مادەنيەت • 05 قاراشا, 2025

اقتوعايدان الاشقا دەيىن

61 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اقتوعاي توپىراعىندا دۇنيەگە كەلگەن دۇلدۇلدەر مەن بۇلبۇلداردىڭ سانىندا ەسەپ جوق. اسەت نايمانباي ۇلىنان باستالعان ونەر كەرۋەنى كۇلاش بايسەيىتوۆا, ماناربەك ەرجانوۆتارمەن جالعاسىپ, «توقىراۋىن تولقىندارىنا» ۇلاستى. شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ساحنادا جۇرگەنىنە بيىل – ەلۋ جىل. سوعان وراي حالىقتىق ءان-بي ءانسامبلى استانا كورەرمەنىنە ەسەپ بەرۋ كونتسەرتىن بەردى.

اقتوعايدان الاشقا دەيىن

سۋرەتتى تۇسىرگەن – يگور بۋرگاندينوۆ

الدىمەن انسامبل ار­دا­گەرلەرىنىڭ قاتى­سۋى­مەن دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلىپ, ۇجىم­نىڭ تاريحى باياندالدى, ەستە­لىكتەر ايتىلدى. «توقىراۋىن تولقىندارى­نىڭ» مەرەيتويىنا ارنالعان كىتاپ شىققانى حابارلاندى.

ادەتكى انسامبلدەر سەكىلدى ەمەس, «توقىراۋىن تولقىندارى» – قازاق ونەرىنە سونى لەپ اكەلگەن شىعارماشىلىق ۇجىم. اتاپ ايتساق, حح عاسىرعا دەيىن قازاقتا توپ بولىپ ءان شىرقاۋ قالىپتاسا قويماعان. شىرقاعان كۇننىڭ وزىندە بارلىعى ءبىر داۋىستا (ۋنيسون) ايتىپ, ءاننىڭ بوياۋى­نان گورى دىبىستىق قۋاتىن ارتتىرۋ­عا كۇش جۇمساعان. كەيىن مادەني ىقپالداستىق ناتيجەسىندە قازاق انشىلەرى ەكى داۋىستا ءان شىرقاۋدى مەڭگەرىپ الدى. بۇل دومبىراداعى ەكى ءتۇرلى تارتىلعان ىشەكتىڭ ءوزارا ۇندەسە شىققان دىبىسى سەكىلدى. مۋزىكا تىلىندە مۇنى «پوليفونيا» دەپ اتايدى.

بۇل تۋرالى ءانسامبلدىڭ حور­مەيستەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى امان­تاي جۇماشەۆ ايتىپ بەردى. «اق­تو­عاي­لىق ۇستازىم, «توقى­را­ۋىن تولقىندارىنىڭ» نەگىزىن قالاۋ­شىلاردىڭ ءبىرى ءدارتاي سادۋاقاسوۆ انگە رەجيسسەرلىك كوزقاراسپەن قارايتىن حورمەيس­تەر ەدى. قۇلاعى ۋنيسونعا ۇيرەنگەن حالىققا ءدارتاي اعامنىڭ ەكى داۋىستى ءانسامبلى ەرەكشە اسەر ەتتى. كەيىن مۋزىكالىق ءبىلىمىمدى جەتىلدىرىپ كەلگەننەن كەيىن «توقىراۋىن تولقىندارىن» ەكى داۋىستا عانا ەمەس, كوپ داۋىس­تا شىرقايتىن انسامبلگە اينالدىردىم», دەدى امانتاي جۇماشەۆ. راسىندا, باس حورمەيستەردىڭ بۇل ءسوزى «ادام داۋىسىنان اساتىن اسپاپ جوق» دەيتىن ءال-فارابي پىكىرىن قۋاتتاي تۇسكەندەي.

زامانىندا بەلگىلى ونەر ماي­­تالماندارى حالىقتىق ءانسامبل­دىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە زور ۇلەس قوستى. ماسەلەن, 1977 جىلى «گۇلدەر» ءانسامبلىنىڭ نەگى­زىن قالاعان ەسترادا جان­رىنىڭ تۇڭعىش رەجيسسەرى سەرىك ەلەۋسىزوۆ پەن بالەتمەيستەر, قاز كسر ەڭبەك سىڭىرگەن ءار­تىسى زاۋىربەك رايباەۆ ارنايى شاقىرىلىپ, جاڭا باعدارلاما دايىندادى. 1981 جىلى بەلگىلى ونەر زەرتتەۋشىسى بولات سارىباەۆ ءانسامبلدىڭ نەگىزگى قۇرامىنان فولكلورلىق اسپاپتار وركەسترىن قۇرىپ, باعدارلاماسىن جۇيەلەپ بەردى.

«توقىراۋىن تولقىندارى­­نىڭ» ونەرىنە حالىقتىڭ سۋساپ قال­عانى, تولاسسىز سوعىلعان شاپا­لاقتان اڭعارىلدى. كونتسەرت­تە حالىق جانە حالىق كومپوزيتورلارى­نىڭ اندەرى شىر­قالىپ, كۇمبىر­لەپ كۇي توگىل­دى, اسەم بي دە بولدى. كەشتىڭ جاڭالىعى رەتىندە نۇرلان كۇلشىكەنوۆتىڭ ولەڭىنە جازىل­عان امانتاي جۇماشەۆتىڭ «تولقي بەر, توقىراۋىن» ءانىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.

سالتاناتتى ءىس-شارادا ايەل­دەر ىستەرى جانە وتباسى-دەموگرافيا ساياساتى جونىندەگى ۇلتتىق كوميس­سيا حاتشىسى گاۋھار نۇراح­مەتوۆا وسى كوميسسيانىڭ توراعاسى, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. 

سوڭعى جاڭالىقتار