فوتو: parlam.kz
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋلارىندا «ينكليۋزيا – ەشكىمدى ارتتا قالدىرماۋ» قاعيداتىن باسىمدىق رەتىندە اتاپ ءوتىپ, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا قاتىستى كوزقاراستا ءبىرىنشى كەزەكتە ادامنىڭ مۇمكىندىگىن, الەۋەتىن كورۋدى مىندەتتەدى. بۇل بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنداعى (SDG) 17-قاعيداتتارىمەن ۇندەس ۇلتتىق باعىت.
– «AMANAT» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا دا مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن بارلىق سالادا جاقسارتۋ مىندەتى ايقىن بەلگىلەندى. الايدا سوڭعى ايلاردا قوعامدا الاڭداتارلىق ءۇردىس بايقالدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە مۇگەدەكتىگى بار بالالار مەن ازاماتتارعا قارسى مازاق ەتۋ, قورلاۋ, وشپەندىلىك ءتىلى كۇشەيدى.
اتاپ ايتقاندا, وسىدان بىرنەشە اي بۇرىن بلوگەر-سىماق بىرەۋدىڭ ءاۋتيزمى بار بالالاردى ولتىرۋگە شاقىرعانىن بىلەسىزدەر. ول الەۋمەتتىك ارازدىقتى قوزدىرىپ قانا قويماي, كوپشىلىكتى قاتىگەزدىك پەن زورلىق-زومبىلىققا اشىقتان-اشىق شاقىردى, – دەدى ە.ابديەۆ.
ماجىلىسمەن تاعى ءبىر مىسال كەلتىردى.
«كۇنى كەشە اۋتيزم دەرتىنە شالدىققان بالالار مەن ولاردىڭ اكە-شەشەسىنە ءتىل تيگىزگەن تاعى دا ءبىر بلوگەر شىقتى. ول مۇنداي اۋىتقۋى بار بالا جەڭىل ءجۇرىستى شەشەدەن تۋادى دەپ مالىمدەدى. ونسىز دا اۋىر دەرتكە شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارىنا بۇل جىعىلعانعا جۇدىرىقتاي تيگەنى انىق», دەدى ول.
دەپۋتاتتىڭ سوزىنشە, مۇنداي بلوگەرلەرگە اكىمشىلىك ەمەس قىلمىستىق جازا قولدانىلۋى كەرەك. ايتپەسە كەز-كەلگەن ادام اۋزىنا يە بولماي, جازادان قۇتىلىپ, قوعامعا ۇلكەن زيان كەلتىرىپ ەمىن-ەركىن جۇرە بەرمەك. بۇل جاسىرىن كەمسىتۋدىڭ اشىق فورماعا وتە باستاعانىنىڭ ايقىن بەلگىسى.
«بۇگىندە قازاقستان مەديتسينالىق مودەلدەن الەۋمەتتىك مودەلگە ءوتىپ جاتىر. الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, كەز كەلگەن وزگەرىس ونىڭ ىشىندە قوعام مۇگەدەكتىك تۋرالى كوزقاراستى وزگەرتۋ بارىسىندا دا پسيحولوگيادا بەلگىلى قابىلداۋ كەزەڭدەرىنەن وتەدى: العاشقى تەرىستەۋ, قارسىلىق پەن تۇسىنبەۋشىلىك, سوڭىندا جاڭا شىندىقتى قابىلداۋ. قازاقستان دا ءدال وسى تابيعي وتپەلى كەزەڭدى وتكەرىپ وتىر.
وسى جاعدايدا مەملەكەتتىڭ مىندەتى – قوعامنىڭ ساناسىن دۇرىس باعىتتا جاڭعىرتۋ, تەڭ مۇمكىندىكتەردى قورعاۋ جانە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن مۇلتىكسىز ساقتاۋ», دەدى ەرلان تۇرسىنباي ۇلى.
ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ەكى جىلدا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ ينكليۋزيا تاقىرىبىن ىلگەرىلەتۋگە بولگەن 66 ملن تەڭگە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ايتارلىقتاي ناتيجە بەرمەدى. اتالعان شاعىن قاراجات بىتىراڭقى جوبالارعا ءبولىنىپ, جۇيەلى اقپاراتتىق ساياسات قالىپتاسپادى.
«رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى تالقىلاۋ كەزىندە مەن ءۇش جىلعا 600 ملن تەڭگە (جىلىنا 200 ملن) ءبولۋ جونىندە تۇزەتۋ ەنگىزگەن ەدىم, الايدا قولداۋ تاپپادى. بۇگىنگى احۋال وسى باعىتتىڭ جەتكىلىكسىز قارجىلاندىرىلۋى ستراتەگيالىق قاتەلىك بولعانىن كورسەتىپ وتىر. 66 ملن تەڭگەگە بۇكىل رەسپۋبليكادا كەمسىتۋشىلىكپەن كۇرەسەتىن, وڭ ۇلگى قالىپتاستىراتىن, وشپەندىلىك ءتىلىن توقتاتاتىن تولىققاندى ءىس-شارالار جۇرگىزۋ مۇمكىن ەمەس», دەدى ە.ابديەۆ.
دەپۋتات ماسەلەلەردى ۇكىمەت دەڭگەيىندە قاراستىرۋدى سۇرادى.
«بىرىنشىدەن, مۇگەدەكتىگى بار ادامدار تۋرالى دۇرىس تۇسىنىك قالىپتاستىراتىن, وشپەندىلىك ءتىلىنىڭ الدىن الاتىن, قوعامعا عىلىمي نەگىزدەلگەن اقپارات بەرەتىن ءبىرتۇتاس كوممۋنيكاتسيالىق ساياسات قاجەت. وسى شەڭبەردە 2026 جىلعا ارنالعان ينكليۋزيۆتى قوعامدى قوسىمشا قولداۋ جونىندەگى ۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىن قابىلداۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى سۇرايمىن.
ەكىنشىدەن, قوعام ساناسىن جاڭعىرتۋعا ارنالعان اقپاراتتىق جۇمىستار كۇشەيتىلۋى كەرەك. رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق جوبالاردى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن قازىرگى قارجىلاندىرۋدى قايتا قاراپ, ينكليۋزيانى ناسيحاتتاۋعا ارنالعان تۇراقتى, ۇزاق مەرزىمدى مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە قوسۋ قاجەت.
ۇشىنشىدەن, مۇگەدەكتىك بەلگىسى بويىنشا كەمسىتۋگە قارسى قۇقىقتىق ساياساتتى كۇشەيتۋ كەرەك. وشپەندىلىك ءتىلى, كەمسىتۋ جانە قورلاۋ فاكتىلەرىنە قارسى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە پارمەندى شارالار قابىلداۋ, ولاردى بولدىرماۋدىڭ الدىن الۋ جونىندەگى تەتىكتەردى ۇكىمەت جانىنان جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرۋ قاجەت», دەدى دەپۋتات.
قوعامداعى ادامگەرشىلىك دەڭگەيى اۋەلى ەڭ ءالسىز ازاماتتارعا دەگەن قارىم-قاتىناسپەن ولشەنەتىنىن, ال قازىرگى جاعداي مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جۇيەلى شەشىمدى قاجەت ەتەتىن داعدارىستىق بەلگى ەكەنىن ايتقان دەپۋتات ەرلان ابديەۆ اتالعان ۇسىنىستاردى ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا الىپ, ناقتى شارالار قابىلداۋدى سۇرادى.
