بىلتىر حالىقارالىق كينولوگيا فەدەراتسياسىنىڭ باس كوميتەتى قازاق تازىسىن رەسمي يت تۇقىمى دەپ تانۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپ, ەلىمىزگە تۇقىم ستاندارتىن ۇستاۋشى مارتەبەسىن بەكىتتى. وسىعان وراي الداعى 10 جىل ىشىندە FCI تالابىنا سايكەس تازا قاندى تازى تۇقىمىن دامىتىپ, سانىن ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ مىندەتتەلىپ وتىر.
الماتىدا قازاقى تازى تۇقىمىنىڭ ساقتالۋى مەن دامۋىنا ۇلەس قوسۋ ماقساتىندا وتكەن ءداستۇرلى «قازاقى تازى» مونو تۇقىمدى كورمەسى مەن «قازاقستان كينولوگتەر وداعىنىڭ كۋبوگىنە» ەلىمىز وڭىرلەرىنەن 60-تان استام تازى, تازى يەلەرى مەن يت وسىرۋشىلەرى قاتىستى.
وسىدان 2 جىل بۇرىن قازاقستان كينولوگتەرى وداعى حالىقارالىق كينولوگيالىق فەدەراتسيانىڭ بارلىق تالابىن ورىنداپ, ونىڭ تولىققاندى مۇشەلىگىنە قابىلدانعان بولاتىن. بۇل وداققا ۇلتتىق يت تۇقىمدارىن جاريالاۋ قۇقىعىن بەرەدى. قازاقستان كينولوگتەر وداعىنىڭ توراعاسى باۋىرجان سەرىكقاليدىڭ ايتۋىنشا, ءداستۇرلى ءىس-شارالار ەلىمىز وڭىرلەرىندە ءتۇرلى ۇيىم تاراپىنان تۇراقتى ءوتىپ كەلەدى.
«قازاقى تازى – ەلىمىزدىڭ مادەني مۇراسى رەتىندە تانىلعان ەرەكشە تۇقىم. كورمە – قازاقى تازىنىڭ ءسان-سالتاناتىن كورۋ ماقساتىندا عانا ەمەس, قازاقى تازىنىڭ اسىل تۇقىمدى جۇمىسىن دامىتۋ مەن ونى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋداعى ماڭىزدى قادام. سونىمەن قاتار كينولوگيالىق ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋ مەن ەلىمىزدە يت اسىراۋدى جاۋاپتى دەڭگەيدە كوتەرۋدى ماقسات ەتەدى. قازاق دالاسى تازىنىڭ تابيعي مەكەنى سانالعاندىقتان دا بولار, بۇگىندە تازىنىڭ ستاندارتىنا قاتىستى دەرەكتەردى ەلىمىزدەگى ساراپشىلار عانا كاسىبي دەڭگەيدە تانىپ ايتا الادى», دەيدى ب.سەرىكقالي.
وداققا قازىرگى كەزدە شامامەن 35 وڭىرلىك كلۋب كىرەدى. باۋىرجان سەرىكقالي اتاپ وتكەندەي, تازى تۇقىمى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە وسىرىلەدى. ماقسات – وسى تازىلاردى ستاندارتقا ساي ىرىكتەپ, ءارى قاراي تۇقىمدىق سيپاتىن انىقتاپ, كوبەيتۋ. بۇگىندە وداقتىڭ كىتابىندا 3 500 تازى تىركەلگەن.
ۇلتتىق تورەشى ايبول الپىسباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كورمە تازا قاندى تازىلاردى ىرىكتەۋدى كوزدەيدى. اتاپ وتكەندەي, تازى وسىرۋشىلەر الدىندا FCI تالابىنا سايكەس تازا قاندى تازى تۇقىمىن دامىتىپ, سانىن ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ مىندەتى تۇر. ەندىگى كەزەكتە تازى يت تۇقىمىنىڭ گەنەتيكالىق قۇرىلىمىن زەرتتەپ, ىرىكتەلگەن تازىلار قۇجاتتاندىرىلىپ, ولاردى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىس جالعاساتىن بولادى. قكو كۋبوگىنە قاتىسقان قازاقى تازى يەلەرى ۇلتتىق تيتۋلدارعا قول جەتكىزىپ, تۇقىم ساپاسىن ىشكى, ارالاس تۇقىمدىق باسەكەلەردە سالىستىرۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر.
