كەيىنگى جىلدارى مەگاپوليستە تۇرعىن ءۇي اۋلالارىنا, ساياباقتار مەن دەمالىس ايماقتارىنا دەنە-شىنىقتىرۋعا ارنالعان جاتتىعۋ قۇرىلعىلارى كوپتەپ ورناتىلا باستادى. بۇل – سپورتپەن اينالىسۋدى كاسىبي دەڭگەيدە عانا ەمەس, تۇرمىستىق داعدىعا اينالدىرۋعا باعىتتالعان قادام. اسىرەسە تاڭعى, كەشكى ۋاقىتتاردا اشىق الاڭقايلارعا شىعىپ, جاتتىعۋ جاسايتىن تۇرعىنداردىڭ قاتارى كوبەيگەنى بايقالادى. مۇنداي باستامالار بالالار مەن جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋىنە, قارتتاردىڭ بەلسەندى ءومىر سۇرۋىنە جول اشىپ وتىر.
ءبىز ايتىپ وتىرعان ناقتى ءارى ءتيىمدى قادامدار الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك قاعيداتىنا وڭتايلى اسەر ەتكەن. بۇقارالىق سپورتتىڭ ەرەكشەلىگى – ونىڭ بارلىق جاستاعى, الەۋمەتتىك جاعدايى ءارتۇرلى ازاماتتارعا قولجەتىمدى بولۋى, سول تۇرعىدا اشىق سپورت نىساندارى سپورت زالدارى مەن فيتنەس ورتالىقتارىنا بارا المايتىندارعا تاپتىرماس مۇمكىندىك. جالپى, سالاماتتى ءومىر سالتى اۋقاتتى جانداردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل حالىقتىڭ ءومىر سالتىنا اينالۋى كەرەك.
الماتى قالالىق اكىمدىگى بۇل باعىتتا ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ قانا قويماي, جۇيەلى تۇردە سپورتتىق ءىس-شارالار, اۋلا تۋرنيرلەرى مەن چەللەندجدەر وتكىزىپ كەلەدى. ماسەلەن, «اۋلا ليگاسى», «سپورتتى تاڭدا» سياقتى جوبالار جاستاردى تارتۋدىڭ ناقتى تەتىگىنە اينالعان. تانىمال سپورتشىلارمەن كەزدەسۋلەر, شەبەرلىك ساباقتارى دا جۇرتشىلىقتىڭ سپورتقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى. ايتالىق, وتكەن جىلى قالادا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ماقساتىندا 3 مىڭعا جۋىق ءىس-شارا وتكەن بولسا, ونىڭ 35-ءى ءىرى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جارىستار. تورتكۇل دۇنيە كوز تىككەن بۇل سايىستاردى تاماشالاۋعا 5 مىڭنان استام تۋريست مەگاپوليسكە تابان تىرەگەن. شاھاردا بيىل ون ءتورتىنشى رەت وتكەن «الماتى مارافونى» جوباسىنا وسى جىلدىڭ وزىندە الەمنىڭ 40-تان استام ەلىنەن قوناق كەلدى.
ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, الماتى قالاسىندا 924 مىڭ ادام دەنەشىنىقتىرۋ, سپورتپەن تۇراقتى تۇردە شۇعىلدانادى. بۇل قالا حالقىنىڭ 42%-عا جۋىعىن قۇرايدى. 324 مىڭ بالا مەن ءجاسوسپىرىم سپورتپەن قامتىلعان. بۇل دەرەك ەلىمىزدە بۇقارالىق سپورتتىڭ كەڭ كولەمدە ناسيحاتتالىپ, مەگاپوليستە سپورت بۇقارالىق سيپاتقا يە بولا باستاعانىن كورسەتەدى.
«الماتى قالاسىنىڭ باستاماسى تۇرعىنداردى سالاماتتى ءومىر سالتىنا تارتۋعا, جاستار مەن بالالاردى سپورتقا باۋلۋعا جول اشادى. بۇقارالىق سپورت جاي عانا جاتتىعۋ ەمەس, بۇل – مادەنيەت, بۇل – ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا سالىنعان نەگىز. مەملەكەت پەن جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جاعدايدى ءتيىمدى پايدالانۋ ءار ازاماتتىڭ ءوز قولىندا. سەبەبى بەلسەندى ءومىر سالتى – اۋرۋدىڭ الدىن الۋدىڭ, ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ, مىقتى قوعام قالىپتاستىرۋدىڭ باستى شارتى. سوندىقتان سالاماتتى ءومىر سالتىن بۇگىننەن باستاۋ – ەرتەڭگە جاسالعان ەڭ ۇلكەن ينۆەستيتسيا. اۋلاىشىلىك الاڭدار كوبەيە باستادى. بۇل سپورتتى كۇندەلىكتى ءومىر داعدىسىنا اينالدىرۋعا كومەكتەسەدى», دەيدى قوعام بەلسەندىسى نۇرلان اسقار ۇلى.
