سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – اۆتور
جيناقتىڭ تانىستىرىلىمىنا قاتىسقان اۆتور بۇل ەڭبەكتى تىرشىلىك تاقتاسىندا ءوزى تىكەلەي ارالاسىپ اعا-ءىنى بولىپ تابىسقان, قامقورلىعىن كورگەن, ءومىر-ونەگەسىن بيىك قوياتىن تۇلعالار الدىنداعى ىنىلىك ءھام شاكىرتتىك بورىشى رەتىندە جارىققا شىعارعانىن اتاپ ءوتتى. XX عاسىردىڭ سوڭى مەن XXI عاسىردىڭ باسىنداعى حالقىمىزدىڭ ايتۋلى ون بەس تۇلعاسىن قامتىعان جيناقتىڭ جەكەلەگەن تاراۋلارى, كىتاپقا ەنگەن اسەرلى ەستەلىكتەردىڭ ءبىرسىپىراسى بۇعان دەيىن مەرزىمدى باسىلىمداردا جاريالانعان.
تاعىلىمدى جيناقتىڭ العاشقى ەسسەسى «عۇلاما» دەگەن تاقىرىپپەن ماناش قوزىباەۆقا ارنالىپ, اۆتور ۇستاز بەن شاكىرتتىڭ جاراسىمدى سىيلاستىعىن, مەيىرىم مەن شاپاعاتقا بولەنگەن ۇمىتىلماس جىلداردىڭ ەستەلىگىن بايان ەتەدى. ال «اقساراعات» ەسسەسىندە عىلىمي جەتەكشىسى اكادەميك سالىق زيمانوۆتىڭ مايدان مەن عىلىم جولىنداعى قايراتكەرلىك جورىقتارىنان سىر شەرتكەن. سول سياقتى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, لەنيندىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى شاھماردان ەسەنوۆ, اكادەميكتەر رىمعالي نۇرعالي, تورەگەلدى شارمانوۆ, ومىربەك جولداسبەكوۆ, زەينوللا قابدولوۆ, پروفەسسور تەمىربەك قوجاكەەۆ تۋرالى تولعانىستاردىڭ ءاربىرى تەبىرەنىسپەن قاعازعا تۇسكەن.
اۆتور حالىق قاھارماندارى, رەيحستاگقا تۋ تىككەن راقىمجان قوشقارباەۆ پەن پارتيزان جازۋشى قاسىم قايسەنوۆ جايىنداعى «جاۋجۇرەك» جانە «قاھارمان» ەسسەلەرىن سۇراپىل سوعىس جىلدارىنداعى كوپشىلىككە بەلگىسىز, ناقتى قۇجاتتارمەن دايەكتەيدى.
سونىمەن قاتار ايتۋلى قوعام قايراتكەرلەرى كامال سمايىلوۆتىڭ, قالتاي مۇحامەدجانوۆتىڭ, شوت-امان ءۋاليحاننىڭ عيبراتتى عۇمىرلارى شالقار شابىتپەن قاعازعا تۇسكەن. كەيىنگى كەزەڭدە زور ىزدەنىسپەن جازىلىپ, وقىرماندار ىقىلاسىنا بولەنگەن زەرتتەۋى قازاقتىڭ عۇلاما جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ۇلى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, مادەنيەتتانۋشى مۇرات مۇحتار ۇلى اۋەزوۆكە ارنالعان. بۇل ەسسەدە كەيىپكەردىڭ بالالىق شاعىنان باستالعان ءومىر جولى كوركەم سۋرەتتەلەدى. «اسىلزادا» ەسسەسى – اۆتوردىڭ قولىنا العاش قالام ۇستاتىپ, «الىپپەدەن» بۇرىن قاسيەتتى «قۇراندى» وقىتقان اكەسى ابرار اكەتاي ۇلىنا ارنالىپتى.
ءىس-شارانى جۇرگىزگەن اقىن باۋىرجان جاقىپ كىتاپتا اتتارى قوعامعا تانىس قايراتكەرلەردىڭ تاسادا قالعان ازاماتتىق قادامدارى, باعالانباي قالعان قايسارلىقتارى, بەيمالىم قىرلارى سيپاتتالعانىن ايتادى.
