فوتو: اشىق دەرەككوز
كاسساتسياعا شاعىم ءتۇسىرۋ قۇقىعى سوتتالعان جانە اقتالعان ادامدارعا, ولاردىڭ قورعاۋشىلارىنا, زاڭدى وكىلدەرىنە, جابىرلەنۋشىلەر مەن ولاردىڭ وكىلدەرىنە تيەسىلى. سونىمەن بىرگە ۇكىم ونىڭ مۇلكىنە نەمەسە قۇقىعىنا اسەر ەتكەن تۇلعالار دا شاعىم بەرە الادى. مىسالى, تاركىلەنگەن نەمەسە تىيىم سالىنعان م ۇلىكتىڭ يەسى.
شاعىم جازباشا نەمەسە ەلەكتروندىق تۇردە قابىلدانادى. الايدا ءبىر ماڭىزدى تالاپ بار. اپەللياتسيالىق ءتارتىپ ساقتالماسا, كاسساتسيالىق شاعىم قارالمايدى. زاڭ ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ءبىر جىل ىشىندە عانا شاعىم تۇسىرۋگە رۇقسات ەتەدى. بۇل مەرزىم كەشىكتىرىلسە, قايتا قالپىنا كەلمەيدى.
كاسساتسيالىق شاعىم مازمۇنى وتە ناقتى بولۋى شارت. قانداي زاڭ نورماسى بۇزىلعانى, ول سوت شەشىمىنە قالاي اسەر ەتكەنى, قانداي تالاپ قويىلعانى, قانداي دالەلدەر كەلتىرىلگەنى تولىق كورسەتىلۋى ءتيىس. شاعىم ءىس جۇرگىزۋ تىلىنە ساي جازىلادى. باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەكەمەسىندە وتىرعاندار ءوز شاعىمىن سول مەكەمە ارقىلى جونەلتەدى. تالاپتار ساقتالماسا, شاعىم قايتارىلادى, بىراق كەمشىلىكتەر تۇزەتىلگەن سوڭ ونى قايتا تاپسىرۋعا كەدەرگى جوق.
ءىس كاسساتسيالىق سوتقا تۇسكەن سوڭ تاراپتارعا شاعىم كوشىرمەلەرى جىبەرىلەدى, ولاردىڭ جاۋابى قابىلدانادى. سوت بارلىق دالەلدى تەكسەرىپ, سوت اكتىلەرىنىڭ زاڭدىلىعىن, نەگىزدىلىگىن, ادىلدىگىن تولىق باعالايدى. سونىمەن بىرگە سوتتالعان ادامنىڭ جاعدايىن ناشارلاتۋ تەك پروكۋروردىڭ نارازىلىعىندا نەمەسە جابىرلەنۋشىنىڭ شاعىمىندا اشىق كورسەتىلگەن جاعدايدا عانا مۇمكىن بولاتىنى زاڭدا بەلگىلەنگەن.
وسى ورايدا قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى كاسساتسيالىق سوتتىڭ سۋدياسى د.ن. تۋحفاتوۆا كاسساتسيالىق ءتارتىپتىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, شاعىم بەرۋ مادەنيەتىنە قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتىڭ ءوز قۇقىعىن ءتيىمدى پايدالانۋىنا ەڭ الدىمەن شاعىمنىڭ مەرزىمىندە بەرىلۋى ىقپال ەتەدى. «كاسساتسيالىق شاعىمنىڭ ۋاقىتىندا بەرىلۋى ازاماتتىڭ ءوز قۇقىعىن تولىق پايدالانۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى», دەيدى سۋديا.
سۋديا تۋحفاتوۆا سونىمەن قاتار كاسساتسيالىق سوتتىڭ مارتەبەسى تۋرالى كەڭىرەك توقتالىپ ءوتتى. ول كاسساتسيالىق ساتىنىڭ ءبىرىنشى نەمەسە اپەللياتسيالىق ساتىنى قايتالاپ تەكسەرەتىن ورگان ەمەس ەكەنىن ەسكەرتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا كاسساتسيانىڭ مىندەتى ءىستى قايتا تەرگەۋ ەمەس, قۇقىق نورمالارىنىڭ دۇرىس قولدانىلعانىن تەكسەرۋ. بۇل پىكىر كاسساتسيانىڭ مىندەتىن حالىققا تۇسىندىرۋدە اسا ماڭىزدى, ويتكەنى بۇل ساتىدا دالەلدەر قايتا تالدانبايدى, تەك قۇقىق نورمالارىنىڭ قولدانىلۋى باعالانادى.
كاسساتسيالىق سوتتىڭ قۇزىرەتى فاكتىنى قايتا انىقتاۋ نەمەسە تەرگەۋ جۇرگىزۋ ەمەس. سوندىقتان ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن پايدا بولعان جاڭا ءمان-جايلار, سوتقا العاش رەت ۇسىنىلعان ساراپتامالار نەمەسە بۇرىن قارالماعان دالەلدەر كاسساتسيادا زەرتتەلمەيدى. بۇل ماسەلەلەر تەك ءبىرىنشى نەمەسە اپەللياتسيالىق ساتىدا قارالادى.
القابيلەر قاتىسقان ىستەر بويىنشا شىعارىلعان ۇكىمدەر دە ەرەكشە تارتىپپەن قايتا قارالادى. مۇنداي ىستەر كاسساتسياعا تەك كىناسىزدى سوتتاۋ قاۋپى تۋعان, مەملەكەتتىك نەمەسە قوعامدىق مۇددەگە نۇقسان كەلەتىن, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە اسەر ەتەتىن جاعدايلاردا نەمەسە قۇقىق نورمالارىن قولدانۋ بىرىزدىلىگى بۇزىلعان كەزدە عانا جىبەرىلەدى.
كاسساتسيالىق ءتارتىپتىڭ ەنگىزىلۋى ازاماتتار ءۇشىن قۇقىقتىق كەپىلدىكتى كۇشەيتەدى جانە سوت جۇيەسىندەگى ادىلدىك ستاندارتتارىن ناقتىلاي تۇسەدى. بۇل ساتىنىڭ تيىمدىلىگى شاعىمنىڭ ساۋاتتى دايىندالۋىنا, زاڭ تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا جانە تاراپتاردىڭ بەلسەندىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى.
