرتحاناشىسى اياجان جامكەنوۆا (22 جاستا) الدى.
ء«وندىرىستىڭ ۇزدىك جاس قىزمەتكەرى» اتالىمىندا جۇلدەلى ءىى ورىنعا يە بولعان اباي وبلىسىنان كەلگەن ايبار ايدار ۇلى كەنشى. «مۇنداي سىي-قۇرمەتكە كەنەلەمىن دەپ ويلاعانىم جوق», دەيدى تولقىنىسىن جاسىرا الماي.
–ۇيدەگى جالعىز ۇلمىن. الدىمدا اپكەم, ىزىمنەن ەرگەن قارىنداسىم بار. اكەم دە كەنشى بولىپ ەڭبەك ەتتى. وكىنىشكە قاراي, مەنىڭ جەتىستىگىمدى كورە المادى, بىرەر جىل بۇرىن اۋىر ناۋقاستان دۇنيە سالدى. اكەمنىڭ ءىزىن جالعاپ, «ۆوستوكتسۆەت» جشس-ندە تاۋ-كەن شەبەرى بولىپ ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. جۇمىستىڭ وڭايى جوق. كۇندەلىكتى مىڭ مەترگە دەيىن تەرەڭگە بويلاپ جەر استىنداعى شاحتاعا تۇسەمىز. اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيمىز, تۇنگى اۋىسىم اۋىرلاۋ. سەبەبى ۇيقى قىسادى, كوزىڭ تالادى, كۇش-قۋاتىڭ دا ەكى ەسە سارقىلادى. دەگەنمەن دە ءوز جۇمىسىمدى ەرەكشە قۇرمەتتەيمىن, – دەيدى 26 جاستاعى كەنشى.
سونىمەن قاتار بيىلعى جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىن دارىپتەۋگە وراي ۇيىمداستىرىلعان «ەرلىك پەن ەڭبەك داستانى» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىنە قارجىلاي قوماقتى سىياقى تابىستالدى. سالتاناتتى ءىس-شارا اياسىندا «اmanat» پارتياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى داۋلەت كارىبەك «جۇمىسشى جاستار اماناتى» جوباسىنىڭ قاتىسۋشىلارىنا قۇرمەت گراموتالارىن تابىس ەتتى.
