– داننا, ءسىزدىڭ عارىش ساپارىڭىزدى اركىم ءارتۇرلى ايتىپ جاتىر. «قالتالىلاردىڭ, شىنايى ومىردەن قول ءۇزىپ قالعان كەيبىر توپتىڭ ءوزىن-ءوزى تانىتۋعا, دالەلدەۋگە ۇمتىلعان ارەكەتى» دەپ ويلايتىندار دا بار. بالكىم, بۇل ولاي ەمەس شىعار. بىراق سوندا دا تۋريست رەتىندە ۇشۋعا قاتىستى ەگجەي-تەگجەيلى مالىمەتتەردى وزىڭىزدەن ەستىگىسى كەلەدى. سىزگە بۇل ساپار نە ءۇشىن قاجەت بولدى؟
– ەڭ الدىمەن, سىزدەرگە, «Egemen Qazaqstan» گازەتى ۇجىمىنا «Blue Origin» عارىش ميسسياسى اياسىنداعى ساپارىما كوڭىل ءبولىپ وتىرعانىنا العىس ايتامىن. وتانداستارىمنىڭ, حالقىمنىڭ ىقىلاسى مەن قولداۋى ماعان وتە ماڭىزدى. قازاقتىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى, حالىق قاھارمانى توقتار وڭعارباي ۇلى اۋباكىروۆ جەرگە ورالعان بويدا قۇتتىقتاپ, باتاسىن بەردى.
قازاقتىڭ قاي بالاسى دا ارمانشىل كەلەدى ەمەس پە. مەن دە, انام ايتپاقشى, عارىشقا ۇشقان تۇڭعىش قازاق قىزى بولامىن دەپ ويلاعان جوقپىن, تەك ارمانىمدى ورىنداعىم كەلدى. بالا جاستان رەاكتيۆتى ۇشاقتاردى تىزگىندەۋدى قيالداپ ءوستىم. عىلىمي جاريالانىمداردى وقىپ, دارىستەرگە قاتىسىپ, زەرتتەۋلەردى باقىلادىم. كادىمگى ادام قاتىسۋعا ءوتىنىم بەرە الاتىن العاشقى باعدارلامالار پايدا بولىسىمەن, حات جازىپ, ءوتىنىم جىبەرە باستادىم. عارىشقا ۇشۋعا ءۇش جىل بويى دايىندالدىم. جاھاندىق دەڭگەيدەگى جوبالارمەن اينالىساتىن كومپانيالار قالتاڭداعى قارجىڭنىڭ ەسەبىنە ەمەس, تاباندىلىعىڭا, پسيحولوگيالىق توزىمدىلىگىڭە باسا نازار اۋدارادى. اقشانىڭ شىعۋ تەگىنىڭ تازالىعى دا ماڭىزدى, سەبەبى كومپانيا بۇل ماسەلەنى سوڭعى ساتكە دەيىن تەكسەرەدى. ەڭ باستىسى, مەن كوپ جىل بويى پسيحولوگيالىق, مەنتالدىق, فيزيكالىق تۇرعىدان سىناقتارعا دايىن بولدىم.
مەن ءۇشىن ۇشۋ – اتتراكتسيون ەمەس, الداعى زەرتتەۋ جولىنىڭ ءبىر بولىگى. ادامزاتتىڭ بولاشاعى عارىشپەن بايلانىستى. جاڭا شەكارالاردى يگەرۋ ارقىلى تەحنولوگيانى عانا دامىتىپ قويمايمىز, ءوز مۇمكىندىگىمىزدى دە كەڭەيتە تۇسەمىز.
– عارىش ساپارىندا قۇدايدىڭ بار ەكەنىن تۇيسىگىڭىز تۇبىرىنەن جانە تۇپنۇسقاسىندا سەزدىرگەن شىعار. عارىشكەر تالعات مۇساباەۆ اعامىز عارىش ساپارىنان كەيىن ءدىن جولىنا ءبىرجولا بەت بۇرماسا دا «قۇدايدى اقيقات دەپ تانۋىما سەبەپ بولعان» دەگەن ەدى.
– عارىش ماعان ەرەكشە سەنىم بەردى دەپ ايتا المايمىن, بىراق رۋحاني الەم ماعان بوتەن ەمەس. اتموسفەرادان تىسقارى, جەردى بيىكتەن كورگەندە, جاراتىلىس سىرىنىڭ ادام تۇسىنىگىنەن جوعارى تۇرعانىن, ادامزاتتىڭ كىندىگى جەر-اناعا بايلانىپ تۇرعانىن اعزامنىڭ ءاربىر تالشىعى ارقىلى سەزىندىم. ۇشۋ 10–12 مينۋتقا سوزىلدى, بىرنەشە مينۋت بويى ناقتى سالماقسىزدىق كۇيىن باستان وتكىزدىك. عارىشتا تۇرىپ, كوگىلدىر شالىسىنە ورانىپ العانداي اسەر قالدىراتىن جەر-انا ادامزات بالاسىنىڭ قانشالىقتى ءالسىز ەكەنىن, ونى جاراتۋشى قۇدىرەتتىڭ ءبىزدىڭ سانامىز جەتپەيتىن مۇمكىندىكتەرگە يە ەكەنىن تۇسىنەسىز.
– عارىش ساپارى, جەردەن 100 شاقىرىم بيىكتەگى كارمان شەكاراسىنا بارىپ كەلۋ ايتۋعا عانا وڭاي. ۇشار الدىندا جاعدايىڭىزدى باقىلاپ وتىراتىن كۇتۋشى تاعايىندالدى ما؟
– «Blue Origin» كومپانياسى – ۇشۋعا ارنالعان ەڭ قاۋىپسىز جانە تەحنولوگيالىق جۇيەلەردىڭ ءبىرى. وندا ءبارى الدىن-الا ويلاستىرىلعان. بورتتا ءبارى دەربەس جۇمىس ىستەدى, اركىم وزىنە جۇكتەلگەن تاپسىرمانىڭ شەكپەنىنەن شىققان جوق. ساپاردىڭ الدىندا كوماندامەن بىرنەشە دايىندىق بولدى.
–تاجىريبەلى الپينيست رەتىندە افريكاداعى كيليماندجارو مەن كاۆكازداعى ەلبرۋستىڭ شىڭدارىن باعىندىردىڭىز. عارىش ساپارى ادامزاتتىڭ مۇمكىندىگىنە دەگەن كوزقاراسىڭىزدى وزگەرتتى مە؟
– مەن كاسىبي الپينيست ەمەسپىن, تەك تاۋدى جاقسى كورەمىن, تاۋ ءومىرىمنىڭ ماڭىزدى بولىگى. تاۋ دا, عارىش تا شىدامدىلىققا, توزىمدىلىككە ۇيرەتەدى. بۇل ساپار كوزقاراسىما وزگەرىس اكەلدى دەسەم ارتىق بولار, بىراق سەزىمىمدى كەڭەيتتى, وزىمە دەگەن سەنىمىمدى ارتتىردى. مىسالى, ەلبرۋسقا كوتەرىلۋ سياقتى, بۇل جولعى ساپار سوعان دەيىنگى جوسپارلارىمنىڭ جالعاسى ىسپەتتى, ادامنىڭ مۇمكىندىگى ءبىز ويلاعاننان الدەقايدا كەڭ ەكەنىن دالەلدەدى.
– بيزنەسىڭىز ەلدەن تىسقارى ەكەنىن بىلەمىز. اتاق-داڭقىن الەم مويىنداعان تۇلعالارمەن جۇمىس ىستەيتىن كومپانيا قۇرۋعا قانداي قاسيەتتەر كومەكتەستى؟
– ۇشا بىلگەن قاناتقا دۇنيە كەڭ. وندىرىستىك, كوممەرتسيالىق قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋ, جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىستىم. ءبىزدىڭ سالادا ارمانداۋ عانا ەمەس, قۇرا ءبىلۋ, جۇزەگە اسىرا ءبىلۋ, باقىلاۋ, ارىپتەستەر مەن قىزمەتكەرلەردى قۇرمەتتەۋ, سوزىندە تۇرۋ جانە سەنىمدى سەرىكتەس بولۋ ماڭىزدى. مەن بارلىق جەردە تابىس تارتىپتەن, جۇيەلىلىكتەن, ادامدار الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ دەڭگەيىمەن ولشەنەتىنىن ايتىپ جۇرەمىن.
– الماتى مەن استانادا JLO-نىڭ ورتالىق ازياعا گاسترولدەرىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىستىڭىز. تولىعىراق بىلۋگە بولا ما؟
– ءيا, ءبىزدىڭ «First Media Group» كومانداسى Jennifer Lopez كونتسەرتىن, سونداي-اق بيىل الماتىدا «Backstreet Boys» كونتسەرتىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى. بۇل – لوگيستيكا مەن ساحنادان باستاپ ارتىستەرمەن قارىم-قاتىناسقا دەيىن جوعارى دالدىكتى تالاپ ەتەتىن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى اۋقىمدى جوبالار. قازاقستاننىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى وقيعالار الاڭى بولا الاتىنىن كورسەتكەن تاجىريبە بولدى. ءبىزدىڭ كوماندا تەك قازاقستان نەمەسە تمد اۋماعىنان تىس, ەۋروپا مەن ازياداعى حالىقارالىق برەندتەر مەن سەرىكتەستەرگە ارنالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
– ال ەندى ءوز ورتامىزعا ورالايىقشى. ءسىزدىڭ كوماندا باتىس نەمەسە ەۋروپا ەلدەرىندە ورتالىق ازيادان تالانتتاردى تانىپ, ولاردى الەمدىك پلاتفورمادا تانىستىرۋعا دايىن با؟
– مۇنداي مۇمكىندىككە ءاردايىم اشىقپىز. ەگەر حالىقارالىق سەرىكتەستەردەن ناقتى سۇرانىس نەمەسە ورتالىق ازيا تالانتتارىن تانىستىرۋعا لايىقتى فورماتتار بولسا, ولاردى قاراۋعا دايىنبىز. نەگىزگى ماقساتىمىز – ساپالى جوبالاردى دامىتۋ, قازاقستاندىق ماماندار مەن ارتىستەر حالىقارالىق كاسىبي قوعامداستىقتىڭ ءبىر بولىگى بولا الاتىن جاعدايلار جاساۋ.
