ماتەماتيكالىق وليمپيادا ەل ابىرويىنا ابىروي قوستى

ەلوردانىڭ مەرەيلى مەرەكەسى كۇنى استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا الەمنىڭ 105 مەملەكەتىنەن كەلگەن مىڭنان اسا وقۋشى قاتىسقان 51-ءشى حالىقارالىق ماتەماتيكا وليمپياداسى سالتاناتتى جاعدايدا اشىلدى. ءاربىر ۇلتتىڭ ءۇمىتىن اقتاپ, ءبىلىم شىڭىنا ۇمتىلعان ۇل مەن قىزدىڭ بۇل ءبىلىم جارىسىندا ناعىز جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپارلار باعىن سىنايتىن بولادى. وليمپيادانىڭ اشىلۋ ءراسى­مىندە ءسوز العان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى, ۇكىمەتتىك ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى جانسەيىت ءتۇي­مەباەۆ تورتكۇل دۇنيەدەن جي­نالعان جۇرتتىڭ الدىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم, عىلىم سالاسىنداعى جەتىس­تىك­­تەرى تۋرالى جان-جاقتى بايان­داپ, بۇل استانا كۇنىنە تارتۋ ەكەنىن جەتكىزدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىلىم سالاسىنا كور­سەتىپ جاتقان قامقورلىعىنا توق­تا­لىپ, سونىڭ ءبىر جارقىن كورىنىسى تا­ياۋدا عانا قازاق ۇلتتىق ونەر ۋني­ۆەرسيتەتى مەن نازارباەۆ ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ اشىلعانىن, دارىندى بالالارعا ارنالعان ينتەللەك­تۋال­دى مەكتەپتەردىڭ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. پار­لا­مەنت سەناتى توراعاسىنىڭ ورىن­با­سارى مۇحامبەت كوپەي جيىرما جىلعا تاياۋ ۋاقىت ىشىندە وتانى­مىز­دىڭ دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدەگى وسىنداي ءبىلىم جارىسىن وتكىزۋگە قول جەتكىزۋى — بۇل تاۋەلسىزدىكتىڭ ار­قاسى دەي كەلىپ, ءبىلىم مەن عى­لىمنىڭ ەرەكشە ورنىن اتاپ ءوتتى. حالىقارالىق ماتەماتيكالىق وليمپيادانىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى يوزەف پەلي­كان وليمپيادانىڭ جوعارى دارە­جەدە ۇيىمداستىرىلعانىن ايتىپ, قازاقستاندىق دوستار, ءبىز سىزدەردىڭ تاماشا ەلدەرىڭىزگە قوناق بولىپ جات­قانىمىزعا اسا ريزامىز. مەيى­رىم شاپاعاتى مول مۇنداي مەم­لە­كەت الەمدە كوپ ەمەس, دەدى قا­زاق تىلىندە. ول بۇدان كەيىن كون­سۋلتاتيۆتىك كەڭەس مۇشەلەرىمەن تانىستىردى. ونىڭ قۇرامىندا دجون ۆەبب (وار), ميۋنگ حۆان كيم (كورەيا رەسپۋبليكاسى), گانس ديتريح كروناۋ (گەرمانيا), بيم بەركەلمانس (نيدەرلاندى), پا­تري­سيا فاۋرينگ (ارگەنتينا), گرە­گور دولينار (سلوۆەنيا), ت.ب. بار. ەلىمىزدەن وسى وليمپياداعا ءار جىل­دارى قاتىسقان وقۋشىلار اتى­نان 1998 جىلعى جەڭىمپاز مي­حايل شاحماتوۆ ءسوز الىپ, بار­لىق كەزدە قامقورلىق كورسەتىپ كە­لە جاتقان ەلباسى نۇرسۇلتان نا­ز­ار­باەۆقا, سونىمەن قاتار, ۇيىم­داس­تىرۋ كوميتەتىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, الداعى ۋاقىتتا ءوزىنىڭ ءىزباسارلارى مەملەكەت ابىرويىن كوتەرە بەرەتىنىنە سەندىردى. ءبىزدىڭ وتانىمىز الەمدىك دەڭ­گەيدە وتەتىن جوعارى سىنىپ وقۋ­شىلارىنىڭ وليمپياداسىنا 1992 جىلى باقىلاۋشى بولىپ قاتىسسا, كەلەسى جىلى تولىق مۇشەلىككە ءوتىپتى. سودان بەرگى كەزەڭدە ءبىزدىڭ وقۋ­شىلار 62 مەدالعا يە بولىپ­تى. ونىڭ 8-ءى التىن, 17-ءسى كۇمىس, 37-ءسى قولا. ال وليمپيادانى قازاق ەلىندە وتكىزۋ جونىندەگى ۇسىنىستى 2006 جىلى سلوۆەنيا مەملەكەت­ىن­دە بولعان وليمپيادادا جاساسا, 2007 جىلى ول ءوتىنىش ورىندالىپ, 2010 جىلى استانادا ءبىلىم جارى­سىن ءوت­كىزۋ جونىندە شەشىم قابىل­دانىپتى. 2009 جىلى گەرمانيا­نىڭ برەمەن قالاسىندا وتكەن وليم­پيادادا تۋ-ەستافەتاسى سالتا­نات­تى جاعدايدا تاپسىرىلىپتى. سو­دان بەرگى ۋاقىت ىشىندە بۇل تۋ-ەس­تافەتا ەلباسى نۇر­سۇلتان نا­زار­باەۆ ءبىلىم العان مەك­تەپ­تە تا­نىس­تىرىلىپ, ودان كەيىن وتا­­نى­مىز­­دىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى وقۋ ور­ىن­­دارىندا بولىپ, وليمپيادا اشى­لاتىن كۇن قارساڭىندا تاۋەل­­­سىزدىك سارايى­نىڭ تورىنەن ورىن الدى. سالتاناتتان كەيىن وليمپيا­دا­عا كەلگەن وقۋشىلار بۋرابايداعى “بالداۋرەن” وقۋ كەشەنىنە بەت ال­دى. ولار مۇندا وليمپيادا تالابى بوي­ىنشا ەكى كۇن بويى ەسەپ شى­عا­رۋ جۇمىسىمەن اينالىساتىن بولادى. ءبىز وسى حالىقارالىق شارانى ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىنىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن الەمگە اتى ءماش­ھۇر ماتەماتيك, اكادەميك اسقار جۇمادىلداەۆپەن پىكىرلەسكەنىمىزدە, ول تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە العاش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان بۇل حالىقارالىق وليمپيادانىڭ ورنى بولەك, ەل ءۇشىن, ماتەماتيكتەر ءۇش­ىن زور ابىروي. بۇل — ەلباسى نۇر­­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ دانا سايا­سا­تىنىڭ جەمىسى. ەگەر پرەزيدەنت قولداماسا, مۇنداي دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدەگى وليمپيادانى وتكىزۋ ءاس­تە مۇمكىن ەمەس ەدى. ءبىز وليمپيادا اشىلعانعا دەيىن ءبىراز جۇمىستار اتقاردىق. كەلەر جىلدان باستاپ باس­شىلىق جاسايتىن كون­سۋل­­تا­تيۆتىك كەڭەستىڭ توراعاسىن سايلا­دىق. ال وليمپيادانىڭ شارتىنا كەلسەك, ءار مەملەكەت 6 وقۋشى قا­تىس­تىرۋعا قۇقىلى. ۇمىتكەرلەرگە ۇسىناتىن 2 مىڭ ەسەپتەن ىرىكتەي كەلىپ 30-ىن, ودان 6-ىن عانا تاڭ­داپ الدىق. بۇل ەسەپتەردى وقۋ­شى­لار ەكى كۇن بويى شىعارادى. ەسەپ وتە قيىن دا, وڭاي دا بولماۋ كەرەك. وقۋشىنى تارتاتىن ەرتەگى سياقتى ەسەپتى ويلاستىرۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. وسى تالانتتاردىڭ اراسىنان شىققان جەڭىمپازداردى الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىندارى وزدەرىنە شاقىراتىنىن ايتا كەتسەم دەيمىن. 10-15 جىلدىڭ ىشىندە 62 مەدال الىپ, ونىڭ 8-ءىنىڭ التىن بولۋى ءبىزدىڭ ەل جاس­تا­رىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق جاعىنان مىقتى ەكەنىن كورسەتەدى. جارتى عاسىردان اسا ۋاقىت ىشىندە دامۋ­شى ەلدەردىڭ كەيبىرەۋلەرى ءبىرلى-جا­رىم مەدالعا عانا قول جەتكى­زىپتى. ەندەشە, وسى ءبىلىم سايى­سىن­دا ءبىزدىڭ باپتاپ قوسقان التى وقۋ­شىمىز ءۇمىتىمىزدى اقتايدى دەپ بىلەمىن, دەدى. سول التى وقۋشىنىڭ ءبىرى ازا­مات دۇيسەنباەۆ وزدەرىنىڭ جان-جاق­تى دايىندىقتان وتكەنىن, ەل سەنىمىنەن شىعۋعا ءازىر ەكەنىن العا تارتسا, انگليالىق وقۋشى دجەيمس قازاق ەلىنىڭ استاناسى وزىنە ۇلكەن اسەر قالدىرعانىن ايتتى. ال سيريالىق 12 سىنىپ وقۋشى­سى بۋدۋر ھاليل قازاق ەلى تۋرالى ءوزىنىڭ بۇرىننان حابارى بارىن,  ءال-فارابي بابامىزدىڭ وتانى دەپ بىلەتىنىن العا تارتتى. سۇلەيمەن مامەت,  سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.