سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
بەلارۋس ەلىنە بارىپ قايتقان كاسىپكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ول جاقتا ەڭ الدىمەن وتاندىق ءونىمنىڭ ساۋداسىن قىزدىرۋ ماسەلەسىنە باسا ءمان بەرىلەدى. ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرىندەگى تاۋاردىڭ 80 پايىزى – جەرگىلىكتى ءونىم. ال يمپورت تاۋاردىڭ ۇلەسى – 20-اق پايىز. ونىڭ ءوزى ەلەۋسىزدەۋ, ەڭ تومەنگى سورەلەرگە قويىلعان. ءبىزدىڭ كەيبىر ساۋدا ورتالىقتارىندا, كەرىسىنشە, بىردەن كوزگە ۇرىپ تۇراتىن ەڭ كورنەكى جەرلەردە شەتەلدىڭ ونىمدەرى سامساپ تۇرادى.
ماسەلەن, برويلەر ەتىن الايىق, بۇگىندە قالا تۇرعىندارىنىڭ دەنى كوبىنە رەسەي مەن بەلارۋستان كەلگەن ارزان قۇسقا قۇمار. ال قوستانايدان 40 شاقىرىم جەردەگى جۋكوۆ قۇس فابريكاسىنىڭ ءونىمى سورەدە ۇزاعىراق جاتىپ قالادى. ويتكەنى وتاندىق ءونىم الدىڭعىلارعا قاراعاندا ءسال قىمباتتاۋ. كاسىپورىنعا بارىپ, برويلەر ءوسىرىپ جاتقان ماماندارمەن سويلەسىپ كوردىك. ولار قۇس شارۋاشىلىعى سالاسىندا شەشىلمەي كەلە جاتقان ءبىراز ماسەلە بار ەكەنىن ايتتى.
جىلىنا مىڭ توننا ەت شىعاراتىن جۋكوۆ قۇس فابريكاسىنىڭ ونىمدەرى بۇكىل وبلىس كولەمىنە تارايدى. كەزىندە تۇرعىندارىنىڭ كوبى كوشىپ كەتكەن شاعىن ەلدى مەكەننىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, اۋىلدى قايتا جانداندىرعان كاسىپورىن قوستاناي اۋدانىنا قاراستى جۋكوۆ, الەكساندروۆ, ەڭبەك ەلدى مەكەندەرىندە تۇراتىن 50 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
فابريكا برويلەر جۇمىرتقاسىن جىلدا باشقۇرتستاننان ساتىپ الادى. ونى 21 كۇن ينكۋباتوردا ۇستايدى. 22-كۇنى جاڭا جۇمىرتقا جارعان سارىۇرپەك بالاپانداردى اۋماعى سيىر بازاسىنا بەرگىسىز كەڭ تاۋىق قوراعا شىعارادى. فابريكاداعى 7 تاۋىق قورانىڭ ارقايسىسىندا 15 مىڭ قۇس وسەدى. جىپ-جىلى ءارى كەڭ زاماناۋي انگارلار قىسى-جازى قۇس وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. مۇنداعى جىلۋ مولشەرى, قۇستىڭ كۇتىمى اۆتوماتتاندىرىلعان ارنايى تەحنولوگيا جولىمەن ىسكە اسىرىلادى. انگارعا كىرگەن بالاپان 40-45 تاۋلىك ىشىندە ءوسىپ, ەت جيناپ ۇلگەرەدى. ودان ءارى قۇستار سويۋ تسەحىنا جىبەرىلىپ, تازا سالماعى ەكى-ەكى جارىم كيلو تارتاتىن برويلەر ەتى توبىل قالاسىنداعى شۇجىق تسەحىنا جونەلتىلەدى. زاماناۋي تسەح برويلەر ەتىن وڭدەپ, شۇجىق دايىنداپ شىعارادى.
