جادىگەر • 14 قاراشا, 2025

تورعايدىڭ تاڭداۋلى ساۋكەلەسى

40 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ارقالىقتاعى «دالا ولكەسى تاريحى» مۇراجايىندا تورعاي ۇلگىسىندە جاسالعان ساۋكەلە ساقتاۋلى تۇر. كەزىندە وسى ءوڭىردىڭ تۇرمىستىق مادەنيەتىن كوپ زەرتتەگەن وزبەكالى جانىبەكتىڭ تاپسىرۋىمەن بەلگىلى شەبەر قىرىم التىنبەكوۆتىڭ قولىنان شىققان بۇل جادىگەرلىك جەرگىلىكتى جەردىڭ ەتنوگرافيالىق ەرەكشەلىگى نەگىزىندە جاسالعان.

تورعايدىڭ تاڭداۋلى ساۋكەلەسى

بۇگىندە مۋزەيدىڭ باعا جەتپەس مۇراسى سانالاتىن ساۋكەلە مۋزەيگە 90-جىلدارى كەلىپ تۇسكەن.

«ايەل ادامعا ارنالعان باسكيىم­­دەر­دىڭ ىشىندەگى ەڭ اشەكەيلىسى دە,  كۇردەلىسى ­دە – وسى ساۋكەلە. تورعاي ۇلگىسىندە جاسال­عان بۇل ساۋكەلەدەگى ءاربىر ورنەكتىڭ وزىن­دىك ءمانى بار. مىسالى, تومەنگى جاعىن­داعى قاتار-قاتار ورنا­لاسقان ورنەك­­­­­تەر ادام بالاسىنىڭ جاڭا عانا ءتاي-ءتاي باس­­قان قادامىن كورسەتەدى. ودان جوعا­رى ساۋكەلەنىڭ ورتا تۇسىندا اشەكەيگە تولى, اسەرلى كورىنەتىن ويۋ-ورنەكتەر جاستىق شاق, جارقىن كەزەڭدى – ادام ءومىرىنىڭ ەڭ ءماندى ساتتەرىن بەينەلەيدى. ساۋكەلەنىڭ جوعارعى جاعىندا اشەكەي-مونشاقتاردىڭ سيرەۋى – ءومىردىڭ بازارى تارقاعان شاقتى مەڭزەيدى. ماڭ­داي تۇستان باستاپ اسپانعا قاراي شانشىلا سوزىلعان مۇنارا سىندى اشەكەي ادام جانىنىڭ كوككە كوتەرىلىپ بارا جاتقانىن بەينەلەيتىن نىشان. ال ساۋ­كەلەگە تاعىلعان جەلەك قالىڭدىقتىڭ توركىننەن جاڭا جۇرتقا بارىپ, جاڭا­دان ءومىر پەردەسىن اشاتىنىن نۇسقايدى. ءبىر عا­جابى, قاراپايىم عانا  قالىڭ­دىق ساۋكەلەسىنە ادام ءومىرىنىڭ بۇكىل فيلوسوفياسى سىيىپ كەت­كەن», دەيدى مۋزەي مامانى باتىرلان ساعىنتاەۆ.

باتىرلاننىڭ ايتۋىنشا, تورعاي وڭىرىندە كەزىندە ايەلدەردىڭ باسىنا تاعاتىن سۇلاما نەمەسە ساۋكەلە جاۋلىق دەپ اتالعان باسكيىم ۇلگىسى دە بولعان. ونىڭ نەگىزىن بىرنەشە قابات قاعازدان جاساعان قاتتى قاڭقا قۇراعان. ءتۇرى جوعا­رىدان قيىلعان كونۋس سياقتى. بيىكتىگى – 40-50 سم. قاپتاما ماتاسىنىڭ ارتقى شەتى ەمىن-ەركىن ارقاعا ءتۇسىپ كەتەدى. مۇنداي جاۋلىقتار كوبى­نە مارجان, مون­شاق, كۇمىس­­پەن اشە­كەي­لەنگەن.

 

قوستاناي وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار