ءوڭىردىڭ ءبىلىم باسقارماسى دارىندى بالالاردى ەرتە انىقتاۋ, جۇيەلى دايىنداۋ جانە جان-جاقتى قولداۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى ەكوجۇيە قالىپتاستىرعان. جىل سايىن دارىندى وقۋشىلار قاتارىنىڭ ءوسىپ, جەتىستىككە جەتۋىنىڭ سىرى جايلى الماتى وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارايلىم تولەۋبەكوۆا بايانداپ بەردى.
«الماتى وبلىسىندا دارىندى بالالاردى قولداۋ شارالارى جۇيەلى جولعا قويىلعان. بۇل جۇمىستى نەگىزىنەن وبلىستىق «جاس دارىن» عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى ۇيلەستىرەدى. ولار اۋدان, قالا مەكتەپتەرىمەن جانە مامانداندىرىلعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ, قابىلەتتى وقۋشىلاردى انىقتايدى. جالپى, ستراتەگيا ءۇش باعىتقا نەگىزدەلگەن. ونىڭ العاشقىسى – دارىندى بالالاردى تابۋ, ياعني وليمپيادالار, بايقاۋلار, تەست ارقىلى وقۋشىلاردىڭ قابىلەتىن ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ. ەكىنشىسى – ولاردى دامىتۋ, ياعني ارنايى دايىندىق كۋرستارى, عىلىمي جوبالار, شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر, وليمپياداعا دايارلاۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلادى. مۇعالىمدەرگە دە ادىستەمەلىك قولداۋ كورسەتىلەدى. ءۇشىنشىسى – بالانى قولداۋ. ماتەريالدىق بازا, پسيحولوگيالىق كومەك, موتيۆاتسيا, ماراپاتتار مەن ءتۇرلى مۇمكىندىك ۇسىنىلادى. وسىنداي جۇيەلى جۇمىس ناتيجەسىندە ءبىلىم ساپاسى ارتتى. ايتالىق, 2025–2026 وقۋ جىلىنىڭ ءى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىلىم ساپاسى 65,3 پايىزدى قۇراپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 0,5 پايىز تارماققا ءوسىپ وتىر. سونىمەن قاتار مەكتەپتەردەگى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا نىعايىپ, جاڭا پاندىك كابينەتتەرمەن جابدىقتاۋ جالعاسىپ كەلەدى», دەيدى باسقارما باسشىسى ارايلىم اقسۋبايقىزى.
وڭىردە «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسى اياسىندا جاڭا ءبىلىم نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى قارقىن الىپ وتىر. مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ مەن تسيفرلىق ءبىلىم رەسۋرستارىن ەنگىزۋ بويىنشا دا جۇمىستار كۇشەيتىلگەن. ەرەكشە ءبىلىمدى قاجەت ەتەتىن بالالارعا قولجەتىمدى ورتا قۇرۋ باعىتىندا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ قولعا الىنعان. بۇل كورسەتكىشتەر – ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋدا جۇيەلى ءارى ناتيجەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن بىلدىرەدى.
«بيىلعى وقۋ جىلى وبلىسىمىز ءۇشىن جاقسى جاڭالىقتارمەن باستالدى. اۋىل وليمپياداسىنىڭ جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتى بويىنشا 36 وقۋشىمىز قاتىسىپ, 18 (6 التىن, 7 كۇمىس, 5 قولا مەدال) جۇلدەلى ورىن الىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا ءى ورىنعا يە بولدى. 9–13 جەلتوقسان ارالىعىندا قوعامدىق-گۋمانيتارلىق باعىت بويىنشا 30 وقۋشى استانا قالاسىنا جول جۇرەدى. بۇل وقۋشىلارىمىزدان دا ۇلكەن ءۇمىت كۇتىپ وتىرمىز. ال حالىقارالىق جارىستاردا گرەكيادا وتكەن ءىى حالىقارالىق ەكونوميكا وليمپياداسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «دانا» جەكەمەنشىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى جاڭگىر يلجانوۆ جوعارى ناتيجەمەن ۇزدىك وندىققا ەندى, (5-ورىن) جانە ءى ورىن جۇلدەگەرى اتاندى. VII ازيا-تىنىق مۇحيتى لينگۆيستيكالىق وليمپياداسىندا ەلىمىزدىڭ قۇراما كومانداسىنىڭ مۇشەسى, «ارىستان» مامانداندىرىلعان ليتسەيىنىڭ وقۋشىسى تيمۋر قانتاەۆ جۇلدەلى ءىىى ورىنعا يە بولسا, ا.مالكەەۆ اتىنداعى ەسىك ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەيىنىڭ وقۋشىسى حالەل ءمۇسلىم ماتەماتيكادان حالىقارالىق «جىبەك جولى» جانە حالىقارالىق و.جاۋتىكوۆ وليمپياداسىندا جۇلدەلى ءىىى ورىنعا يە بولدى», دەگەن ارايلىم اقسۋبايقىزى سوڭعى ءۇش جىلدا حالىقارالىق وليمپيادالار جەڭىمپازدارىنىڭ سانى ايتارلىقتاي ارتقانىن تىلگە تيەك ەتتى.
اتاپ ايتساق, 2022–2023 وقۋ جىلىندا 11 وقۋشى جەڭىمپاز اتانسا, الدىڭعى جىلعى 22 وقۋشى, بىلتىرعى وقۋ جىلىندا 28 وقۋشى حالىقارالىق دارەجەدە جۇلدەلى ورىنداردان كورىنىپ, مەرەيلەرىن تاسىتقان. بيىلعى 2025–2026 وقۋ جىلىنداعى حالىقارالىق وليمپيادالارعا جاس دارىندار جان-جاقتى دايىندالىپ جاتىر. تالعارداعى №7 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ ەكى وقۋشىسى كەمبريدج باعدارلاماسى بويىنشا مالايزياداعى حالىقارالىق مەكتەپتىڭ گرانتىن ۇتىپ العان. ال ىلە مەن ۇيعىر اۋداندارىنىڭ مەكتەپتەرى «NXplorers» جوباسىندا 1 000 000 تەڭگە كولەمىندە گرانت ۇتىپ العانى زور جەتىستىك.
بۇل باعىتتا ەڭ الدىمەن – وقۋشىلاردىڭ لوگيكالىق ويلاۋىن جانە تەرەڭ پاندىك ءبىلىمىن دامىتاتىن وليمپيادالىق ادىستەمەلەر پايدالانىلادى. دارىندى وقۋشىلار ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمى اياسىندا سۇلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ, «EdLight اكادەميا» جشس بازاسىندا وقۋ-جاتتىعۋ دايىندىعىنان وتەدى. «تابىستى 50 مەكتەپ» جوباسى اياسىندا وبلىستىڭ جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتاعى ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, ينفورماتيكا پاندەرى بويىنشا وليمپيادالىق رەزەرۆىندەگى وقۋشىلارعا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ءجىبىن ۇزبەي جالعاسىپ كەلەدى.
سونداي-اق ءار اۋداندا وليمپيادالىق رەزەرۆ مەكتەپتەرى وبلىس بويىنشا دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان 6 ء(ال-فارابي اتىنداعى مامانداندىرىلعان مل, قارعالى 2 مل, اباي اتىنداعى مامانداندىرىلعان گيمنازيا-ينتەرناتى, يۋ.گاگارين اتىنداعى مل, ەسىك قالاسىنداعى بيل, ش.سماعۇلوۆ اتىنداعى بيل, مەكتەپ-ليتسەي, ارىستان مامانداندىرىلعان مل) ليتسەي-گيمنازيا جۇمىس ىستەيدى.
وسى جىلى الماتى وبلىسى بويىنشا 8 189 پەداگوگتى قايتا دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىمەن قامتۋ جوسپارلانعان. بۇگىنگە دەيىن 7 159 پەداگوگ كۋرستان ءوتتى. ونىڭ ىشىندە «ورلەۋ» باۇو بازاسىندا – 5 615, «وركەن» ۇلتتىق ينستيتۋتىندا – 992, پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىندا – 514, ەرتە دامىتۋ ينستيتۋتىندا – 20, ارنايى جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم ورتالىعىندا 18 پەداگوگ. بۇل كورسەتكىشتەر پەداگوگتەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, زاماناۋي ءادىس-تاسىلدەردى مەڭگەرۋگە جول اشقانى انىق. كۋرستان وتكەن مۇعالىمدەردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرىنە اسەرى بايقالىپ, ءبىلىم ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا وڭ ىقپال ەتىپ وتىر. مۇعالىمدەردىڭ ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋى – ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ باستى تەتىگى رەتىندە ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر.
«كاسىبي دامىتۋ بويىنشا سەمينارلار, ترەنينگتەر, شەبەرلىك ساباقتارى ارقىلى پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگى ارتادى. دارىندى بالالارمەن جۇمىس ىستەيتىن پەداگوگتەرگە جانە وقۋشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا جىل سايىن وقۋ جىلىنىڭ اياعىندا وبلىس اكىمىمەن كەزدەسۋ وتكىزىلىپ, قوسىمشا سىياقى, باعالى سىيلىقتار جانە سەرتيفيكاتتار تابىس ەتىلەدى. كەيبىر اۋدانداردا مەتسەناتتار تارتۋ ارقىلى دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن سىياقىلار تاعايىندالادى. ۇزدىك پەداگوگتەردى قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا جىل سايىن وتەتىن «جىل مۇعالىمى», «ۇزدىك سىنىپ جەتەكشىسى», «ۇزدىك اۋىل مەكتەبى» بايقاۋلارىندا جەڭىمپازدارعا اۆتوكولىك جانە قارجىلاي سىياقىلار تابىستالادى», دەيدى باسقارما باسشىسى.
«كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا تالانتتى بالالارعا قولايلى جاعداي جاسالىپ وتىر. نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنا كەلەر بولساق, STEM, ءىت, زەرتحانا, روبوتتەحنيكا كابينەتتەرى – وليمپيادالىق جانە زەرتتەۋ جۇمىستارى ءۇشىن قولايلى ورتا قالىپتاستىردى. قاۋىپسىز ءارى زاماناۋي ورتا – بالانىڭ ەركىن ويلاۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇيىرمەلەر مەن قوسىمشا ءبىلىمنىڭ كوپتىگى – مۋزىكا, سپورت, عىلىم, «debate club», تسيفرلىق مۇمكىندىكتەر – ونلاين كۋرستار مەن حالىقارالىق جارىستارعا قولجەتىمدى. پەداگوگتەر دارىندى وقۋشىمەن جەكە جۇمىس ساپاسىن ارتتىرادى.
بيىل الماتى وبلىسى بويىنشا مەكتەپتى 17 940 تۇلەك اياقتاعان. ونىڭ ىشىندە 1 432 تۇلەك «التىن بەلگى» يەگەرى اتانسا, 1 513-ءى «ۇزدىك اتتەستات» يەلەندى. 7 681 تۇلەك (ياعني 44%) مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتىنىڭ يەگەرى اتاندى. بۇل – وبلىس جاستارىنىڭ ءبىلىم ساپاسىنىڭ جانە كاسىبي باعدار جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن كورسەتەدى. كەيىنگى جىلدارى تۇلەكتەردىڭ پەداگوگيكا, مەديتسينا, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, ينجەنەرلىك, اگرارلىق جانە IT سالالارىنا قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك گرانت يەگەرلەرىنىڭ ىشىندە 1 440 تۇلەك پەداگوگيكالىق, 770-ءى مەديتسينالىق, 543-ءى اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىقتارىن تاڭداپ, تۇسكەن. بۇل قوعامعا قاجەتتى كادرلار دايارلاۋ ىسىنە جاسالعان ناقتى قادام. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن وبلىس اكىمىنىڭ گرانتىمەن 30 تۇلەك (17 – مەديتسينا, 7 – اگرارلىق, 6 – پەداگوگيكا) جوعارى ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك الۋى بارلىق دەڭگەيدەگى قولداۋدىڭ ناقتى كورسەتكىشىن ايعاقتايدى.
الماتى وبلىسىنىڭ تۇلەكتەرى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ باعىتىندا جىل سايىن جوعارى ناتيجە كورسەتىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن جاسالعان مەموراندۋم اياسىندا 2025–2026 وقۋ جىلىندا وبلىستان 27 تۇلەك شىڭجاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنە تەگىن وقۋعا جولداما العان. ولار – تالعار, ىلە, قوناەۆ, ەڭبەكشىقازاق, قاراساي, جامبىل اۋداندارىنىڭ ۇزدىك تۇلەكتەرى. وتكەن وقۋ جىلىندا ۇسىنىلعان 30 تۇلەكتىڭ ىشىنەن 12-ءسى ىرىكتەلىپ, اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتە, ءبىلىم الىپ جاتىر. سونىمەن قاتار تسينحاي پروۆينتسياسىنا 8 تۇلەكتىڭ قۇجاتتارى تاپسىرىلىپ, سۇحباتتاسۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. الداعى جىلعا قاراي بۇل حالىقارالىق باعدارلاما كەڭەيەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە شىڭجاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنە 30 تۇلەك, تسينحاي پروۆينتسياسىنا 10 تۇلەك, شاندۋن ۋنيۆەرسيتەتىنە 5 تۇلەككە گرانت ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل باستاما – وبلىس اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆتىڭ قولداۋىمەن ىسكە اسىپ جاتقان ناتيجەلى حالىقارالىق سەرىكتەستىكتىڭ ءبىر باعىتى. جاستاردىڭ شەتەلدە ساپالى ءبىلىم الىپ, بولاشاقتا ەل دامۋىنا ۇلەس قوسۋىنا جول اشىلىپ وتىر.
وڭىردە بالالاردى سپورت, ونەر جانە شىعارماشىلىق باعىتىندا قولداۋ جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وبلىستا 50-دەن استام بالالار شىعارماشىلىعى ورتالىعى, مۋزىكا جانە ونەر مەكتەبى, سونداي-اق سپورت مەكتەبى مەن سەكتسيا جۇمىس ىستەيدى. بيىل الماتى وبلىسىنىڭ دارىندى وقۋشىلارى رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ءبىلىم, عىلىم, سپورت پەن شىعارماشىلىق بايقاۋلارىن جوعارى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. اتاپ ايتار بولساق, جامبىل اۋدانىنىڭ وقۋشىسى يساعالي سەزىم دۋبايدا وتكەن قولونەر بايقاۋىنان باس جۇلدە يەلەندى. «Fibonacci Robot Olympiad» الەمدىك فينالىندا جامبىل اۋدانىنىڭ وقۋشىلارى «Jury Award» جۇلدەسىنە يە بولدى (يتاليا, ريم قالاسى). «Jas Juldyz» حالىقارالىق ونەر بايقاۋىندا وبلىس وقۋشىلارى باس جۇلدەنى جەڭىپ الىپ, تۇركياعا جولداما يەلەندى. ال الماتى ەكونوميكالىق كوللەدجى تاشكەنتتە وتكەن اسپازدىق بايقاۋدا جوعارى ناتيجە كورسەتتى. جامبىل اۋدانىنىڭ وقۋشىسى اقنۇر ماقساتقىزى توعىزقۇمالاقتان ايەلدەر اراسىنداعى تۇڭعىش الەم چەمپيونى اتاندى.
بارلىق سپورتتىق سەكتسيا مەن ۇيىرمەگە بالالاردىڭ كەزەكتە تۇرۋىنا قاجەتتىلىك تۋىندامايدى. ءار جەتكىنشەك سپورتتىق سەكتسيا مەن ۇيىرمەنى ءوزى تاڭدايدى.
«بالالاردىڭ قابىلەتىن جان-جاقتى دامىتۋعا باعىتتالعان ارنايى مامانداندىرىلعان ورتالىقتار جەلىسى جىل سايىن كەڭەيىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا, وڭىردە ونەر مەكتەبى, بالالار مۋزىكا مەكتەبى, سپورت مەكتەبى, دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرنات, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر شىعارماشىلىق ورتالىعى, STEM كابينەتى, 1 IT جانە روبوتتەحنيكا ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعىتىندا «وقۋشى ءۇيى», «جاس تەحنيكتەر ستانتسياسى», «جاس تۋريستەر ستانتسياسى», «جاس ناتۋراليستەر ستانتسياسى» سەكىلدى مەكەمەلەر قىزمەت اتقارىپ, بالالاردىڭ عىلىم, تەحنيكا, ونەر جانە سپورتقا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ وتىر. الايدا حالىق سانى قارقىندى ءوسىپ كەلە جاتقان وڭىردە مۇنداي ورتالىقتار جەتكىلىكتى دەپ ايتۋ قيىن. سوندىقتان 2026 جىلعا دەيىن ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىندا قوسىمشا مامانداندىرىلعان ورتالىقتار اشۋ جوسپاردا بار», دەيدى ءوڭىردىڭ باس ۇستازى.
الماتى وبلىسى