«بۇل كىتاپ ءىنىنىڭ اعالار تۋرالى سەزىمى عانا ەمەس, الدىڭعى تولقىننىڭ ايتۋلى تۇلعالارىن تولىق تالداپ, تەرەڭ باعالاۋى. جيناق جىلدار بويى جيناقتالعان زەرتتەۋلەردەن, ۇلكەن ارحيۆتەردەن الىنعان مۇراعات قۇجاتتارىنان, تولىمدى دەرەكتەردەن تۇرادى. بۇل ەسسەلەر – وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن وزىنشە ءبىر تاربيە الاتىن مەكتەپ. ايبىندى تۇلعالاردىڭ ەل ەرتەڭى ءۇشىن عىلىمدا, ادەبيەتتە, زاڭ سالاسىندا, مادەنيەتتانۋدا, جۋرناليستيكادا تالماي ەتكەن ەڭبەگى, توككەن تەرى كەيىنگىلەر ءۇشىن شامشىراق. «تۇركىستان» گازەتىندە ابزال بوكەننىڭ, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە قانسەيىت ابدەز ۇلىنىڭ, «انا ءتىلى» گازەتىندە نۇرعالي ورازدىڭ, الەۋمەتتىك جەلىدە جۇسىپبەك قورعاسبەكتىڭ, قالي سارسەنباي مەن ديدار امانتايدىڭ, سول سەكىلدى وسى كىتاپتى وقىعان باسقا دا قالام ۇستاعان ازاماتتاردىڭ پىكىرى جاريالاندى. سوعىس جىلدارىنداعى تاريح, اشارشىلىق كەزىندەگى تاريحىمىز دا, زوبالاڭ رەپرەسسيا كەزىندەگى كەيبىر اقتاڭداقتار دا, الاش ارداقتىلارىنىڭ اتقارىپ كەتكەن ىستەرى دە وسى جيناقتا قامتىلعان», دەيدى باۋىرجان جاقىپ.
ەركىن فورماتتا وربىگەن تۇساۋكەسەردە ۇلتتىق مادەنيەت, تاريحي تۇلعالاردىڭ ەل بىلە بەرمەيتىن بەيمالىم قىرلارى حاقىندا ەستەلىكتەر ايتىلىپ, اكادەميك جانعارا دادەباەۆ, جازۋشى كادىربەك سەگىزباي ۇلى, اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا, جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ, تاعى باسقا دا ادەبيەت پەن عىلىم مايتالماندارى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. كىتاپ تۇساۋكەسەرىنەن تاعىلىم قالۋى كەرەگىن ايتقان اۆتور بىرقاتار كىتاپحانالار مەن وقۋ ورىندارىنىڭ قورىنا «مەنىڭ اعالارىم» جيناعىن سىيعا تارتتى.
«مەنىڭ كەيىنگى 25 جىلداعى عۇمىرىم تۇگەلدەي مادەنيەتكە, اقپاراتقا, كىتاپ باسۋ ىسىنە ارنالعان ەكەن. كوپ جۇرت وسى سالانى ۇزاق باسقارعان ادام 2-3 جىل سايىن كىتاپ شىعارعان شىعار دەپ ويلاۋى مۇمكىن. بىراق مەن 25 جىلدا بىردە-ءبىر كىتاپ شىعارماپپىن. بۇل جازۋدى توقتاتقانىم ەمەس, وسى جىلدار بەدەرىندە ۇزدىكسىز جازۋمەن بولدىم. قىزمەتتەن كەتكەننەن كەيىن بار كۇش-قۋاتىمدى قالامعا ارنادىم دەسەم دە بولادى. جازعان-سىزعاندارىمدى جيناقتاعاندا 7-8 تومعا ەركىن جەتەتىن دۇنيەلەر بار ەكەن. ونىڭ ءبارىن اسىقپاي, رەت-رەتىمەن شىعاراتىن ۋاقىت كەلدى دەپ ەسەپتەيمىن. «مەنىڭ اعالارىم» جيناعىنداعى ەسسەلەر 20 جىل بويى جازىلىپ كەلە جاتقان دۇنيە. ءبىرازى گازەت-جۋرنالداردا جاريالاندى. باسىلىمنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – بۇل دۇنيەلەر العاشىندا قالاي جازىلسا, ەشبىر جەرىن وزگەرتپەستەن قاز-قالپىندا ۇسىنىپ وتىرمىن. كەيىپكەرلەرىمنىڭ ءاربىرى عىلىمعا, ۇلتقا, شىنايى قىزمەت ەتكەن ادامدار», دەيدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد.
الماتى