دالا ءيتىنىڭ بولمىسىن جەتە تانىپ, اتاسىنان ءداستۇر دارىعان اۋەسقوي تازىتانۋشىلار مۇرات جانپەيىسوۆ, قانات ايدار ۇلى, ەلدوس مايلىباەۆ كەيىنگى جىلداردا وداق تاراپىنان ىسكە اسىپ جاتقان جوبالاردىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. تازىنىڭ تازا بولمىسىن, تەكتىك گەنوقورىن ساقتاپ قالۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس قولعا الىنا باستادى. دەگەنمەن دالا ءيتىنىڭ بار بولمىسىن بويىنا سىڭىرگەن تازى تۇقىمىنىڭ تەكتىلىگىن ساقتاپ قالۋدا وداقپەن بىرلەسكەن جوبالار اسا قاجەت.
ەلدوس مايلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قانداي دا ءبىر جارىستاردا قازىلار قۇرامى تازىنىڭ جاي-كۇيىنە قانىعىپ وسكەن ماماندارمەن تولىعۋعا ءتيىس. تازىنىڭ تۇقىمى, دەنە ءبىتىمى, مىنەز-قۇلقى, وسى يت تۇقىمىنىڭ وزىنە عانا ءتان ەرەكشەلىگىن كاسىبي تازىتانۋشىلار عانا تاني الادى. سونداي-اق دالا ءيتىنىڭ بولمىسىن تانۋدا عالىمدارمەن بىرلەسكەن جوبالار ىسكە اسسا يگى. ايتالىق, بۇگىندە قۇجاتى بەكىتىلگەن سايليۋكي سياقتى يت تۇقىمدارىمەن ارالاسىپ كەتكەن تازىلاردان قاۋىپ بار. ەگەر دە بۇل ءۇردىس جالعاسا بەرەتىن بولسا, وندا تازا تازى تۇقىمىن ساقتاپ قالۋ, پاتەنتتەۋ اسا قيىنعا تۇسەدى. بۇعان قوسا حالىقارالىق جارىستارعا «قازاق تازىسى» دەگەن اتاۋدى ەنگىزۋ تازىنى الەمدىك دەڭگەيدە تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كورمە بارىسىندا تازىنىڭ تۇقىمدىق ساپاسىن جان-جاقتى باعالاۋعا باعىتتالعان سالىستىرمالى رينگتەر ۇيىمداستىرىلدى. رينگتەردە كۇشىك توبىنان باستاپ ەرەسەك يتتەرگە دەيىنگى بارلىق ساناتتاعى يتتەر ساراپشىلار سۇرىپتاۋىنان ءوتتى. ساراپتامانى اڭشىلىق تۇىمداردى, سونداي-اق ابوريگەن تۇقىمدارىن باعالاۋدا مول تاجىريبەگە يە ماماندار – ۇلتتىق, حالىقارالىق ساناتتاعى تورەشىلەر جۇرگىزدى. ىرىكتەلگەن يتتەر ارنايى كۋبوكتەر مەن سىيلىقتارعا يە بولدى. تازىلار تۋرالى دەرەكتەر قازىلار مۇشەلەرى-ساراپشىلاردىڭ كىتابىنا تىركەلىپ, ولاردىڭ بويى, دەنە ءبىتىمى, قيمىلىنا قاتىستى مالىمەتتەر جازىلىپ الىندى. كۋبوك اياسىندا كينولوگيا سالاسىنىڭ ساراپشىلارى مەن اۋەسقويلار تاجىريبە الماسىپ, يت كۇتىمى, تۇقىمىن دامىتۋ باعىتىندا پىكىرلەستى.
الماتى
