ستاتيستيكانى سويلەتسەك, قالادا الەۋمەتتىك دامۋدىڭ الەۋەتى ارتقان. شاھاردىڭ دامۋ قارقىنىن ەكونوميكالىق وسىممەن ولشەسەك, 2024 جىلى قالا بيۋدجەتىنە 2 ترلن تەڭگەدەن استام قارجى ءتۇسىپتى. بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ 93%-ى مەنشىكتى كىرىستەرگە تيەسىلى. ونىڭ ىشىندە, وڭدەۋ ونەركاسىبى – 17,6%-عا, ساۋدا – 14,5%-عا, قارجى جانە ساقتاندىرۋ قىزمەتتەرى 12%-عا, اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا 11,3%-عا, جىلجىمايتىن م ۇلىك وپەراتسيالارى – 6,9%-عا, كولىك جانە قويمالاۋ سالالارى – 5,7%-عا وسكەن.
وسى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا الماتىدا نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 35,6%-عا ارتقان. ينۆەستيتسيا قۇرىلىمىندا جەتەكشى ورىندى وڭدەۋ ونەركاسىبى, كولىك جانە قويما, جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن جاسالاتىن وپەراتسيالار, قارجى جانە ساقتاندىرۋ سالالارى يەلەنىپ وتىر. قالانىڭ ەكونوميكالىق تابىسىنا ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ مەن كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعىتىنداعى باستامالاردىڭ سەرپىن بەرگەنى بايقالادى. اسىرەسە, ماشينا جاساۋ (137,5%), پوليگرافيا (143%), تاماق ونەركاسىبى (100,8%), حيميا ونەركاسىبىندە (117,1%) ەداۋىر ىلگەرىلەۋ بار.
جىلدىڭ العاشقى ايلارىنداعى كورسەتكىشكە جۇگىنسەك, قالادا جالپى قۇنى 2 402,4 ملرد تەڭگە بولاتىن 200-گە تارتا جوبا قولعا الىنعان. بۇل شامامەن 30 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى. كاسىپكەرلىك جانە ينۆەستيتسيالار باسقارماسىنىڭ دەرەگىنشە, 2025 جىلى قۇنى 555,1 ملرد تەڭگە بولاتىن 45 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ولاردىڭ قاتارىندا «Changan», «Chery», «Haval» ماركالى جەڭىل اۆتوكولىكتەر شىعاراتىن مۋلتيبرەندتى زاۋىت, «Wildberries» لوگيستيكالىق ورتالىعى, سونداي-اق شىنى ىدىس پەن ارماتۋرالىق تور وندىرەتىن كاسىپورىن بار.
الەۋمەتتىك دامۋدىڭ الەۋەتى
كۇن ساناپ اۋماعى ارتقان شاھاردا الەۋمەتتىك سالالاردى جەتىلدىرۋ ماڭىزدى مىندەت. وتكەن جىلى بيۋدجەتتىڭ الەۋمەتتىك باعدارلانۋىن قامتاماسىز ەتۋگە 1,6 ترلن تەڭگەدەن استام قارجى باعىتتالعان بولسا, ونىڭ 38,7%-ىن ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, مادەنيەت, سپورت, تۋريزم سەكىلدى الەۋمەتتىك سالالار قۇراعان. بۇل بىلتىرعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 12,8%-عا ىلگەرى. قالانىڭ ءار جەرىندە اشىلعان الەۋمەتتىك قولداۋ ورتالىقتارى, بۇقارالىق سپورتقا باۋليتىن الاڭدار, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان باعدارلامالار الەۋمەتتىك دامۋ باعىتىنداعى وڭ ديناميكانى كورسەتەدى.
بيىل تۇڭعىش رەت بيۋدجەت كولەمى 2,5 ترلن تەڭگەگە جەتىپ وتىر. جىل باسىندا قارجى باسقارماسى بيۋدجەت نەگىزىنەن الەۋمەتتىك سالانى, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋعا, قالالىق ورتانى تسيفرلاندىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ وتكەن بولاتىن. كۇنى كەشە وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا جۋرناليستەرمەن جۇزدەسكەن قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەيبىت شاحانوۆ 2025 جىلى الماتىدا بارلىعى 24 ءبىلىم نىسانىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعانىن مالىمدەدى.
«ساپالى ءبىلىم بەرۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ – ستراتەگيالىق ماقسات. ءار بالا قاۋىپسىز ءارى زاماناۋي ورتادا وقۋى ءۇشىن جاڭا وقۋ ورىندارىن سالىپ, عيماراتتاردى جاڭارتىپ جاتىرمىز. پرەزيدەنت باستاماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 22 500 وقۋشىعا ارنالعان 12 جاڭا وقۋ مەكەمەسى بوي كوتەردى. ونىڭ ىشىندە 7 ءبىلىم ورداسى جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باسىندا اشىلدى», دەدى ب.شاحانوۆ.
ەكىنشى وقۋ توقسانىندا «قۇرامىس», «شۇعىلا», «قاراعايلى» شاعىن اۋداندارىندا, C.ءاشىموۆ پەن ەگىزباەۆ كوشەلەرىندە 5 زاماناۋي وقۋ ورداسى ىسكە قوسىلادى. سونىمەن قاتار جەكە ينۆەستورلار ەسەبىنەن 11,7 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 8 وقۋ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ءبىلىم نىساندارىن كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. بۇدان بولەك, اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىعىنا وراي 900 ورىندىق جاتاقحاناسى بار اباي اتىنداعى مەكتەپ-ينتەرنات سالىنعانىن, سونداي-اق الاتاۋ, ناۋرىزباي اۋداندارىندا 890 ورىندىق ەكى جاڭا وقۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ جاتىر.
تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ – قالا اكىمدىگىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. وسى باعىتتا 2030 جىلعا دەيىن مەگاپوليستە 32 جاڭا, 14 ەسكى مەديتسينالىق نىساندى جاڭعىرتۋدى قامتيتىن 46 دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىن دامىتۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اكىمدىك, بارلىق جاڭا نىساندار زاماناۋي ستاندارتتارعا ساي سالىنىپ, كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق ورتالىقتارمەن جابدىقتالاتىنىن ايتادى. بۇل مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ءار تۇرعىنعا قادامدىق قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. قازىردىڭ وزىندە قالادا 8 جاڭا مەديتسينالىق نىساننىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.
تۋريزم تىنىسى كەڭەيدى
الماتى – ەلىمىزدىڭ اۋە قاقپاسى. ەلگە تابان تىرەگەن تۋريستەردىڭ باسىم بولىگى ەڭ الدىمەن الماتىعا ايالدايدى. «قالا ەكونوميكاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن سالالاردى ودان ءارى ىلگەرىلەتۋىمىز قاجەت» دەگەن قالا اكىمى دارحان ساتىبالدى مەگاپوليستىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر.
تۋريزم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اقمارال ەششانوۆانىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى الماتىعا 1,3 ميلليون تۋريست كەلگەن. بۇل كورسەتكىش الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 19%-عا ارتىق.
«ەلىمىزدە 10,5 ميلليون ازامات ىشكى تۋريست سانالادى. الماتىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم بويىنشا باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسىندە 66-ورىننان 57-ورىنعا كوتەرىلۋى سالانىڭ دامۋ قارقىنىن كورسەتەدى. قالامىز – بولاشاق ءتۋريزمىنىڭ ايناسى. مۇندا ەكونوميكالىق دامۋ مەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاتار جۇرەدى. سەبەبى ينكليۋزيۆتى, تۇراقتى تۋريزم قاعيداتتارىن بەلسەندى دامىتۋ ماڭىزدى», دەيدى ا.ەششانوۆا.
الماتىعا تابان تىرەيتىن شەتەلدىك تۋريستەر سانى كوبەيگەن. بۇل قالا ەكونوميكاسىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. 2024 جىلى تۋريزم سالاسىنان تۇسكەن سالىق 90,7 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 1,9 ەسە ارتقان. نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا 110,9 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, 2,1%-عا ۇلعايدى. بۇل جۇيەلى ءارى بەلسەندى ماركەتينگتىك ساياساتتىڭ جەمىسى. الماتى حالىقارالىق تۋريستىك رەيتينگتەردە – CNN مەن Booking.com سەكىلدى پلاتفورمالاردا ساياحاتتاۋعا ارنالعان ەڭ تارتىمدى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلىپ وتىر. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتىلىق تۋروپەراتورلار شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن 156 كەلىسىم جاساسىپ, 2027 جىلعا دەيىن 110 مىڭنان استام شەتەلدىك ءتۋريستى قابىلداۋدى كوزدەپ وتىر. بۇل تۇرعىداعى كۇتىلەتىن ەكونوميكالىق كىرىس 165 ملن اقش دوللارى ء(بىر ءتۋريستىڭ ورتاشا شىعىنى 1 500 دوللار دەپ ەسەپتەلگەن). 2025 جىلى تۋريزم باسقارماسىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى تاۋلى ايماقتارداعى جاياۋ جۇرگىنشىلەر ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, قوناقۇي قورىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ىسكەرلىك ءتۋريزمدى وركەندەتۋگا باعىتتالدى. بۇل شارالار تۋريستەر لەگىنىڭ ارتۋىنا سەرپىن بەرەدى.
الماتى تاريحي ەسكەرتكىشتەرىمەن, تۇمسا تابيعاتىمەن تانىمال. مۇندا كەلگەن جاننىڭ اڭسارى ەڭ الدىمەن شىڭ باسىنداعى شىمبۇلاق پەن كوكتوبەگە, مۇزارت بيىكتەگى مەرۋەرت مەدەۋگە اۋاتىنى انىق. الماتىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن تانىتاتىن بۇل ءۇش نىسان ايماقتىڭ پاسپورتى ىسپەتتى. بۇگىندە «مەدەۋ» سپورت كەشەنىن جاڭارتۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ جاتىر. ەكى جىلعا جوسپارلانعان جاڭعىرتۋدان كەيىن «مەدەۋ» حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سپورتتىق-تۋريستىك ورتالىق مارتەبەسىن ساقتاپ, كەلۋشىلەرگە ودان ءارى تارتىمدى بولا تۇسپەك. سونداي-اق قالادا بوي كوتەرەتىن, سىيىمدىلىعى 35 مىڭ ادامعا ارنالعان جاڭا فۋتبول ستاديونىنىڭ قۇرىلىسىنا ءجىتى كوڭىل بولىنەدى. جاڭا ستاديون UEFA-نىڭ 4-سانات تالاپتارىنا ساي بولۋعا ءتيىس.
قالا اكىمى دارحان ساتىبالدى تۋريزم سالاسىن شاھاردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن ماڭىزدى درايۆەرلەردىڭ ءبىرى رەتىندە اتاپ, ءتيىستى باسقارماعا تۋريستىك ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسيا تارتۋ, الماتىنى ىشكى جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە تارتىمدى تۋريستىك باعىت رەتىندە دامىتۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.
ءبىلىم سالاسىنداعى سەرپىن
كەز كەلگەن سالانىڭ كەڭگە قانات جايۋى ءۇشىن بىلىكتى مامان دايارلاۋدىڭ ماڭىزى زور. مەگاپوليستە يننوۆاتسيالىق قادامدارعا قولايلى ينفراقۇرىلىم قالىپتاسقان. ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قۇرايتىن قالادا 80-نەن اسا عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جۇمىس ىستەپ, 150 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الادى. ۇلتتىق زياتكەرلىك الەۋەتتىڭ نەگىزى قالانعان مەگاپوليستە, اسىرەسە, عىلىمي ينفراقۇرىلىمعا ماڭىز بەرىلىپ وتىر. «Alatau IT City» اقپاراتتىق تەحنولوگيالار پاركى, تەحنوپاركتەر مەن بيزنەس-ينكۋباتورلار يننوۆاتسيالىق جوبالاردى قولداپ, عىلىم مەن ءوندىرىس اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتۋگە ءتيىس. شاھار عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ, يننوۆاتسيا مەن زەرتتەۋدىڭ توعىسقان نۇكتەسى. قولعا الىنعان عىلىمي يننوۆاتسيالاردىڭ ناتيجەسىندە بيزنەس پەن كاپيتالدىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالادى.
«جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» اياسىندا تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ ءۇشىن قالادا 1 770 ورىندىق, 418 جاتاقحانا ورنى بار ەكى كوللەدج سالىنىپ جاتىر. ولاردا تەلەكوممۋنيكاتسيا, ماشينا جاساۋ, يننوۆاتسيالار باعىتىنداعى ماماندار دايارلانادى.
الماتى – «اقىلدى» قالا
بۇگىنگى نارىقتاعى عالامدىق باسەكە بارىسىندا جەتەكشى مەگوپوليستەر سەرۆيستىك قالادان يننوۆاتسيالىق سمارت-سيتيگە ءوتىپ جاتىر. الماتىدا دا بۇل باعىتتا ەلەۋلى وزگەرىس كوپ. سونىڭ ءبىرى جاڭا تۇرپاتتا دامىعان كولىك جۇيەسىنىڭ قىزمەتى. اۆتوبۋس پاركتەرىن جاڭارتۋ دەڭگەيى ارتقان. ەلەكتروبۋستاردى قالا باعىتتارىندا جۇرگىزۋ ەڭ الدىمەن ەكولوگياعا ءتيىمدى. ورتالىق اۋماقتارداعى جول جيەكتەرىنە تۇتاستاي ۆەلودالىز ءتۇستى. الماتىنى تىنىش اۋداندارمەن, كەيىن قوسىلعان ەلدى مەكەندەرمەن بايلانىستىرۋ ماقساتىندا قولدانىسقا بەرىلگەن مەترو بەكەتتەرى تۇرعىندارعا جايلىلىق تۋدىرىپ وتىر. GPS-جۇيەسى ارقىلى ديسپەتچەرلىك باسقارۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى, بارلىق اۆتوبۋستارعا بەينەباقىلاۋ ورناتىلعان. وعان قوسا تاسىمالداۋشىلاردى سۋبسيديالاۋعا قاتىستى جولاۋشىلاردان تۇسكەن شاعىم بويىنشا ايىپپۇل سالۋ ءىسى جۇزەگە اسقان. قالادا جكا-نا قاتىستى فوتو-بەينەفيكساتسيا جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى.
كولىك جۇيەسىن رەفورمالاۋ ءىسى ۇزدىك حالىقارالىق ماماندارمەن بىرگە جۇزەگە اسىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا قوعامدىق كولىك كەڭىستىگى مەن كوشەلەردى مودەرنيزاتسيالاۋمەن اينالىساتىن ايتۋلى كومپانيالار بار. بىرەر جىل بۇرىن الماتى «اقىلدى قالالار» تسيفرلى ترانسفورماتسياسىن بىرىگىپ جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان بايقاۋدا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنگەن بولاتىن. ەلۋ ەڭ ۇزدىك الەمدىك پراكتيكا مەن يننوۆاتسيالىق جوبانىڭ فينالدىق ۇشتىگىنە الماتىمەن قاتار «انكارا پارك» تۋريستىك جوباسىمەن تۇركيا استاناسى انكارا مەن «ساۆا وزەنىنە تۇرعىنداردىڭ ورالۋى» باعدارلاماسىمەن حورۆاتيا استاناسى زاگرەب ەنگەن بولاتىن.
مازمۇندى مادەني جوبالار
بيىل قالا تەاترلارى پاريجدەن ماسكەۋگە دەيىنگى 20-دان استام مەملەكەتتە ونەر كورسەتتى. قۋىرشاق تەاترى مەن «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى ەلىمىز اتىنان اۆينون فەستيۆالى مەن چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە ساحناعا شىقتى. پاريجدەگى يۋنەسكو شتاب-پاتەرىندە نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان حالىق اسپاپتارىنىڭ كورمەسى ءوتتى. كەيىنگى ءۇش جىلدا الماتى قالاسى مادەني ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماقساتىندا 18 حالىقارالىق مەموراندۋمعا قول قويعان.
ء«بىز باي ءداستۇردى ساقتاپ قانا قويماي, الەم تانىعان الماتىنىڭ مادەني برەندىن قالىپتاستىرۋعا ءتيىسپىز. جىل باسىنان بەرى قالادا 1 300-دەن استام مادەني ءىس-شارا ءوتىپ, ولاردى 1,3 ملن-نان استام ادام تاماشالادى. مادەنيەتتى تەك مەرەكە كۇندەرى ەمەس, كۇن سايىن سەزىنگىمىز كەلەدى. ءار تۇرعىن ءوز قۋانىشىن ساياباقتا, كوشەدە, ءوز اۋلاسىندا تابا الاتىنداي احۋال قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت», دەيدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات قالدىبەكوۆ.
تاريحي تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان رۋحاني جوبالار, ءتۇرلى فەستيۆالدار, ەكولوگيالىق اكتسيالار, جارمەڭكەلەر, فلەشموبتار, كىتاپحانالاردا اپتا سايىن وتەتىن ادەبي كەشتەر مەگاپوليستىڭ مادەني بولمىسىن ايشىقتايدى.
بۇگىندە مادەنيەت سالاسىنىڭ ءۇش ءىرى نىسانىن جاڭارتۋعا قاتىستى اۋقىمدى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا «رايىمبەك باتىر» مەموريالدىق كەشەنى دە بار. بيىل ناۋرىز ايىندا ن.ساتس اتىنداعى تەاتردى كەشەندى جاڭارتۋ باستالدى. جاۋاپتى ماماندار زاماناۋي تۇرپاتتا جاڭارتىلعان عيماراتتىڭ تاريحي كەلبەتى ساقتالاتىنىن مالىمدەدى. الداعى ۋاقىتتا تەاتردىڭ سىيىمدىلىعى ارتادى. سونىمەن قاتار جازۋشىلار وداعى عيماراتىن جاڭارتۋ جوباسى اياقتالۋعا جاقىن. قايتا جاڭعىرعان نىساندى ۇلتتىق ادەبيەتتى دامىتۋ مەن مادەني بىرەگەيلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ادەبي, اعارتۋشىلىق, باسپا باستامالارىنا ارنالعان رۋحاني الاڭعا اينالدىرۋ كوزدەلگەن.
قالا اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى, قوسىمشا ءۇش جاڭا مادەني نىساننىڭ – جاستار تەاترىنىڭ, تسيرك پەن زووباقتىڭ جوبالاۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقانىن, بيىل ناۋرىزباي, تۇركسىب اۋداندارىندا وليمپيادالىق باسسەيندەرى بار ەكى جاڭا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى قولعا الىناتىنىن حابارلادى. كەلەر جىلى تاعى ءتورت سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى قالانىڭ سايالى, اقجار, قاراسۋ, شۇعىلا شاعىن اۋداندارىندا باستاۋ الادى.
الماتى – تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ىرگەسى قالانعان قاستەرلى مەكەن. مۇندا ەل تاعدىرىنا قاتىستى ماڭىزدى ءارى تاريحي شەشىمدەر قابىلداندى. اتا زاڭىمىز, مەملەكەتتىك رامىزدەر, ۇلتتىق ۆاليۋتامىز وسىندا بەكىتىلدى. بۇگىندە الماتى ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت, ىسكەرلىك ورتالىعى رەتىندە دامىپ كەلەدى. كەيىنگى جىلدارى قالاعا جاڭا اۋماقتار قوسىلىپ, كولەمى ەكى ەسەگە ۇلعايدى. حالىق سانى دا ەسەلەپ ءوستى. قازىر الماتىدا بانكتەردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ترانسۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باس كەڭسەلەرى ورنالاسقان. وسىندا اشىلعان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 17 مەكەمەسىنىڭ وكىلدىكتەرى ورتالىق ازيانىڭ وڭىرلىك حابىنا اينالىپ وتىر.
الماتى