قالادا سپورت زالدارىنىڭ كوپتەپ اشىلۋىنا قولايلى جاعداي جاسالىپ جاتىر. بۇل رەتتە الماتى قالاسى ءماسليحاتىنىڭ شەشىمىمەن «الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى جانە 2030 جىلعا دەيىنگى ورتامەرزىمدى پەرسپەكتيۆالار باعدارلاماسى» قابىلداندى. ونىڭ اياسىندا «دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى رەتىندە» جول كارتاسى بەكىتىلگەن. جول كارتاسىندا قالادا سپورت ينفراقۇرىلىمدارىن جاقسارتۋ, ونىڭ ىشىندە جاڭا سپورت نىساندارىن سالۋ, قولدانىستاعىلارىن جاڭعىرتۋ قاراستىرىلعان.
بۇدان بولەك, جىل سايىن 3 دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋ دا كوزدەلگەن. كەيىنگى بىرەر جىلدا قالانىڭ ءبىر عانا جەتىسۋ اۋدانىندا 3 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى قولدانىسقا بەرىلدى. اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشىسى «كەمەل» شاعىن اۋدانىندا ورنالاسقان. جالپى اۋماعى – 3024 شارشى مەتر, كۇندىك قابىلداۋ قۋاتى – 560 ادام. ەكىنشىسى, «اينابۇلاق» شاعىن اۋدانىندا اشىلدى. جالپى كولەمى – 3920 شارشى مەتر, 564 ادامعا شاقتالعان. ءۇشىنشىسى ءارى ەڭ ۇلكەنى «قۇلاگەر» شاعىن اۋدانىندا بوي كوتەردى. جالپى اۋماعى – 7 400 شارشى مەتر. ءبىر مەزەتتە 900-گە جۋىق ادام سپورتپەن اينالىسا الادى.
بۇقارالىق سپورتتى قولداۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالارمەن قاتار, اكىمدىك تاراپىنان حالىقتىڭ سپورتقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا ارنالعان ناقتى باستامالار قولعا الىنعان. تامىز ايىندا سپورت كۇنىنە وراي وتكەن مەرەكەلىك ءىس-شارادا قالا تۇرعىندارىمەن جۇزدەسكەن الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات قالدىبەكوۆ: «سپورتپەن شۇعىلدانۋ ءتاندى عانا ەمەس, رۋحتى دا شىڭدايدى, جىگەر مەن تاباندىلىقتى دامىتادى. مەملەكەت وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ۇيلەسىمدى دامۋىنا جاعداي جاساپ كەلەدى, سپورت بۇل باعىتتا ماڭىزدى ورىن الادى. الماتى ەلىمىزدىڭ سپورتتىق ورتالىعى رەتىندە ۇلكەن الەۋەتكە يە. الماتىدا سپورتتى, اسىرەسە بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا باعىتتالعان جۇمىستار ۇزدىكسىز جالعاسا بەرەدى», دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ادىلەتتى قازاقستان: قۇقىقتىق ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ورلەۋ, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى جولداۋىندا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلدى. جولداۋدا: «بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ قاجەت. مۇنسىز سالاماتتى جاستاردى تاربيەلەۋ, بۇكىل حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ماقساتىنا قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس» ەكەنى اتاپ ءوتىلدى. مەملەكەت باسشىسى سونداي-اق ۇلتتىق قۇرىلتايدا دا بۇقارالىق سپورتتى, ونىڭ ىشىندە بالالار فۋتبولىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاداپ ايتتى.
ء«اربىر وبلىس, اۋدان ورتالىعىندا, كەنت پەن اۋىلدا بالالارعا ارنالعان فۋتبول الاڭى بولۋعا ءتيىس. بۇل – الداعى ەكى جىلدىڭ مىندەتى. ونىڭ ورىندالۋىن تەكسەرەمىز. ەلىمىزدە فۋتبولدى دامىتۋعا باسا ءمان بەرۋ كەرەك دەپ سانايمىن. سوندا عانا ءبىز بۇكىل الەمگە تانىمال ءارى الەۋمەتتىك, بۇقارالىق سپورت سانالاتىن وسى ويىندى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرە الامىز. بالالاردى, جاسوسپىرىمدەردى فۋتبولعا قىزىقتىرۋ ارقىلى لۋدومانيا, ناشاقورلىق ماسەلەسىن ءبىرشاما شەشۋگە بولادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە.
وسى ۇسىنىستان كەيىن الماتى قالاسىندا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان بىرنەشە فۋتبول ۇيىرمەسى جۇمىسىن باستادى. الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى ەكى جىلدا قالادا 500-دەن استام اشىق سپورت الاڭى سالىندى. بۇل الاڭداردا تۇرعىندار فۋتبول, ستريتبول, ۆوركاۋت, جەڭىل اتلەتيكا سىندى سپورت تۇرلەرىمەن تەگىن اينالىسا الادى. مۇنداي جوبالار ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, قالا مادەنيەتىندە سپورتقا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ءوسىرىپ وتىر.
مادەني قۇندىلىقتارىمىزدىڭ ءبىرى رەتىندە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا قازاق كۇرەسى, توعىزقۇمالاق سەكىلدى تانىمال سپورت تۇرلەرى بار.
الماتى
