مادەنيەت • 24 قازان, 2025

ونەر سالاسىنداعى اۋقىمدى وزگەرىس

20 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى كەيىنگى بەس جىلدا مادەنيەت پەن ونەر سالاسىندا اۋقىمدى وزگەرىستەر جۇرگىزدى. اتى اڭىزعا اينالعان ۇجىمدار قايتا جاڭعىرىپ, قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى مادەني بەدەلى ارتتى.

ونەر سالاسىنداعى اۋقىمدى وزگەرىس

2020 جىلى بىرنەشە ۇجىمعا, اتاپ ايتقاندا قۇرمانعازى اتىنداعى حالىق اسپاپتارى وركەسترىنە, م.اۋەزوۆ جانە اباي اتىنداعى تەاترعا, م.لەرمونتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس دراما تەاترى مەن ۇلتتىق كىتاپحاناعا «ۇلتتىق» مارتەبەسى بەرىلدى. وسى كەزەڭدە ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق-دراما تەاترى رەسپۋبليكالىق مەنشىككە ءوتتى. بۇل قادام تەاتردىڭ دامۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتتى.

2022 جىلى «ورتەكە» قۋىرشاق بي ونەرى مەن قوجاناسىر تۋرالى اڭىز يۋنەسكو-نىڭ رەپرەزەنتاتيۆتى مۇرالارىنىڭ تىزىمىنە ەندى.

2023 جىلدىڭ كەيىنگى كەزەڭى ستراتەگيا­لىق جوسپارلاۋ كەزەڭىنە اينالدى. اتاپ ايتساق, ۇكىمەتتىڭ شەشىمىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان مادەني سايا­سات تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. بۇل قۇجات ۇزاقمەرزىمدى باعىتتاردى انىقتاپ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا جاڭا سەرپىن بەردى. سۇلتان بەيبارىستىڭ 800 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا 660 ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى.

كەيىنگى جىلدارى قازاقستان مادەنيەتى كۇندەرى بىرقاتار ەلدەردە (ازەربايجان, ارمەنيا, تۇرىكمەنستان, تاجىكستان, وزبەكستان, مىسىر, رەسەي جانە باسقا ەلدەردە) ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستان ونەرپازدارى قاتىسقان گالا-كونتسەرتتەر, تەاتر قويىلىمدارى, قولدانبالى جانە كوركەمونەر كورمەلەرى, ۇلتتىق فيلمدەردىڭ كورسەتىلىمى جانە ەتنو توپتاردىڭ مۋزىكالىق كەشتەرى ءوتتى.

قازاقستان دەلەگاتسياسى كاير قالاسىن­داعى جاڭادان قالىپقا كەلتىرىلگەن سۇلتان ءاز-زاھير بەيبارىس مەشىتىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە جانە حالىقتىق قولونەر مەن ونەر كورمەسىنە قاتىستى. تاشكەنت پەن سامارقاند قالالارىندا «اباي» وپەراسىنىڭ تۇساۋكەسەرى مەن «قازاقكونتسەرت» ۇجىمىنىڭ كونتسەرتى ءوتتى. سونىمەن قاتار قازاقستان تاجىكستان, ازەربايجان جانە ساحا رەسپۋبليكاسىنىڭ (رف) مادەنيەت كۇندەرىن ۇيىمداستىردى.

قازاقستان مادەنيەتىن الەمدىك دەڭگەيدە تانىتۋدا 2024 جىل ماڭىزدى كەزەڭگە اينالدى. قازاقستان العاش رەت الەمدەگى جەتەكشى ونەر كورمەسى – ۆەنەتسيا ونەر بيەننالەسىندە ءوزىنىڭ ۇلتتىق پاۆيلو­نىن تانىستىردى. وسى جىلى پاريجدەگى گيمە ازيا ونەرى مۋزەيىندە جانە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنداعى تيانتسزين مۋزەيىندە («التىن ادام جانە ۇلى دالا» كورمەسى) قازاقستان ونەرىنىڭ كورمەلەرى ءوتتى. استانا ۇلتتىق مۋزەيىندە لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ «ادەمى حانشا­يىم» كارتيناسى تانىستىرىلدى. ەلدىڭ مادەني ۇيىمدارىن بىرەگەي ۆيرتۋالدى ينتەرنەت كەڭىستىگىندە بىرىكتىرەتىن Qazaq Culture اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق پلاتفورماسى ىسكە قوسىلدى. مەملەكەتتىك كلاسسيكالىق گيتاريستەر كۆينتەتىمەن «بىرلىك» ءانسامبلى اتتى ەكى جاڭا مۋزىكا­لىق ۇجىم قۇرىلدى.

