سۋرەتتى تۇسىرگەن – ۆالەري بۋگاەۆ
كاسىپورىن جوعارى وكتاندى وتىن كومپونەنتى – الكيلات وندىرەتىن ەلىمىزدەگى العاشقى زاۋىت. ونىڭ بىرقاتار قاسيەتى زاماناۋي وتىن يندۋسترياسىندا اسا ماڭىزدى. اتاپ ايتقاندا, حوش ءيىستى كومىرسۋتەكتەر قولدانباي-اق جوعارى وكتاندى كورسەتكىشكە يە ءارى كۇكىرت پەن زياندى قوسپالاردىڭ مولشەرى تومەن. جاڭا ءونىم بەنزيننىڭ ەكولوگيالىق كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, سۇيىق وتىننىڭ دەتوناتسياعا توزىمدىلىگىن ارتتىرادى. سونداي-اق بەنزيندى ساقتاۋ كەزىندە اۋاعا كوپ ۇشا قويمايتىندىعىمەن ەرەكشە.
«InterTrans C.A.» كومپانياسىنىڭ بۇل جوباسى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە كوشكەنىن كورسەتەدى. بۇل دەگەنىمىز – ءداستۇرلى كومىرسۋتەك وڭدەۋدەن جوعارى تەحنولوگيالىق, ىشكى جانە جاھاندىق نارىقتا سۇرانىسقا يە كومپونەنتتەردى وندىرۋگە ءوتۋ. زاۋىت قۇرىلىسىنىڭ ەرتىس – بايان وڭىرىندە قولعا الىنۋى كەزدەيسوق ەمەس. ايماق – ەلدىڭ ونەركاسىپتىك ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى, مۇندا نەگىزگى مۇناي-حيميا, ەنەرگەتيكا كاسىپورىندارى شوعىرلانعان.
«بۇگىن ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋدا ماڭىزدى قادام جاساپ وتىرمىز. ەلىمىزدە الكيلات وندىرەتىن العاشقى زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى سالا ءۇشىن دە, ەل ءۇشىن دە ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. ونىڭ تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋى – جاڭا وندىرىستىك قۇزىرەتتەردى قالىپتاستىرۋ جولىندا مەملەكەت, بيزنەس, عىلىمي قاۋىمداستىق اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ايقىن كورىنىسى. مۇناي-حيميا سالاسىن ءارتاراپتاندىرۋ مەن مۇناي وڭدەۋ تەرەڭدىگىن ارتتىرۋعا باعىت العان ەلىمىز ءۇشىن بۇل جوبا قاراپايىم جاڭا ونەركاسىپ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى عانا ەمەس, الدەقايدا ماڭىزدى باستاما بولعالى وتىر», دەدى ءوڭىر باسشىسى اسايىن بايحانوۆ جاڭا كاسىپورىننىڭ قازىعىن قاعۋ راسىمىندە.
كەلەشەكتە ءوندىرىس ورنى جىلىنا 97 مىڭ تونناعا جۋىق الكيلات شىعارادى. بۇل 110 مىڭ توننا بۋتان-بۋتيلەن فراكتسياسىنان جوعارى ساپالى بەنزين, ونىڭ ىشىندە اۆياتسيالىق وتىن وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا يەلەرىنىڭ ايتۋىنشا, زاۋىت ەكولوگيالىق جاعىنان قاۋىپسىز. مۇندا ەنەرگيالىق ءتيىمدى تەحنولوگيالار, اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەلەرى, قورشاعان ورتاعا اسەردى بارىنشا ازايتاتىن ينجەنەرلىك شەشىمدەر قاراستىرىلعان. كاسىپورىندا قۇرىلىس كەزەڭىندە شامامەن 500 جۇمىس ورنى, ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 180-نەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى. زاۋىتتىڭ ونىمدەرى ىشكى نارىققا, سونىڭ ىشىندە پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنا, سونداي-اق ەكسپورتقا دا باعىتتالاتىن بولادى. كەشەننىڭ تولىق ىسكە قوسىلۋى 2027 جىلعا جوسپارلانعان.
مامانداردىڭ سوزىنشە, الكيلاتتى وكتاندى ارتتىراتىن كومپونەنت رەتىندە پايدالانۋعا كوشۋ – ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى مىندەتتەرگە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدەگى وڭتايلى شەشىم. وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى بۇگىندە N-مەتيلانيلين, مەتيل-ترەت-بۋتيل ەفيرى (متبە) سياقتى وكتاندى ارتتىراتىن كومپونەنتتەردى پايدالانادى. دەگەنمەن ولاردىڭ قولدانىلۋىندا بىرقاتار شەكتەۋ بار. ماسەلەن, N-مەتيلانيلين ۋلى, ازوت وكسيدتەرىنىڭ شىعارىلۋىنا ىقپال ەتەدى, وتىننىڭ كورروزياسىن ارتتىرادى ءارى قوزعالتقىشتاردىڭ توزۋىن تەزدەتەدى. متبە وكتان سانىن ۇلعايتادى, بىراق ول جانۋ كەزىندە ۋلى زاتتاردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتەدى. سوندىقتان الكيلات زاماناۋي, ەكولوگيالىق تازا شەشىم رەتىندە قۇپتالىپ وتىر. ناتيجەسىندە, كولىك وتىنى ءوندىرىسى بارىسىندا كومىرقىشقىل گازىنىڭ, ازوت وكسيدتەرىنىڭ, كانتسەروگەندەردىڭ شىعارىندىلارى ازايىپ, وتىننىڭ ساپاسى قامتاماسىز ەتىلەدى.
اتاپ وتەيىك, جاڭا زاۋىت قۇرىلىسى ۇكىمەت پەن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ, «قازمۇنايگاز» اق, پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى, قارجىلىق سەرىكتەس – قازاقستان دامۋ بانكى دەڭگەيىندە قولداۋ كورسەتىلە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
پاۆلودار وبلىسى