– قازىر «Portals» دەپ اتالاتىن جاڭا IT جوباسىن ازىرلەپ جاتقان كوماندانىڭ سەرىكتەسى ەكەنسىز. IT باعىتى سىزگە قانداي باعىتتارعا جول اشادى.
– مەديا بيزنەستە ءجۇرىپ, تەحنولوگيانىڭ ادامعا قالاي كومەكتەسەتىنىنە نازار اۋداردىم. ءسىز ايتقان جوبا ىشكى تەڭگەرىم جانە ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ تاقىرىبىمەن, بىراق تسيفرلىق قۇرالداردى پايدالانۋمەن بايلانىستى. مەن ءۇشىن بۇل ءارتۇرلى سالاداعى – ونەر, پسيحولوگيا مەن تەحنولوگياداعى تاجىريبەنى ادامعا جۇمىس ىستەيتىن ءبىر جۇيەگە بىرىكتىرۋ ءتاسىلى.
– ءومىرىن بيزنەسپەن بايلانىستىرعىسى كەلەتىن ايەلدەرگە قانداي كەڭەس بەرەسىز؟
– مەنىڭ تاجىريبەم بىرەۋگە اقىل-كەڭەس ايتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. قازىر ءوزىڭدى دامىتۋعا مۇمكىندىك كوپ. ازىرگە تاجىريبەم از. ءوزىمدى-ءوزىم ىزدەپ جۇرگەن جانمىن. ءوزىمدى تانيتىن دەڭگەيگە ءالى جەتكەن جوقپىن. بىراق مەنىڭ بولمىسىم, جەتىستىگىم زامانداستارىما ۇلگى بولسا, قۋانامىن.
– دەگەنمەن جاس بولساڭىز دا وزىڭىزگە ءتان تابىسقا جەتىپ جاتقانىڭىزدى كورىپ وتىرمىز.
– ءار ادام جەكە تۇلعا رەتىندە ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسىن ءوزى قالىپتاستىرعاندا عانا داميدى, قورشاعان ورتاسى ونىڭ جەكە تۇلعا رەتىندە دامۋىنا جول اشادى. وسى جاسىما دەيىن تاعدىرىمدى وزگەرتەتىن جايلى جاعدايدى كۇتكەنىم جوق. تەك تاۋەكەلگە عانا باسىمدىق بەردىم. الدىڭىزدا وتىرعان داننانىڭ جەتىستىگى كىشكەنتاي قادامداردان, تارتىپتەن, ءوز كۇشىنە سەنۋ, باسقالار نە ويلايدى دەگەن ويدى جيىپ قويۋدان باستالدى. ءبىر ەسىك جابىلماي, ەكىنشى ەسىك اشىلمايدى. تابىستىڭ, جەتىستىكتىڭ ەكىنشى اتى – كەدەرگى مەن قيىندىق. قيىندىقتىڭ نە ەكەنىن بىلمەسەڭ, تابىس قۇپياسىن اشپايدى. قۇلاپ قالساڭ نەمەسە باتپاققا باتىپ قالساڭ, سەنى ەشكىم جەتەلەپ الىپ شىقپايتىنىن ءتۇسىنۋىڭ كەرەك. بىرەۋدىڭ كومەگىن كۇتۋ – ءالسىز ادامداردىڭ تىرلىگى.
– تاعى ءبىر سۇراق: عارىشقا ۇشۋ ءسىزدىڭ دەنساۋلىعىڭىزعا قالاي اسەر ەتتى؟
– ۇشۋعا فيزيكالىق تۇرعىدان شىنايى, مۇقيات دايىندالدىق. «Blue Origin» وتە جوعارى دەڭگەيدەگى قاۋىپسىزدىكتى جانە مەديتسينالىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەدى, سوندىقتان بارلىق كەزەڭ مامانداردىڭ قاتاڭ باقىلاۋىمەن وتەدى. جەر بەتىنە ورالعاننان كەيىن ءوزىمدى جاقسى سەزىندىم. عارىشقا العاشقى ساپار كەلەسى جوبالارىما ەسىك اشتى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
گۇلبارشىن ايتجانبايقىزى,
«ەgemen Qazaqstan»
الماتى