ء«بىزدى ونىمدەر ءوڭىر جۇرتشىلىعىنا «وت روزۋموۆيچا» برەندىمەن بەلگىلى. برويلەردى ەتتەي ەمەس, كوبىنە شۇجىق تۇرىندە ساتامىز. قازىر وبلىس كولەمىندە بەلارۋس تاۋارلارى مەن دۇكەندەرى قاپتاپ كەتتى. ءبىز مول ءونىم شىعاراتىن كاسىپورىن رەتىندە مەملەكەتتەن قۇس ەتىنىڭ ءار كيلوسىنا 50 تەڭگە سۋبسيديا الامىز. سوعان قاراماستان, سىرتتان كەلگەن ءونىمنىڭ قىسپاعىن ەداۋىر سەزىنىپ وتىرمىز. سىرتتان كەلىپ جاتقان برويلەر ەتى مۇزداتقىشتا كوپ جاتىپ قالادى, سوندىقتان ەتىنەن گورى سۋى كوپ بولادى. سۋدىڭ كوپتىگى ەتتىڭ تۇتىنۋ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەننىن كورسەتەدى. سوندىقتان ساپاسى تومەن, باعاسى ارزان بولىپ كەلەدى. ال ءبىزدىڭ ءونىم – ءوزىمىزدىڭ القاپتا تابيعي جاعدايدا ءوسىپ-پىسكەن تازا بيدايدان تارتىلعان حيميكاتسىز جەم جەپ وسكەن قۇستىڭ ەكولوگيالىق تازا ءارى تسەحتان جاڭا عانا شىققان ەتى عوي. ونى ساپا جاعىنان شەتەلدىڭ ەتىمەن سالىستىرۋعا مۇلدە كەلمەيدى. ءبىز رەسەيدىڭ ءونىمى سياقتى ارزان باعا قويا المايمىز. ويتسەك ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنى اقتالمايدى. سوعان قاراماستان, برويلەر ەتىن مەيلىنشە تومەن باعامەن ساۋداعا شىعارىپ جاتىرمىز. وكىنىشكە قاراي, قازىر جۇرتتىڭ ءبىرازى ساپاعا ەمەس, باعاعا قارايدى», دەيدى جۋكوۆ قۇس فابريكاسىنىڭ تەحنولوگى سۆەتلانا موروزوۆا.
جۋكوۆ اۋىلىنداعى قۇس فابريكاسىنا بولا سوناۋ بەلارۋس مەملەكەتىنەن كەلگەن سۆەتلانانىڭ سوزىنەن ەلىمىزدە برويلەر قۇسىن وسىرەتىن ماماندار دا تاپشى ەكەنىن اڭعاردىق. ءوز ىسىنە شىن بەرىلگەن بىلىكتى مامان قۇس شارۋاشىلىعى سالاسىندا جەتىسپەي جاتقان ءبىراز ماسەلەنىڭ ۇشىعىن شىعارعانداي بولدى.
«قازاقستاندا انالىق قۇس وسىرەتىن شارۋاشىلىق جوق. ەگەر شەكارا جابىلىپ قالسا, ينكۋباتورلىق جۇمىرتقا الا الماي قالامىز. بۇل – ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىمەن تىكەلەي بايلانىستى ماڭىزدى ماسەلە. ماسەلەن, وتكەن جىلى رەسەي شەكاراسى جابىلىپ قالدى دا, جۇمىرتقاسىز قالدىق. امالسىز تۇركيادان الدىردىق. سوندىقتان مەنىڭ ويىمشا, مەملەكەت ءوز ىشىمىزدە انالىق قۇس شارۋاشىلىعىن قولعا الۋ جاعىن قاراستىرۋى كەرەك. ءبىز دە اقشامىزدى شەتەلگە شاشپاي, جۇمىرتقانى وزىمىزدەن الاتىن ەدىك. برويلەر انالىعى شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ماكينسك قۇس فابريكاسىندا عانا بار. بىراق ولاردىڭ جۇمىرتقاسى وزدەرىنەن ارتىلمايدى. ءىرى انالىق قۇس شارۋاشىلىعىن اشۋ, ارينە, مول قارجىنى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان بۇل سالاعا مەملەكەتتىڭ قولداۋى اسا قاجەت. مۇنداي شارۋاشىلىققا جۇمسالعان شىعىن تۇبىندە ەسەلەپ اقتالادى. ونىڭ ۇستىنە, رەسەي قۇس فابريكالارى بىزگە جاقسى جۇمىرتقاسىن بەرمەيدى. ساپالى جۇمىرتقاسىن وزىنە ىرىكتەپ الىپ, قالعانىن بىزگە ساتادى», دەيدى س.موروزوۆا.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, برويلەر – از ۋاقىت ىشىندە مول ەت الۋ ءۇشىن ارنايى بۋدانداستىرىلعان ءۇي قۇسى. سوندىقتان بۇل سالانى دامىتۋ ءۇشىن الدىمەن مامان دايارلاپ الۋ قاجەت.
قوستاناي وبلىسى
