تۇبەگەيلى وزگەرىستەر داۋىرىندە ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ءرولى بۇرىنعىدان دا ارتا تۇسەرى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ «قازاقستان – اكادەميالىق ءبىلىم ايماعى» ستراتەگيالىق سەرىكتەستەر فورۋمىندا سويلەگەن سوزىندە: ء«بىلىم مەن عىلىم – الەمدى وزگەرتە الاتىن ەڭ باستى كۇش», – دەپ اتاپ ءوتتى. راسىندا دا, دامۋدىڭ داڭعىل جولى ساپالى ءبىلىم مەن وزىق عىلىم ارقىلى عانا قالىپتاسادى.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە جوعارى ءبىلىم جۇيەسى قارقىندى جاڭعىرۋدا. سوڭعى جىلدارى ءبىلىم مەن عىلىمعا بولىنەتىن قارجى كولەمى ءۇش ەسەگە ۇلعايدى. ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اكادەميالىق دەربەستىگى كەڭەيىپ, زەرتتەۋ باعىتىنداعى وقۋ ورىندارىنىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.
قازاقستان الداعى ءۇش جىلدا ءبىلىم مەن تەحنولوگيا سالاسىندا وڭىرلىك كوشباسشى بولۋ باعىتىن ۇستانىپ وتىر. ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە جاساندى ينتەللەكتتى كەڭىنەن ەنگىزۋ ۇلتتىق ماڭىزى بار ستراتەگيالىق مىندەت رەتىندە باستى نازارعا الىندى. وسى ماقساتتا پرەزيدەنت باستاماسىمەن AI Sana باعدارلاماسى ىسكە قوسىلىپ, جەمىستى ناتيجەسىن بەرە باستادى. جاساندى ينتەللەكت مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردە مىندەتتى ءپان رەتىندە ەنگىزىلدى. بۇل – جاڭا ۇرپاقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, زاماناۋي ەڭبەك نارىعىنا بەيىمدەۋدىڭ ناقتى قادامى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدە جاساندى ينتەللەكت ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ جونىندە دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل باستاما قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسىن جەدەلدەتۋگە جانە ءىت-ماماندار دايارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى رەتتە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەتىمىزدىڭ ستراتەگيالىق باعىتىن جۇزەگە اسىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە جاساندى ينتەللەكت فاكۋلتەتى اشىلىپ, جاساندى ينتەللەكت جانە Big Data كافەدراسى جۇمىس ىستەي باستادى. جاساندى ينتەللەكت جانە كريپتولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى قۇرىلدى. Data Science, بيزنەس-اناليتيكا جانە ينتەللەكتۋالدى جۇيەلەر بويىنشا زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ەنگىزىلدى. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەسەپتەۋ ينفراقۇرىلىمى 1,94 PFLOPS ونىمدىلىگى بار سۋپەركومپيۋتەرمەن جابدىقتالدى. وقۋ ۇدەرىسىندە جانە باسقارۋ جۇيەسىندە بەس ينتەللەكتۋالدى كومەكشى ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋدە. اتاپ ايتقاندا:
- Farabi-Ask – تالاپكەرلەرگە ارنالعان ۆيرتۋالدى كەڭەسشى,
- Farabi Proctoring – ونلاين ەمتيحانداردى باقىلاۋ جۇيەسى,
- Law AI – قازاق تىلىندەگى قۇقىقتىق كومەكشى,
- UNIVER bot – اكادەميالىق انىقتاما جۇيەسى,
- iLearn – ستۋدەنتتەردىڭ ۇلگەرىمىن تالداۋ پلاتفورماسى. بۇل قۇرالدار ءبىلىم بەرۋدى ءادىل جانە بارشاعا قولجەتىمدى ەتۋگە باعىتتالعان.
قازۇۋ حالىقارالىق سەرىكتەستىكتى دە بەلسەندى دامىتىپ, قىتايدىڭ Jiangsu Huibo Robotics Technology كومپانياسىمەن بىرلەسىپ «تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە روبوتوتەحنيكا» حالىقارالىق ينستيتۋتىن جانە روبوتوتەحنيكا ورتالىعىن قۇردى.
ينستيتۋتتىڭ باستى ماقساتى – تسيفرلىق ينجەنەريا, جاساندى ينتەللەكت جانە روبوتوتەحنيكا سالاسىندا جاڭا بۋىن ينجەنەرلەرى مەن زەرتتەۋشىلەرىن دايارلاۋ. وقۋ-زەرتتەۋ بازاسى زاماناۋي ونەركاسىپتىك روبوتتارمەن جانە «تسيفرلىق زاۋىت» جۇيەسىمەن جابدىقتالعان.
سونىمەن قاتار, رەسەيدىڭ ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى (ميفي) جانە قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن ارىپتەستىك نەگىزىندە قازۇۋ فيليالدارى اشىلدى. بۇل كەلىسىمدەر يادرولىق فيزيكا, جوعارى ءونىمدى ەسەپتەۋ جۇيەلەرى جانە جاساندى ينتەللەكت بويىنشا بىرلەسكەن ماماندار دايارلاۋعا جول اشتى.
بۇگىندە ەلىمىزدە 31 مىڭنان استام شەتەلدىك ستۋدەنت ءبىلىم السا, ونىڭ ىشىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا 50-دەن استام ەلدەن كەلگەن 7323 شەتەلدىك ستۋدەنت وقيدى. بۇل كورسەتكىش ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حالىقارالىق بەدەلى مەن ءبىلىم ساپاسىنىڭ دالەلى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جوعارى وقۋ ورىندارى الداعى ۋاقىتتا دا جان-جاقتى دامىپ, ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا كوشباسشىلىق ءرول اتقارا بەرمەك. پرەزيدەنت ۋنيۆەرسيتەتتەردى «كەلەشەكتىڭ فابريكاسى» دەپ سيپاتتاي وتىرىپ, ولاردىڭ جاڭا يدەيالار مەن زەرتتەۋشىلىك باستامالاردىڭ ورتالىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«مىقتى ۋنيۆەرسيتەتتەردە يدەيالار تۋىپ, كەدەرگىلەر ەڭسەرىلەدى. مۇندا ءادىل ءارى ۇيلەسىمدى الەمنىڭ العىشارتتارى قالىپتاسادى. جوعارى وقۋ ورىندارى حالىقتار اراسىنداعى سەنىم مەن ىنتىماقتى كۇشەيتىپ, ديپلوماتيالىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەيدى. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا قالىپتاسقان ستۋدەنتتەردىڭ باۋىرلاستىعى, زەرتتەۋشىلەردىڭ قوعامداستىعى جانە اكادەميالىق سەرىكتەستىك تەك عىلىم-ءبىلىم سالاسىندا ەمەس, ەكونوميكا مەن قوعامدىق ومىردە, ءتىپتى ساياساتتا دا ماڭىزدى وزگەرىستەرگە قوزعاۋ بەرەدى», – دەدى پرەزيدەنت.
ادىلەتتى, تازا, قاۋىپسىز جانە كۇشتى قازاقستاندى قۇرۋ ىسىندە وقۋ ورىندارى مەملەكەت باسشىسىنا ءاردايىم قولداۋ كورسەتەدى. ۋنيۆەرسيتەتتەر جاڭا يدەيالار مەن شىعارماشىلىق باستامالاردى جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, پرەزيدەنتتىڭ ەلدى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىن ىسكە اسىرۋداعى سەنىمدى سەرىكتەسىنە اينالۋعا دايىن.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى
