ادەبيەت • 12 جەلتوقسان, 2025

ۇمتىلىس

20 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ادەبي مەرەيتويلار اياسىندا زەردەلى ەڭبەكتەر جازىلىپ, وقىرمانمەن قاۋىشىپ جاتادى. وسى ورايدا بيىلعى حاكىم ابايدىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا جارىق كورگەن جازۋشى بولات جۇنىسبەكوۆتىڭ «كۇنگە اسىعۋ. اباي – زاماناي سىرى» رومان-نوۆەللاسىن اتاپ وتە الامىز.

ۇمتىلىس

ءوز حالقىن وركەنيەت تورىنەن, ىزگى قوعامنان كورگىسى كەلگەن اباي مەن سول يدەيانىڭ جالعاسى – زامانايدىڭ سىرىمەن اۆتور وقۋ-ءبىلىم مەن ءىلىم-عىلىمنىڭ جاسامپاز كۇش ەكەنىن ايقىندايدى. بۇل – جارىق پەن كۇنگە بەت بۇرۋدىڭ كوركەم ءرامىزى ىسپەتتەس. مىڭداردىڭ ارمانى مەن مۇڭ-زارىن مىڭ ءبىرىنشىنىڭ – ابايدىڭ, بىرنەشە ۇرپاقتىڭ وكىلى –  زامانايدىڭ جان سىرى ارقىلى ساناعا توقىتادى.

ەسكە سالساق, اۆتور بۇعان دەيىن حاكىم ءسوزىنىڭ «ساۋلەسىمەن» ادىپتەپ, جالعىز ارىپپەن تاڭبالانعان «ۋ» اتتى رومان-ەسسەسىن, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش قورعانىس ءمينيسترى, العاشقى حالىق قاھارمانى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ساعادات نۇرماعامبەتوۆ تۋرالى «وتاسۋ» رومان-ديلو­گياسىن جازعانىن بىلەمىز. سونداي-اق ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جايىنداعى «اباي ساۋلەسى», «اقيقات ۇشقىنى» اتتى زەرتتەۋلەر مەن ماقالالار جيناقتارى جانە «ابايدىڭ اقىن ۇلدارى» كىتابى وقىرمان قاۋىمعا كەڭىنەن تانىس. «شۋاق», «عايىپ» اڭگىمەلەر مەن نوۆەللالار جيناقتارى ادەبي ورتاعا تاڭسىق ەمەس.

ءتورت تاراۋدان تۇراتىن جاڭا رومان-نوۆەللادا اۆتور تاعى دا ابايدىڭ جانىنا, اقىننىڭ سوزىنە ۇڭىلەدى. ء«سۇيىنۋ», «كۇيىنۋ», «سۋىنۋ», «سەيىلۋ» – ءار تاراۋ ءۇش بولىمنەن قۇرالعان نوۆەللالار ارقىلى ءوربيدى. ماسەلەن, زاماناي ء«سۇيىنۋ» تاراۋىنداعى «كەلۋ», «ويانۋ», «كورۋ» بولىمدەرى مەن «كۇيىنۋ» تاراۋىنداعى «تانۋ», «ايتۋ», «تاقىمداۋ» بولىمدەرىندە ۇلت مۇراتىن ورتاعا سالادى. ال ەل ارمانىنا دەگەن سەنىمنىڭ ءۇزىلۋى مەن قايتا ورالۋى «سۋىنۋ» تاراۋىنداعى «تۇرشىگۋ», ء«تۇڭىلۋ», «قايتۋ» جانە «سەيىلۋ» تاراۋىنداعى «ورالۋ», «سەرگۋ», «سەرپىلۋ» بولىمدەرىندە بەينەلەنەدى.

ء «وز باسىم ۇلى اقىن تۋرالى ويلانعاندا ابايدىڭ جاپ-جارىق, ساۋلەلى, بىراق «سوقتىقپالى, سوقپاقسىز», تاۋقىمەتتى ساپارىنىڭ سۇيىندىرگەن, كۇيىندىرگەن, سۋىن­دىرعان جانە سەيىلۋ كەزەڭدەرىن سەزىنەمىن. بۇل ءتورت كەزەڭ – جاي عانا ۋاقىت ولشەمى ەمەس, حاكىمنىڭ جارىققا ءسۇيىنۋىنىڭ, قاراڭعىلىققا كۇيىنۋىنىڭ جانە «قاڭق ەتەر تۇكتى بايقاماس, جارتاس»  قاۋىمنان سۋىنۋىنىڭ, ەركىن ەلىمەن  بىرگە سەيىلۋىنىڭ  ءتورت كەزەڭى», دەپ جازادى اۆتور.

دارالىق پەن دانالىقتىڭ ءوزارا وزەكتەس, ءتۇبىرى تامىرلاس ءتورت كەزەڭى. «ونىڭ بىرەۋى ولقى سوقسا, مەنىڭشە, اقىن سىرى دا سولعىن تارتپاق. اباي جىرلاعان مىڭنىڭ مۇڭىن, ياكي مىڭ ءبىرىنشىنىڭ مۇڭىن  ءتۇسىنۋىڭ دە ەكىتالاي. بۇل ءتورت كەزەڭ, سونداي-اق دالا دانىشپانى قۇنانبايدىڭ ابايىنىڭ, قازاقتىڭ ابايىنىڭ ادامزاتتىڭ ماڭگى كۇنشۋاعىنا اينالعان جاسامپاز ساپارىنىڭ ءبىرىن-ءبىرى جالعاعان ماڭگىلىك جولىنىڭ ءتورت كەزەڭى».

جازۋشى بۇل ءتورت كەزەڭدى كەشەگى اتا-اكە, بۇگىنگى نەمەرە-شوبەرەنىڭ, ياكي زامانايلاردىڭ ۋىستان شىعارىپ العان ۇمىتتەرىنىڭ ايناسىنا بالايدى. سونداي-اق تاۋەلسىز قازاعىنىڭ وتكەنگە سالاۋات ايتىپ, ەرتەڭگە زور ۇمىتپەن سەيىلۋ كەزەڭى دەپ تە ايشىقتايدى.

ءيا, بۇل تۋىندىنىڭ وزەگى اتا-بابا ارمانىمەن, حاكىم ابايدىڭ مۇرات-ماقساتىمەن جانە بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ تىلەگىمەن تەرەڭنەن استاسقان وركەنيەتكە باستار جول – وقۋ مەن بىلىمگە ۇمتىلىس, قۇشتارلىق پەن جارىق ۇمىتكە قۇرىلعان.

ايتا كەتەيىك, 1 000 دانامەن تارالعان كىتاپ مۇقاباسى اۆتوردىڭ اقىلىمەن نەمەرەلەرىنىڭ سالعان سۋرەتتەرىمەن بەزەندىرىلۋى دە ونىڭ ءوز ۇرپاعىن كۇنگە – ءىلىم-عىلىمعا «جەتەلەۋىن» مەڭزەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار