ادەبيەت سالاسىنداعى ەڭ بەدەلدى ماراپاتتاردىڭ ءبىرى – بۋكەر سىيلىعىن تابىستاۋ ءراسىمى لوندوندا دۇيسەنبىگە قاراعان ءتۇنى ءوتتى. بيىلعى قازىلار القاسىنا يرلانديالىق دراماتۋرگ روددي دويل توراعالىق ەتتى. ايتۋىنشا, قىسقا تىزىمگە ەنگەن التى كىتاپتى قازىلار التى ساعات تالقىلاعان.
«تانگە» قايتا-قايتا ءتانتى بولدىق. ويتكەنى بۇل – بوگەنايى بولەك شىعارما. بۇعان دەيىن مۇنداي كىتاپتى ەشقاشان وقىعان ەمەسپىز. مازمۇنى مۇڭلى, سالماعى اۋىر رومان بولسا-داعى, ونى وقۋ – ناعىز ءلاززات», دەدى روددي دويل.
قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى وسىنشا كوككە كوتەرگەن شىعارمانىڭ سيۋجەتىنە نازار اۋدارايىق. باستى كەيىپكەر – يشتۆان ەسىمدى ەر ادام. ونىڭ ءومىرى ۆەنگريادا باستالىپ, ۇلىبريتانيادا اياقتالادى. جاداعاي ءومىر, جۇپىنى تۇرمىس سۋرەتتەلەدى. الايدا جازۋشى داۆيد سالاي ءھام ونىڭ كەيىپكەرى دە ەكى ەل اراسىنداعى كەڭىستىكتى بۇرىنعى مەن بۇگىنگىنىڭ, بولمىس پەن سانانىڭ اراسىنداعى شەكارا رەتىندە پايدالانادى. بۇل شىعارما ميگراتسيا تۋرالى حيكايادان گورى ادامنىڭ شەكتەۋلى ۋاقىت ىشىندەگى تارامىس تاعدىرىن ءسوز ەتەدى. روماننىڭ وزەگىندە – دەنە مەن جادىنىڭ بايلانىسى جاتىر. مۇندا دەنە ادامنىڭ وتكەنىن ساقتايتىن قۇتى رەتىندە كورىنىس تابادى. جازۋ ستيلىنە كەلسەك, سولوي بايانداۋدان ادەيى باس تارتادى. ول وقىرمانعا كەيىپكەردىڭ ىشكى جاي-كۇيىن تۇسىندىرمەيدى, ءوزى سەزىنسىن دەپ ەمەۋرىن جاسايدى.
داۆيد سالاي دەگەن كىم؟
بريتاندىق ءارى ۆەنگر تەكتى جازۋشى داۆيد سالاي – بۋكەر سىيلىعىن جەڭىپ العان العاشقى ۆەنگر ۇلتىنىڭ وكىلى. ول كانادادا دۇنيەگە كەلگەن, كەيىن ليۆاندا, ۇلىبريتانيادا, ۆەنگريادا تۇرىپ, بۇگىندە ۆەنادا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر.
سولويدىڭ قالامىنان تۋعان التى كوركەم تۋىندى جيىرمادان استام تىلگە اۋدارىلعان. سونداي-اق ول BBC راديوسىنا ارنالعان بىرنەشە راديوپەسانىڭ اۆتورى.
جازۋشىنىڭ العاشقى رومانى «لوندون جانە وڭتۇستىك-شىعىس» (2008) بەتتي ترەسك جانە دجەففري فەيبەر اتىنداعى ادەبي سىيلىقتارعا يە بولعان. ال «ادامداعىنىڭ ءبارى» اتتى شىعارماسى گوردون بيورن جانە پليمپتون اتىنداعى ماراپاتتارعا لايىق كورىنىپ, 2016 جىلعى بۋكەر سىيلىعىنىڭ قىسقا تىزىمىنە ەنگەن. كەيىن ول «تۋربۋلەنتتىلىك» اتتى اڭگىمەلەر جيناعى ءۇشىن 2019 جىلى ەدج-حيلل سىيلىعىن العان. جازۋشىنىڭ سوڭعى ەڭبەگى – ء«تان» رومانى – ونىڭ التىنشى كىتابى.
2010 جىلى The Telegraph گازەتى سالايدى «قىرىق جاسقا دەيىنگى ەڭ ۇزدىك جيىرما بريتان جازۋشىسىنىڭ» قاتارىنا ەنگىزسە, 2013 جىلى Granta جۋرنالى ونى « ۇلىبريتانيانىڭ ەڭ تالانتتى جاس رومانيستەرىنىڭ ءبىرى» دەپ اتاعان.
ء«تاننىڭ» ءوزى نە دەيدى؟
روماننىڭ العاشقى ابزاتسى بىلاي باستالادى:
«ون بەس جاسقا تولعاندا شەشەسى ەكەۋى باسقا قالاعا قونىس اۋدارىپ, جاڭا مەكتەپتە وقي باستادى. بۇل جاس ونىڭ كۇردەلى كەزەڭى. مەكتەپتە سىرەسكەن ءتارتىپ ورناعان. دوس تابا قويۋ وڭاي ەمەس. ايتسە دە كۇندەردىڭ كۇنىندە جانىنا جاقىن جولداس تابادى. ول دا جالعىز. اراگىدىك ساباقتان شىققان سوڭ ەكەۋى بىرگە ۋاقىت وتكىزەدى. باتىس ستيلىندەگى ساۋدا ورتالىعىن ارالايدى.
–سەن الگىنى قىلىپ كورىپ پە ەدىڭ؟
–جوق, – دەيدى يشتۆان.
–مەن دە, – دەيدى ونىڭ دوسى جانە بۇل ونىڭ ەمىن-ەركىن اقتارىلعان اڭگىمەسى ەدى. ول جىنىستىق قاتىناستى مەڭزەگەن ەدى. ول يشتۆانعا سىنىپتاعى قاي قىزدارعا اڭسارى اۋاتىنىن ايتادى...»
ءارى قاراي بوزبالانىڭ بوشالاڭ ويى تىم اشىق سۋرەتتەلىپ كەتەدى. العاشقى ابزاتسىنان روماننىڭ قاي باعىتتا ءوربيتىنى اڭعارىلادى. ء«تاننىڭ تاڭعاجايىپ ءھام بەيمالىم قۇبىلىستارىن سەزىندىرەدى» دەگەن قازىلار القاسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, شىعارما ءناپسى قالاۋلارىنىڭ قاتپارلارىن ارشىپ كورسەتەدى.
بۇنداي ۇردىسكە قارسى شىققان ادەبيەت سىنشىلارى دا از ەمەس. ونىڭ ىشىندە شىعىس ەلدەرى عانا ەمەس, باتىس ەلدەرىندەگى گۋمانيستىك يدەيانى جاقتاۋشىلار بارشىلىق. ولار نوبەل ياكي بۋكەر سياقتى حالىقارالىق بايگەلەردىڭ تىم ساياسيلانىپ كەتكەنىن, ادامزاتتىق قۇندىلىقتاردان الىس شىعارمالارعا عانا جۇلدە بەرىپ جاتقانىن مالىمدەگەن ەدى.
الايدا بايقاۋدىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى بۇل سىنعا كەلىسپەيدى. ونىسى بەلگىلى دە.