2024 جىل V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىمەن ەستە قالدى, ونىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سالتاناتىنا ديماش قۇدايبەرگەن قاتىستى. اشحابادتا قۇرمانعازى مەن ابايدىڭ ەسكەرتكىشتەرى, دۋشانبە مەن قازان قالاسىندا اباي­دىڭ بيۋستەرى ورناتىلدى.

2025 جىلى مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق نىعايىپ, بىرقاتار حالىقارالىق كەلىسىم جاسالدى. «مەركە اۋليەسى» اتتى جاڭا نوميناتسيا بويىنشا جۇمىس باستالدى. «بەتاشار» ۇلتتىق ءراسىمى ماتەريالدىق ەمەس ادامزاتتىق مادەني مۇرانىڭ رەپرەزەنتاتيۆتىك تىزىمىنە ەندى. سونىمەن قاتار وزبەكستانمەن بىرلەسىپ «كەستە-سيۋزاننە» بويىنشا ورتاق نوميناتسيالىق قۇجات جولداندى.

بەيجىڭ قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ مادەنيەت ورتالىعىنىڭ قۇرىل­ۋى وسى جىلدىڭ ماڭىزدى وقيعا­لا­رى­نىڭ ءبىرى بولدى. ورتالىقتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە تۋريزم ءمينيسترى سۋن ەلي, قوس ەلدىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدەرى مەن شىعارماشىلىق قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. ورتالىقتىڭ اشىلۋى – ۇزاقمەرزىمدى ديپلوماتيالىق ىنتىماقتاستىق پەن كەلىسىمنىڭ جەمىستى ناتيجەسى. 2022 جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى توراعاسىنىڭ استاناعا مەملەكەتتىك ساپارى اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن سي تسزينپين قازاقستان مەن قىتايدا تەڭ نەگىزدە مادەني ورتالىقتار قۇرۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلگەن بولاتىن.

بيىل اقتاۋ قالاسىنا «تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» مارتەبەسى بەرىلدى. بىشكەك قالاسىندا مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆقا ارنالعان «دوس­تىقتىڭ التىن كوپىرى» ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋى ءوتتى. سونىمەن قاتار تۇركىستان قالاسىنىڭ رۋحاني, تاريحي-مادەني جانە تۋريستىك ورتالىق رەتىندەگى مارتەبەسىن ايقىندايتىن «تۇركىستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.

قازىرگى تەحنولوگيالار مادەني دامۋ­دىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. 275 مۋزەي, 65 مىڭنان استام ەكسپونات جانە 200-دەن اسا 3D فورماتتاعى ارتەفاكت تۋرالى مالىمەتتەردى قامتيتىن E-Museum ۆيرتۋالدى مۋزەيلەر جەلىسى جۇمىس ىستەيدى. ۇلتتىق ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەردى ساقتاۋ جانە باقىلاۋ ماقساتىندا تسيفرلىق جۇيەلەر مەن جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنت­تەرى ەنگىزىلۋدە.

2023 جىلى تۇڭعىش رەت رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك جانە وقۋ ورىندارىنا مۋزىكالىق اسپاپتار ساتىپ الۋعا 1 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات ءبولىندى. بۇل جاس مۋزىكانتتاردىڭ كاسىبي دامۋىنا جانە دارىندى ورىنداۋشىلاردى قولداۋعا مۇمكىندىك بەردى.

تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ جانە ناسي­حاتتاۋ ءىسى دە العا باسقان. 2024 جىلى مۋزەيلەردىڭ شەتەلدىك كورمەلەرىن مەملەكەتتىك سۋبسيديالاۋ مەن مادەني قۇن­دى­لىقتاردى شەتەلگە شىعارۋ ءتار­تىبىن رەتتەيتىن «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس يۋنەسكو-عا ۇسىنۋ ءۇشىن «جىبەك جولى: فەرعانا – سىرداريا ءدالىزى» جانە «ماڭعىستاۋدىڭ جەراستى مەشىتتەرى» نوميناتسيالىق دوسەلەرى دا­يىندالدى.

ۇلتتىق مۋزەيدە اشىلعان پالەونتو­لوگيا زالى مەن قولونەرشىلەر ورتالىعى كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. 2023 جىلى «سارايشىق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەيى جانىنان جاڭا ۆيزيت-ورتالىق اشىلدى. 2024 جىلى تۇركىستان وبلىسىندا قوجا احمەت ياساۋي مۇراسىن زەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, «ورداباسى» مەن «گاۋحار-انا» ۆيزيت-ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى.

سونىمەن قاتار مادەني ينفرا­قۇ­رىلىمدى جاڭعىرتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. 2020 جىلدان بەرى ءۇش جاڭا نىسان سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. اتاپ ايتساق, قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكا­دە­ميا­لىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى, تۇركىستان مۋزىكالىق دراما تەاترى جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى س. مۇقانوۆ اتىنداعى قازاق سازدى-دراما تەاترى.

2020 جىلى قۇددۇس قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنىڭ عيماراتىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. 2024 جىلى دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترى عيماراتىنا جوندەۋ جۇمىستارى جاسالدى. بىلتىردان بەرى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترى عيماراتىن, بيىل ناتاليا ساتس اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ عيماراتىن رەكونسترۋكتسيا­لاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. تاريحي مۇرانى زەرتتەۋدىڭ ماڭىز­دى ورتالىعىنا اينالاتىن دالالىق «بوزوق» ارحەولوگيالىق پاركى سالىنۋدا. جالپى 2025 جىلى ەلىمىزدەگى مادەنيەت نىساندارىندا 51 قۇرىلىس جانە 250 جوندەۋ جۇمىسى جوسپارلانعان.

2023 جىلى كەيىنگى وتىز جىلدا العاش رەت «حالىق ءارتىسى» قۇرمەتتى اتاعى قايتا تاعايىندالىپ, 8 مادەنيەت قايراتكەرىنە بەرىلدى. 65 ونەرپاز جاس ۆوكال, سكريپكا, ديريجەرلىك جانە ءداستۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتار بويىنشا حالىقارالىق بايقاۋ­لار­دىڭ جەڭىمپازى اتاندى.

مادەنيەت مەكەمەلەرى قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ جالاقىسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ (ورتا ەسەپپەن 20 پايىز) جالعاسۋدا. 2022–2025 جىلدار ارالىعىندا ولاردىڭ ەڭبەكاقىسى ەكى ەسە كوبەيدى. بيىل 75 ادەبيەت پەن ونەر قايراتكەرىنە مەملەكەتتىك ستيپەنديا تابىستالدى. مەملەكەت باسشىسى مادەنيەت جانە ونەر قىزمەتكەرلەرى كۇنى قارساڭىندا سالانىڭ ۇزدىكتەرىنە مەملەكەتتىك ناگرادالار تابىستادى.

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ بەس­جىلدىق جۇيەلى قىزمەتى ناتيجەسىندە وتان­دىق ونەرپازدار, شىعارماشىلىق ۇجىمدار مەن مۋزەي مەكەمەلەرى حا­لىقارا­لىق دەڭگەيدە ونەر كورسەتىپ, قا­زاق مادەنيە­تىن الەمگە پاش ەتتى. وسى­لاي­شا, قازاقستان ورتالىق ازياداعى مادەني كوش­باسشىعا اينالىپ, زاماناۋي ءارى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇشتاستىرا بىلگەن مەملەكەت رەتىندە تانىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار